انگشت

آرمان های ِ مترقی

2012-01-24T10:13:00.000-08:00

جمهوری ِ اسلامی در سال ِ 57 : امپریالیسم باید برود.
جمهوری ِ اسلامی در سال ِ 90 : باربی باید برود.

خلبان ِ کور و یادداشتی بر جدایی ِ نادر از سیمین

2012-01-22T14:34:00.000-08:00

توضیح: دوست ِ عزیزم خلبان ِ کور که چندی است به مرخصی رفته، بر فیلم ِ "جدایی ِ نادر از سیمین" یادداشتی نوشته و خواسته در این وبلاگ به چاپ برسد. با سپاس از او که کرم کرده و در این خانه فرود آمده .

جدایی نادر از سیمین حکایت انتخاب های دلهره آور و ناگزیر است؛ انتخاب هایی که جهت زندگی را تغییر می‌دهد و هر کس، آزادانه با تن دادن به این‌گونه انتخاب ها، موجودیت خود را تعریف می‌کند. انتخاب هایی تلخ و سخت که چون فاجعه‌ای رخ می‌دهند با این حال در تضادی آشکار موهبت نیز هستند؛ اگر این موهبت، یعنی آزادی و انتخاب های بنیادین در کار نبود، دیگر هویت انسانی معنا نمی داشت. گریزی از این انتخاب ها نیست، راهی بینابینی و منطقی نیز برای حل این اساسی‌ترین مساله ی بشری وجود ندارد. این همان چیزی است که کیرکه گور «این یا آن» می‌خواند. نظر او در رد ارستو و اپیکور است و هرگونه اعتدالی را در انتخاب «این یا آن» مردود و ناکارا می‌شمرد. هر انسانی در بزنگاه انتخاب، ناگزیر از دو راهیِ «این یا آن» است. «هم این و هم آن» (اعتدال طلایی ارستو) و صورت مسخ شده ی آن، «نه این و نه آن» (اگزیستانسیالیسم خام کامو)[1] عملاً در زندگی انسانی به کار نمی آیند. از تیزهوشی اصغر فرهادی بود که در جدایی نادر از سیمین هیچ شخصیتِ دارای وجه اخلاقی کاملاً منفی را به کار نگرفت؛ قرار نبود جدایی به اخلاق بپردازد. در این فیلم اخلاق مساله ی اصلی نیست. اخلاق از زمان کانت به این سو چنان فربه شده که وجه اساسی بشر یعنی انتخاب را مغفول گذاشته است. انتخاب لزوماً انتخاب خوب و بد نیست و اصولاً انتخاب هایی وجود دارند که فرا اخلاقی اند. این انتخاب ها از انتخاب های صرفاً اخلاقی بنیادی تر اند.
سیمین در دوراهی انتخاب سرنوشت ساز میان نادر و زندگی ای سعادتمند قرار دارد. او زندگی سعادتمند را، ظاهراً به خاطر دخترش برگزیده است و از شوهرش دست کشیده است. نادر باید میان سیمین و پدر یکی را برگزیند. او هم انتخاب خود را کرده و از همسرش چشم پوشیده است. راضیه باید میان نجات از منجلاب فقر و امر مقدس دینی یکی را برگزیند. او مردد نشان می‌دهد گرچه نهایتاً و تصادفاً ادامه ی زندگی فقیرانه را انتخاب می‌کند تا مرتکب گناه نشود. ترمه در سخت ترین شرایط می باید میان پدر و مادرش یکی را برگزیند. انتخاب هر یک به معنای دل کندن از دیگری و ضربه‌ای هولناک به خود اوست. در پایان فیلم او انتخاب خود را به انجام می‌رساند، گرچه بیننده نه می‌داند و نه باید بداند انتخاب او چیست؛ چرا که در جدایی نادر از سیمین، نمایشِ خودِ انتخاب از آنچه انتخاب می‌شود مهم‌تر است. جدایی حکایت اخلاق نیست. نادر، سیمین، راضیه، ترمه، حجت، معلم ترمه و حتا بازپرس دادگستری هیچ کدام شخصیت‌هایی منفی نیستند. همه برای رفتار خود دلیل و توجیه عقلانی و منطقی دارند و قلباً مایل به آزاررساندن به دیگری نیستند. گرفتاری ایشان هم به دلیل خطای ایشان نیست. هیچ کدام نمی توانستند مانع از بروز رویداد ناگوار شوند. نادر گناهی ندارد که پدرش به سختی بیمار است. سیمین در انتخاب راهی که برای آینده ی فرزندش درست می‌داند مقصر نیست. راضیه به قصد حمایت از شوهرش کاری را انتخاب کرد که ناخواسته برای او مشکل ساز شد. حجت اگر بدهکار شد و کارش به زندان کشید از بخت بد و نه تصمیم اشتباه بود. ترمه، که آخرین لحظات فیلم را با او می‌گذرانیم نمی‌توانست مانع از فروپاشی خانواده شود.
ترمه گرفتار یک آزمون اخلاقی نشده است. او در انتخابی ناگزیر میان این یا آن قرار گرفته است.[2] این انتخاب پر از اضطراب و هراس، برای ترمه انتخابی اخلاقی نیست، انتخابی وجودی (اگزیستانسیل) است. جدایی نادر از سیمین فیلمی جذاب و روان است اما صرفاً این نیست. جدایی به اساسی‌ترین مساله ی فلسفی بشر پرداخته است. هنر فرهادی این بود که توانست این دو وجه را به خوبی با هم بیامیزد.

[1] آرنت در کتاب توتالیتاریسم مثالی می‌زند از شکنجه هایی که نیروهای اس اس در اردوگاه های کشتار یهودیان برای درهم شکستن هویت انسانی قربانیان به کار می‌بردند. مثلاً مادری را مجبور می‌کردند که از بین دو فرزند یکی را انتخاب کند تا زنده بماند، اگر مادر انتخاب نمی‌کرد هر دو فرزند به قتل می‌رسیدند. اگر هم انتخاب می‌کرد، روح خود را نابود کرده بود. آلبر کامو فیلسوفی بود که به این‌گونه انتخاب ها اندیشید. طرح مساله و اندیشه‌های کامو عمیق است اما پاسخ او، به نظر من، از سر استیصال است. کامو نتوانست جوابی به این مساله ی اساسی بدهد، چون این مساله به اندازه‌ای سهمگین بود که رقیق القلبی چون او نمی‌توانست آن را هضم کند. نتیجتاً کوشید خود مساله را پاک کند. نظر کامو این بود که باید از انتخاب نادرست که چیزی جز جنایت نیست سرپیچی کرد. جواب او به کار هیچ‌کس نمی‌آید و در‌واقع خود انتخابی نادرست است که فاجعه به بار می‌آورد. جستجوی راهی برای نجات از مساله که کامو پیشنهاد می‌کند پذیرفتنی است اما نفی واقعیت پذیرفتنی نیست. به همین سبب، در این متن موضع او اگزیستانسیالیسم خام نامیده شده است.
[2] منظور از انتخاب، به قول کیرکه گور «انتخاب مطلق» است و نه «انتخاب لحظه ای». مثلاً نادر می‌توانست به جای راضیه کارگری دیگر استخدام کند یا با تأخیر سر کار خود حاضر شود یا لباسی با رنگی متفاوت بپوشد. این‌گونه انتخاب ها انتخاب های لحظه‌ای هستند و نه اضطراب آور اند و نه تأثیر چندانی در زندگی می گذارند. اما انتخاب نادر میان پدر و همسر، انتخاب مطلق، یعنی انتخابی اساسی است که اضطراب آور و هراس آفرین است و نه تنها بر زندگی انتخاب کننده تأثیر سنگینی می‌گذارد بلکه اساساً زندگی او را تعریف می‌کند. منظور از «این یا آن»، اساساً چنین انتخابی است.

شاید چهل سال بعد

2012-01-22T06:02:00.000-08:00

واقعاً ما ایرانی ها کی می خواهیم درست بشویم؟ کی می خواهیم سطحی نگری را رها کنیم و به ژرفای ِ پدیده ها نزدیک شویم؟ چند سال ِ دیگر آوار ِ بد بختی و فضولات ِ فناتیک بر سرمان ببارد، برایمان کفایت می کند؟
هرجای ِ اینترنت ِ فارسی را نگاه می کنی پُر شده از اظهار ِ نظر راجع به گلشیفته فراهانی و این که چرا جلوی ِ دوربین ِ فرانسوی ها برهنه شده. اکثراً نعره ی ِ وا اسلاما و وا ایرانا و وا غیرتا سر داده اند و خواستار ِ طرد و تبعید و تفسیقش شده اند؛ برخی هم به درستی انتخاب ِ آزاد ِ او را پاس داشته و حقوق ِ انسانی اش را به رسمیت شناخته اند. ولی در بین ِ آنهمه اظهار ِ نظر تا جایی که من خوانده ام، کسی به هدف و محتوای ِ کلیپی که گلشیفته بازی کرده اشارتی نکرده است. در این کلیپ (ساخته ی ِ Jean Baptiste Mondino ) شماری از بازیگران ِ نامدار ِ فرانسوی شعری را به نام ِ "تن ها و روان ها" می خوانند که همانا مثال و تجسم ِ اعلای ِ هنر و به ویژه هنر ِ بازیگری است. شاعر با درکی عمیق از ماهیت ِ هنرمند، رنج ِ اصیل ِ او را در واژه های ِ بی تابش ریخته است. اینک آن سروده:
(واژه هایی که در [ ] گذاشته شده پیشنهاد ِ من است)
«تن ها و روان ها ... سراینده: Laurent de Bartillat
ترجمه: سوده راد
من را نگاه کن ...در این لحظه برهنه ام... رها از بند ِ تن و روان... رنج ِ اصلی ِ من [اصیل ِ من] از "خود" است...من تن و روان ِ خود را در برابر ِ شما می گشایم... هنوز باکره و دست نیافتنی ام... در آشفتگی ها غرق می شوم... دی.ان. ای ِ من در وجودم حک شده است... و به رقص در می آیم... تو به من اعتبار می بخشی... هنر ِ من نقش بازی کردن است... من به رویاهای ِ تو جان می بخشم... من احساسات ِ لطیف ِ تو را برمی انگیزم... همچون میوه هایی روی ِ زبانم... من تنم را در برابر ِ دیدگان ِ شما می گذارم... در پوستی از بازی و شهود... بکر... با اشک ها و لبخندها... نفس تان را بند می آورم... با صدا، با نور... من خودم را ابله جلوه می دهم... برای ِ ناممکن های ِ شما... برای ِ ناگفتنی های ِ شما... که پنهان می مانند... اگر سردم باشد یا هراسان باشم... زمان ِ بی شماری [نامحدودی] ناشنوا [گنگ] باقی می مانم... در برابر ِ ساعتی که در خلاء غوطه ور است... من باورکردنی هستم... من غوطه ور می شوم... در این لحظه رها از قید ِ تن و روانم... تن و روانم را در برابر ِ شما می گشایم [می گسترم] ... من را نگاه کن... من را نگاه کن... ورود آزاد است! »
آیا در برابر ِ این شعر می توان تاب آورد و از هرچه دروغ و وابستگی است پیراسته نشد؟ آیا غایت ِ هنر ِ هر بازیگر آن نیست که معنا و مفهوم را صادقانه، نمود و تجسم ببخشد؟ آیا کسانی که اره می دهند و تیشه می گیرند حتا یکبار به درونمایه ی ِ این شعر توجه کرده اند و از خود پرسیده اند که انکشاف ِ این شعر به جز آن نمایش ِ صمیمی چه چیز ِ دیگری می تواند باشد؟
به نظر ِ من نگاهی که امروز گلشیفته را محکوم می کند ادامه ی ِ همان نگاهی است که چهل سال ِ قبل فروغ ِ فرخ زاد را فاحشه می دانست بدون ِ آنکه شعر ِ او را خوانده باشد. همان دیدگاه ِ عامی زده ای که متاسفانه در بین ِ طبقات ِ بالاتر هم طرفداران ِ زیادی دارد.
به راستی بهتر نبود گلشیفته فراهانی به جای ِ آن که در بازآفرینی ِ آن شعر ِ عمیق مشارکت کند مثل ِ مهمانان و مجریان ِ صدا و سیما، در کنج ِ عافیت و با حجاب ِ برتر در برابر ِ امت ِ مسلمان بنشیند و "من چقد خوشبختم" تحویل ِ آنها بدهد؟!
نگاهی که امروز گلشیفته را مستحق ِ عقاب می داند از هرگونه مواجهه ی ِ حقیقی و صادقانه با خود و جهان ِ پیرامونش وحشت داشته/دارد و فکر کرده/می کند با پنهان کردن ِ خاکروبه به زیر ِ قالی، خانه پاکیزه می شود.
شوربختانه این درد ِ مزمن دیری است با ما همراه است، با این توضیح که در گذشته در مقابل ِ قطب ِ جزم اندیش ِ جامعه، هنرمندان ِ پیشرویی هم مثل ِ آشور بانی پال بابلا و سودابه قاسملو (عکاس ِ تن های ِ برهنه) اجازه ی ِ فعالیت داشتند و به جنگ ِ تابوها می رفتند اما اکنون و پس از انقلاب ِ احمقانه ی ِ اسلامی، عرصه در دست ِ امثال ِ فرج الله ِ سلحشور است.
چهل سال ِ قبل کسانی که شعر ِ فروغ را نمی خواندند او را هوسبازی بی مایه می دانستند اما امروز جوانانی هستند که به شعر ِ او بیش از شایعات علاقمندند. شاید چهل سال ِ بعد هم صاحبان ِ اشک و لبخندی پیدا شوند که به زیر ِ پوست ِ " بازی و شهود " بیشتر از قضاوت های ِ زرد رغبت داشته باشند.

سرانگشت

سوال

2012-01-19T02:23:00.000-08:00

پدر کشی، پسر کشی یا برادر کشی... به نظر ِ شما کدام دشوارتر است؟

باز هم جدایی ِ نادر از سیمین

2012-01-16T11:04:00.000-08:00

دیشب تا سه و نیم ِ شب نتوانستم بخوابم. نگران بودم خواب بمانم و مراسم ِ گلدن گلوب را از دست بدهم. طاقت نداشتم تا صبح صبر کنم و خبر را از اینترنت بخوانم. به زور خودم را بیدار نگه داشتم ... مدونا که اسم "جدایی ..." را اعلام کرد چنان ذوق مرگ شدم که دیگر خواب از چشمم پرید. حالا که خیالم راحت شده بود، خواب به چشمم نمی آمد!
درباره ی ِ جدایی ِ نادر از سیمین قبلاً چیزکی نوشته ام و نمی خواهم نقد را مکرر کنم ـ به ویژه که "نقد"هایم، "قند" نیست که ارزش ِ مکرر شدن داشته باشد. فقط خوشحالم که پس از سال های ِ سال، سینمای ِ داستانی ِ ایران در کانون ِ توجه ِ جهانی قرار گرفت و این شاید برای ِ سینماگران ِ ایران، افق ِ تازه ای باز کند. بدون ِ آن که بخواهم غنا و ارزش ِ فراوان ِ سینمای ِ بدون ِ قصه و روشنفکرانه را نادیده بگیرم، باید بگویم که متاسفانه آن گونه از سینما کمتر مورد ِ اقبال ِ مردم قرار می گیرد و کمتر در جامعه بحث و چالش ایجاد می کند در حالی که فیلم های ِ داستانگو به این شرط که داستان شان را خوب تعریف کنند و بر آمده از ژرفای ِ زندگانی ِ مردم باشند، در جامعه بحث های ِ جدی به وجود می آورند و بدین طریق آگاهی ِ جمعی را به پیش می برند ـ یادم هست که فیلم ِ "آواز ِ قو" که اتفاقا فیلمنامه نویسش، پیمان ِ معادی بود بین ِ جوان ها چه گفت و گوهای ِ داغی به پا کرده بود. خوب یا بد، تاثیر ِ فیلم های ِ روشنفکرانه بر جامعه از حدود ِ مشخصی فراتر نمی رود، به خصوص که نقدنویسان ِ حکومتی و لباس شخصی های ِ فرهنگی (امثال ِ مسعود ِ فراستی، شهریار ِ زرشناس و از این قبیل داروغه های ِ قلمی) آثار ِ روشنفکرانه را به اتهام ِ "بی ارتباطی با زندگی ِ مردم" و "تحقیر ِ سنت های ِ ملی و مذهبی" می کوبند و از این طریق انجام ِ وظیفه می کنند.
امیدوارم توانایی ِ فرهادی در داستان گویی، موج ِ تازه و حس و حال ِ جدیدی در میان ِ سینماگران ِ جوان ِ ایرانی ایجاد کند و آنها را به سوی ِ روایت ِ داستان های ِ امروزین ِ مردمان ِ این سرزمین سوق دهد. در پایان باید با حسرت از گسستی تاریخی یاد کنم و از فیلمسازی که داستان هایش حتا نفس گیرتر از داستان های ِ فرهادی بود. باید از فیلمساز ِ تبعید شده، محسن ِ مخملباف، یاد کنم و این نکته ی ِ هشدار دهنده را بگویم که میان ِ او و فرهادی گودال ِ آزاردهنده ای به پهنای ِ بیست سال خودنمایی می کند.

سرانگشت

نامه ی ِ رنگی

2012-01-16T02:01:00.000-08:00

(در حاشیه ی ِ نامه پرانی ها به خ.ر)

ای نامه بیا و دست ِ من گیر
تا از بر ِ خود هنر بیارم

از ابر ِ پر آتشی که هستم
یک شبنم ِ دل شرر ببارم
الفاظ ِ تو را که رنگ رنگ است
رنگ و تربان ـ تینر* شمارم!
پاشم همه را به ریش ِ رهبر
بر بوم ِ رخش اثر گذارم
الوان ِ به هم چکیده را هم
دنباله دهم، چو پر نگارم
پیکاسوی ِ دومین بگردم
اول نفر پشت ِ سر بذارم
بر صورت ِ رهبر ِ دغل باز
یک دمب ِ خروس ِ تر بکارم

سرانگشت

* ترکیبی است از تربانتین و تینر در کلام ِ شاعر!

سانسور ِ حکم ِ ممتاز

2012-01-12T14:24:00.000-08:00

توقع داشتم وزارت ِ ارشاد زودتر از اینها خانه ی ِ سینما را منحل کند. چون سینماگران از معدود صنف هایی بودند که از آغاز با دولت ِ احمدی نژاد مناسبات ِ بدی داشتند و دولت و رییسش را احمق و کوتوله و مشنگ و عوضی می دانستند البته به جز بعضی که در این حرفه و حرفه های ِ دیگر، همیشه و در همه حال: می مالند و می مالند و می مالند.
دوست داشتن ِ سینما در این مملکت، عذاب ِ الیم است. معلوم نیست هر فیلم را چند بار سانسور می کنند. به نقداً بنده پنج مرحله اش را پیدا کرده ام. مرحله ی ِ اول خودسانسوری ِ هنرمند، مرحله ی ِ دوم سانسور پیش از ساخت، سوم سانسور بعد از ساخت، چهارم سانسور بعد از جشنواره و قبل از اکران ِ عمومی (و گاه حین ِ اکران) و مرحله ی ِ پنجم سانسور قبل از ورود به شبکه ی ِ نمایش ِ خانگی. این حداقل بلایی است که ممکن است بر سر ِ یک فیلم بیاید. فیلم های ِ سینمای ِ ایران با برچسب ِ ابتذال و استهجان زیر ِ تیغ ِ ارشاد مثله می شوند در حالی که ممنوع ترین چیزها که بارها منبع ِ الهام ِ مجله ی ِ پلی بوی قرار گرفته، در رساله ی ِ آخوندها نوشته و منتشر می شود. برای ِ مثال کافی است به صورت ِ دیمی به رساله ی ِ چند تن از آیت الله ها از قوری ِ ممه دانی گرفته تا خونخوار ِ جمارانی نگاه کنید تا ببینید حکم ِ ممتاز ِ ختنه از طرف ِ وزارت ِ ارشاد نه تنها در باره ی ِ آنها اجرا نشده بلکه از شدت ِ آزادی ِ بیان، کار به استفاده از کرم های ِ حجم دهنده و دستگاه های ِ افزایش ِ سایز رسیده است.

سرانگشت

زرنگی ِ آقای ِ خاوری

2012-01-07T04:51:00.000-08:00

زرنگی ِ محمودرضا خاوری در این نبود که پول ِ کلانی از بانک ِ صادرات به جیب زد و هفت پشتش را بست (چرا که در تاریخ، نامش به عنوان ِ "دزد" ماندگار شد در حالی که می توانست مثلا از راه ِ مذهب ده برابر ِ آن پول را دربیاورد و بدنام هم نشود) بلکه زرنگی اش در این بود که حاضر نشد نقش ِ "قربانی" را بازی کند و تنها حلقه ای باشد که در یک زنجیره ی ِ فاسد، دراز می شود. قبول نکرد باعث ِ تطهیر ِ مشتی بالادستی ِ دامن آلوده تر شود. خواست آب ِ بینی ِ بز باشد، نه آب ِ توبه.

سرانگشت

اسب حیوان ِ نجیبی است

2012-01-06T22:56:00.000-08:00

حافظه ی ِ برتر

2011-11-24T05:51:00.000-08:00

علیرضا نوری زاده اگر آلزایمر بگیرد، تازه می شود مثل ِ من و شما.

علیه ِ حجاب ِ اجباری

2011-11-17T00:38:00.001-08:00

من فکر می کنم که اگر پدران و مادران ِ خوش سلیقه ی ِ ما در سال ِ پنجاه و هفت، هفتاد و پنج بار کره ی ِ زمین را دور می زدند بعید بود می توانستند ناپاک تر و دروغ گو تر از خمینی و دار و دسته اش پیدا کنند و به دنبالشان راه بیفتند.

امروز بر این باورم که آنچه در مدرسه های ِ این رژیم ِ دروغگو به ما بچه های ِ دیروز تعلیم دادند، همگی محتاج ِ بازبینی و باز اندیشی است ـ همانند ِ چیزهایی که به بچه های ِ امروز درس می دهند. روشن است که بیشتر ِ تحریف ها متوجه ِ درس هایی چون تاریخ، فارسی، علوم ِ اجتماعی، تعلیمات ِ دینی و ... بود؛ البته حاکمان اگر می توانستند حتما در علوم ِ دقیقه هم دست می بردند و مثلا انتگرال ِ اسلامی درست می کردند و بر سر ِ مثلث ِ متساوی الساقین، چادر ِ مشکی می انداختند.

در این یادداشت می کوشم درباره ی ِ یکی از دروغ های ِ تاریخی توضیح دهم.

در کتاب های ِ درسی ِ ما آمده بود که رضا شاه پس از مسافرتش به ترکیه و دیدار با آتاترک، به دستور ِ انگلیسی ها و از روی ِ دشمنی با هویت ِ اسلامی ِ مردم ِ ایران، حجاب را از سر ِ زنان کشید تا خواسته ی ِ استعمارگران را به اجرا در آورد. به عبارت ِ دیگر کتاب های ِ درسی اینگونه وانمود می کردند که کشف ِ حجاب هیچ گونه سابقه ای در جامعه ی ِ ایران نداشته و پدیده ای کاملا تحمیلی و بیگانه فرموده بوده است.

به نظر ِ من این ادعا، گزاف و بی پایه است و میل به برداشتن ِ حجاب در جامعه ی ِ ایران (دست ِ کم در میان ِ بخش ِ قابل ِ توجهی از مردم) خواسته ای اصیل و سابقه دار بوده است و رضا شاه با برخورداری از پشتوانه ی ِ اجتماعی به صدور ِ فرمان ِ خود دست یازیده، زیرا:

1 ـ صد سال پیش از رضاشاه، در اوایل ِ دوره ی ِ قاجار، به ویژه پس از جنگ های ِ ایران و روس و شکست های ِ سخت و متعدد ِ ایران، در جامعه نیاز به تحول احساس شد. این پرسش که "چه چیزهایی باعث ِ ضعف و عقب ماندگی ِ ملت ِ ایران شده"، از بسیاری گریبان گرفت. در این حال و هوا مصلحان و منتقدانی پیدا شدند که باورهای ِ جاری در جامعه، از جمله باور های ِ اسلام ِ شیعی را نقد کردند. از نگاه ِ آنان (اگرچه شاید بیشتر بر پایه ی ِ دریافتی حسی و تاریخی) قانون های ِ اسلامی، نا کارآمد و فرسوده بودند. به همین جهت باید روز آمد می شدند. همچنین مفهوم ِ "دین" به عنوان ِ امری معنوی، بر انگیزاننده، و دارای ِ افق هایی رو به آینده، محتاج ِ دگرگونی بود. دوره ی ِ فتحعلی شاه، محمد شاه و ناصرالدین شاه ِ قاجار، عصر ِ رفرم های ِ مذهبی در ایران است. آیین های ِ بابی و بهایی در این دوره به وجود آمدند و در جامعه از آنها استقبال شد. در این کیش های ِ نوپدید قوانین ِ یکسو نگر و مرد سالار ِ اسلام بازنگری و تعدیل شد. از جمله به حقوق ِ زنان توجه شد و زن تا اندازه ای از زیر ِ یوغ ِ توحش ِ اسلامی بیرون آمد. همچنین گام به گام حجاب ِ اجباری از زنان برداشته شد و زنان اجازه یافتند پوشش خود را انتخاب کنند. (داستان ِ کشف ِ حجاب ِ "طاهره ی ِ قرة العین" شهره ی ِ عام و خاص است.)

2 ـ عباس میرزا فرزند ِ فتحعلیشاه که در جنگ با روس ها دلاوری ها کرده بود در روزگار ِ ولایتهعدی ،به خرج ِ خود، شمار ِ اندکی از دانشجویان ِ ایرانی را برای ِ آموختن ِ علوم ِ جدید به اروپا فرستاد. او از جمله ی ِ نخستین کسانی بود که به ضرورت ِ مدرنیزاسیون در ایران پی برد. بعدها این رویکرد با تاسیس ِ دارالفنون به دست ِ امیرکبیر ادامه یافت و در میان ِ طبقه ی ِ اعیان فراگیر شد. تحصیل در غرب و آشنایی با تکنولوژی ِ مغرب زمین، موجبی برای ِ افتخار ِ اشراف بود، از آن گذشته طبقه ی ِ ممتاز برای ِ آن که سهمی در ایران ِ آتی داشته باشد، خواستار ِ گسیل ِ فرزندانش به اروپا بود. در بسیاری از سال های ِ حکومت ِ ناصرالدین شاه، فارغ التحصیلان ِ دارالفنون که اکثرا از طبقه ی اعیان بودند با تشریفات ِ خاصی راهی ِ فرنگ می شدند. در درازای ِ زمان طبقه ای در ایران به وجود آمد که نسبت به آموزه های ِ سنتی درک ِ متفاوتی داشت.

این گروه اگرچه بیشتر با مظاهر ِ زندگی ِ غربی آشنا می شدند و برای ِ آشنایی با بن مایه های ِ تمدن ساز ِ غرب مجالی نداشتند اما نسبت به امر ِ حجاب چندان سخت گیر و متعصب نبودند، سهل است که برخی از آنان مخالف و منتقد ِ حجاب ِ اجباری بودند.

3 ـ درنگی کوتاه در مطبوعات ِ اواخر ِ عهد ِ قاجار و اوایل ِ دوره ی ِ پهلوی نشان می دهد که شماری از زنان ِ ایرانی به دنبال ِ برداشتن ِ حجاب ِ اجباری بودند و این خواسته را با نگارش ِ مقاله و دردنامه و حتا با برگزاری ِ تظاهرات ِ خیابانی نشان می دادند. آنان با تشکیل ِ جمعیت های ِ نسوان، علیه ِ بی سوادی ِ زنان، محدودیت های ِ فرهنگی ـ اجتماعی و به ویژه آخوندها مبارزه می کردند.

4 ـ برخی شاعران ِ آزاد اندیش ِ ایران (از جمله ایرج میرزا و پروین ِ اعتصامی) در رد ِ حجاب آثاری دارند. همچنین تا سال ِ 1314 (که سال ِ صدور ِ فرمان ِ برداشتن ِ حجاب توسط ِ رضاشاه است) یکی از موضوعات ِ تکرار شونده در صفحه ی ِ شعر ِ مطبوعات ِ ایران، جدال های ِ قلمی ِ موافقان و مخالفان ِ حجاب است.

5 ـ رضا شاه در 17 دی ماه ِ 1314 فرمان ِ کشف ِ حجاب را صادر کرد و در شهریور ِ 1320 از قدرت برکنار شد. به عبارت ِ دیگر قانون ِ کشف ِ حجاب حد اکثر به مدت ِ پنج سال و هشت ماه در ایران جاری بود. محمد رضا شاه داشتن یا نداشتن ِ حجاب را اختیاری اعلام کرد، با این همه نیمی از زنان در شهرهای ِ بزرگ و درصدی از آنها در شهرهای ِ کوچک به زیر ِ حجاب بازنگشتند. ضمن ِ آن که بسیاری از محجبه ها علی رغم ِ خواست ِ خود و فقط به دلیل ِ ملاحظات ِ خانوادگی و اجتماعی ناگزیر به گذاشتن ِ حجاب شدند. پرسش این است که اگر خواسته ای اصیل و بنیادی نباشد مگر می شود با اعمال ِ قانونی پنج ساله آن را در جامعه نهادینه کرد؟

6 ـ جمهوری ِ اسلامی سی سال است که داشتن ِ حجاب را اجباری و با متخلفان به شدت برخورد کرده است. چرا پس از سی سال خشونت هنوز یکی از بزرگترین مشکلات ِ حکومت ناگزیر ساختن ِ زنان به داشتن ِ حجاب است؟ آیا جمهوری ِ اسلامی پس از سی سال تبلیغات جرات دارد مساله ی ِ حجاب را سه ساعت اختیاری اعلام کند؟!

سرانگشت

سایه ام

2011-11-02T02:12:00.000-07:00

ـ سایه ام از این که زیر ِ سایه ام باشد خسته است.

ـ سایه ام، سایه ام را با تیر می زند.

ـ سایه ام شهروند ِ درجه دوست.

ـ سایه ام پاسپورت می خواهد.

سایه ام دیگر همشکل ِ من نیست!

سرانگشت

رون جرمی، مجری ِ مطلوب و نفوذی ِ رژیم ِ اسلامی !

2011-10-29T06:32:00.001-07:00

جمهوری ِ اسلامی که از نفوذ ِ شبکه های ِ ماهواره ای در میان ِ مردم هراسان است و می داند با این صدا و سیمای ِ سیرابی نمی تواند مخاطب ِ چندانی جذب کند، مدتی است به اصل ِ خود بازگشته و به پرونده سازی برای ِ برنامه سازان ِ اسم و رسم دار ِ ماهواره روی آورده است. حکومت ِ اسلامی که نفس ِ وجودش، "تجاوز" به آزادی و معنویت است، اولین چیزی که برای ِ تخریب ِ مخالفان ِ خود به دست می گیرد، اتهام ِ "تجاوز" است. بدین ترتیب که یک روز "رژیم نیوز" قال چاق می کند که فلان مجری ِ مرد، به فلان همکار ِ زنش تجاوز کرده و دیگر روز "ناموس پرس" جار می زند که بهمان برنامه ساز به خانمی گوینده، پیشنهاد ِ بی شرمانه داده است. (نمی دانم چرا در افشاگری های ِ ج.الف همیشه تجاوز کننده و تجاوز شونده از عوامل ِ مشهور (و گاه محبوب ِ ) جلوی ِ دوربین هستند. یعنی در پشت ِ دوربین ِ استکبار، آدم ِ دیو سیرت و متجاوز پیدا نمی شود؟!)

تجاوز ِ ماهواره ای اگر کم شمار باشد، واقع نما و گول زننده است اما وقتی حالت ِ سریالی به خود می گیرد، به خصوص که گوینده اش جیم الف باشد، یا از فقره ی ِ یک کلاغ چهل کلاغ به شمار می آید یا به طور ِ کلی جعل و پرونده سازی است. البته در این میان بعضی از ادعاها در باب ِ برخی از افراد مضحک تر و دور از ذهن تر است ـ کم مانده مسوولان ِ ارزشی، پرونده ای هم درباره ی ِ تجاوز ِ محمد ِ خردادیان به تاتیانا تشکیل بدهند!

به نظر ِ من به جای ِ این که رژیم استعداد ِ خود را صرف ِ ساختن ِ داستان های ِ دو پولی درباره ی ِ آدم هایی کند که اینجور قضایا با یک من سریش (در اینجا یک مشت وایاگرا) بهشان نمی چسبد، و اگر هم بچسبد عده ای ناباور همچنان در مقام ِ انکار می مانند، بهتر است با همه ی ِ وجودش لابی کند تا صاحب ِ عکس ِ فوق را در یکی از شبکه های ِ برون مرزی استخدام نماید. بله! جناب ِ رون جرمی (Ron Jeremy) سلطان ِ فیلم های ِ پورنو و بعد از این چرخاننده ی ِ میزگردهای ِ سیاسی. خبر ِ خوش این که ایشان (که لابد دارند به سلامتی ِ شغل ِ جدیدشان می نوشند) علاوه بر بهره مندی از کلیه ی ِ آلات و ادوات ِ تهمت ساز، به قوم ِ بنی اسراییل هم تعلق دارند که برای ِ خبر سازان ِ اسلامی موهبت ِ بزرگی است.

سرانگشت

واقعا تونس؟!

2011-10-25T16:08:00.000-07:00

(مثلا به لهجه ی ِ اصفهانی)

چطو شد؟! یک سالی آزگارس همه می گوئن چرا تونس، تونس اما ایران نتونس؟! دادا! با این نتیجه ای که از تو خیک ِ انتخاباتشون ور قلمبیده س، بنده سوال می کونم آخه تونس چی چی یو تونس؟ شما پس مغزدون کجاتونس؟! قبلن همین تونس به ضرب و زور ِ پونس وصله بود به دیوار ِ لیبرالیسم و سکولاریسم ولی حالا با چسبی اوهو چسبیده س به دروازه ی ِ بیت الخلای ِ اسلام و کاشکی می دونس! اگه تونس، این ریختی تونس، اگه این باهار ِ عربی تونس، اینهمه باد واسه چی چی تونس؟!

سرانگشت

ستاره باران

2011-10-25T00:58:00.000-07:00

هرکس ستاره ای دارد که پس از کشته شدنش از آسمان فرو می افتد و بر دوش ِ سرداری می نشیند.

لغت ـ معنی

2011-09-09T08:28:00.000-07:00

خامنه ای: ولایت ِ مطلقه ی ِ فقیه یعنی انعطاف پذیری ِ دستگاه ِ ولایت.

مطلق: انعطاف پذیر، کشسان، آدامس مانند.

مُطلقه: انعطاف پذیری، ژیمیناستیک (در معنای ِ ورزشی)، بندبازی (در معنای ِ سیرکی).

طلاق: انعطاف و تفاهم بین ِ زن و شوهر.

مطلّقه: زن ِ ژیمیناست.

اطلاق: کشسانی ِ آب دماغی.

طلق طولوق: انعطاف ِ بیش از حد، و بالا و پایین پریدن در اتول بعد از دست انداز (همان تلق تولوق است.)

ولایت ِ مطلقه: سرپرستی ِ تیم ِ ژیمیناستیک.

ولایت ِ مطلقه ی ِ فقیه: ریاست ِ آدامس مانند ِ فقیه ِ بندباز که به همه جای ِ آدم می چسبد و تا بی نهایت، کش می آید.

سرانگشت

عقده ی میشل استروگف

2011-07-18T12:10:00.000-07:00

(1)

از تهمینه ی ِ میلانی خوشم می آید، البته نه برای ِ فیلم هایش بلکه به دلیل ِ صداقت و شجاعتش موقع ِ حرف زدن و این که در تلویزیون گفت مگر می شود آدم در ایران زندگی کند و عقده ای نباشد؟! (نقل به مضمون)

حقیقتش بنده به درستی ِ این سخن موقعی پی می برم که وجود ِ سراپا تقصیرم را شخم می زنم و می بینم علاوه بر داشتن ِ عقده هایی از جنس ِ انترناسیونال که جنبه ی ِ ذاتی دارند و مخصوص ِ بشر ِ دم بریده هستند، هزاران عقده ی ِ ملی و ایرانی هم دارم که یکی از آنها "عقده ی ِ میشل استروگف" است.

لابد می پرسید این عقده که از سر تا پایش اجنبی گری می بارد، چگونه در ردیف ِ مفاخر ِ ملی درآمده؟

عرض شود سال های ِ خاکستری ِ کودکی ِ بنده که مصادف بود با دوره ی ِ طلایی ِ امام خمینی، روزگار ِ غریبی بود نازنین! همه چیز از کهکشان ِ راه ِ شیری گرفته تا فلس ِ ماهی ِ اوزون برون، از سینمای ِ تارکوفسکی گرفته تا دمپایی لاستیکی، ابتدا باید از دو فیلتر می گذشت: حلال و حرام ـ انقلابی و ضد ِ انقلاب. اگر چیزی حلال بود یعنی یک یاخته ی ِ خودش که هیچ، حتا یک یاخته ی ِ هووی ِ بی بی جانش نیز مکروه نبود، آن چیز در ردیف ِ حلال ها در می آمد و درست در همین هنگام، نوبت ِ امتحان ِ انقلابی گری می رسید. انسان/ حیوان/ شیء مربوطه به لابراتوار ِ انقلاب فرستاده می شد؛ آنالیز و حلاجی می شد و در صورتی که در خودش، در بستگان و همسایگانش تا شعاع ِ بیست کیلومتر هیچ گونه عنادی با رهبر ِ کویر ِ انقلاب پیدا نمی شد، به سبد ِ مصرف ِ جامعه راه می یافت. بنابراین در آن روزگار، سبد ِ زندگی نامتنوع، گزینه ها اندک، روزها کم رونق، امکانات محدود و ساعات ِ فراغت (یعنی ساعت هایی که آدم باید به در و دیوار نگاه کند) خیلی زیاد بود.

حالا تصور کنید در چنین برهوت ِ بی انتهایی یکباره صدا و سیما ناپرهیزی کند و قسمت ِ اول از یک سریال ِ مهیج را نشان دهد: میشل استروگف بر اساس ِ رمانی از ژول ورن! سریالی که در آن مردی جوان و ماجراجو بر اسب ِ بادپایی سوار بود، تعقیب کنندگانش را قال می گذاشت و از زن ِ زیبایی دل می ربود ـ متاسفانه از آن قسمت فقط همین یادم مانده! ـ طعمی که سابقه ای در ذائقه نداشت و حال و هوایی که قبلا تجربه نشده بود.

آن شب میشل استروگف دنیای ِ مرا رنگین کرد. با آن که بر صفحه ی ِ سیاه و سفید ِ شاوب لورنس تاخته بود، از هر رنگین کمانی زیباتر بود. چابکی اش، هوشمندی اش، مهارتش، دختر پسندی اش، نیرومندی اش، همگی از او معجونی ساخته بود که پسربچه ای دبستانی را به وجد می آورد. صبح که به مدرسه رفتم دیدم گویا این تب فراگیر است! همه ی ِ کلاس از میشل استروگف می گفتند و قهرمانی هایش! از این که چه خوب تاخت و چه زیبا دخترک را به تور انداخت! و از این که متاسفانه مجبورند یک هفته ی ِ دیگر صبر کنند تا بتوانند بقیه ی ِ ماجرا را ببینند.

یک هفته گذشت. شب ِ میشل استروگف رسید و ساعتش، اما او نیامد.

ـ حتما بعد از این سخنرانی پخش می کنن.

سخنرانی تمام شد و سرود ِ جمهوری ِ اسلامی پخش شد و جنگ ِ تحمیلی ِ برفک ها آغاز شد....

... میشل استروگف را نشان ندادند و این یعنی یک دنیا غصه !

صبح یک مدرسه دمغ بودند. شایع بود که خانواده ی ِ شهدا به تلویزیون اعتراض کردند که این سریال، طاغوتی است و نباید پخش کنید. می گفتند فلان آخوند فریاد ِ وا اسلاما سر داده و گفته از این به بعد توی ِ این مملکت یا جای ِ من است یا جای ِ میشل استروگف! و باز شایع بود که قرار است رابطه ی میشل استروگف و دختر را از داستان حذف کنند و از هفته ی ِ آینده پخش ِ سریال را از سر بگیرند.

هفته ی ِ بعد رسید و هفته های ِ بعدش؛ شایعه های ِ جدید ساخته شد و دروغ های ِ تازه آمد اما آنچه نیامد میشل استروگف بود و ماجراهای ِ رنگارنگش. هیولای ِ انقلاب آن مرد ِ همه فن حریف را بلعیده بود.

(2)

من در دوران ِ کودکی و نوجوانی کرم ِ کتابخوانی داشتم و مثل ِ ملخ به جان ِ کتابخانه ی ِ دوست و دشمن می افتادم. در آن سال ها تمام ِ رمان های ِ ژول ورن را خواندم به جز یکی: میشل استروگف! همیشه از نزدیک شدن به آن کتاب اکراه داشتم. نمی خواستم سرخوردگی ِ قدیم را در جانم تازه کنم. می ترسیدم قوه ی ِ تخیلم به بهترین شکل ممکن کار نکند و آن خاطره ی ِ زیبا را مخدوش کند. از طرف ِ دیگر با نخواندنش گویا قصد داشتم از همه ی ِ کسانی که جلو ِ پخش ِ آن را گرفتند انتقام بگیرم!

امروز میشل استروگف یکی از هزاران عقده ی ِ من است و با اجازه ی ِ شما بنده به امید ِ شفا این عقده را در دفتر ِ ایران شناسان و روان شناسان ثبت می کنم.

سرانگشت

قلب ِ قلابی

2011-07-15T07:37:00.000-07:00

تحقیق و تفحص

دلم برای زندانيان ِ مذهبی دو برابر ِ بقيه می سوزد؛ چون علاوه بر تحمل ِ دشواری های ِ زندان، كلی هم بايد مرارت بكشند تا بتوانند از آنهمه سيره ی ِ باد کرده ی ِ محمد و علی و فاطمه و تقی و نقی، دو تا عمل ِ انسانی پيدا كنند تا به عنوان ِ شاهدی بر مظلومیت ِ خودشان و ستمكاری ِ حكومت ِ فعلی، ارائه دهند و در متن ِ دفاعيه هايشان بياورند.

قلب ِ قلابی

قلب ِ خامنه ای، كف ِ پای ِ خالد مشعل می تپد.

سرانگشت

آسیب شناسی ِ نگاه ِ پدرخوانده ـ رفسنجانی

2011-07-15T07:33:00.000-07:00

)این یادداشت را چندی پیش در وبلاگ خلبان ِ کور چاپ کردم)

این روزها شماری از مردم، شگفت زده می پرسند چرا هاشمی ِ رفسنجانی که روزگاری قدرتمندترین مرد ِ ایران بود، این گونه از اریکه به زیر افتاد؟

هرکس چیزی می گوید. برخی دامنه ی ِ بحث را حتا به دید و بازدیدهای ِ نوروز می کشانند. این مساله برای ِ عده ای هنوز معما است. برایش تحلیلی ندارند؛ ساکتند و با چشمان ِ گشاد، سر تکان می دهند انگار که دارند به آیینه ی ِ عبرت نگاه می کنند. بقیه هم برداشت های ِ گوناگون از این ماجرا دارند؛ بعضی می گویند رفسنجانی، خامنه ای را پخمه حساب کرد و از رهبری و دار و دسته اش رودست خورد. برخی باور دارند همه چیز برنامه ریزی شده است؛ تاریخ ِ مصرف ِ رفسنجانی برای ِ ابرقدرت ها به پایان رسیده چرا که سیاست ورزی و میانه بازی ِ او باعث ِ ماندگاری ِ جمهوری ِ اسلامی می شده است. جماعتی از روی ِ تخته پوست افاضه می کنند که سیاست، پدر و مادر ندارد و "چرخ ِ بازیگر از این بازیچه ها بسیار دارد". شماری هم که نمی خواهند هیچ تغییر و تبدیلی را در جهان باور کنند، به آب و آتش می زنند تا ثابت کنند که همه ی ِ اینها نقشه ی ِ خود ِ رفسنجانی است و دیر نیست تا او در قامت ِ منجی ِ فاتح بازگردد و حریفانش را به ردیف ِ چوبه های ِ دار بسپارد!

ناگفته نماند که عده ای هم بی دغدغه و با خیال ِ راحت مشغول ِ زندگی ِ عادی ِ خود هستند چون که اساسا برایشان سوالی مطرح نمی شود تا خاطر ِ شریف را مشوش کند.

من نمی دانم کدامیک از این گروه ها درست می گویند و کدام به صلاح نزدیک ترند. شاید سخنان ِ هرکدام بهره ای از حقیقت داشته باشد اما در زمینه ی ِ زوال ِ قدرت ِ رفسنجانی گمان می کنم که او خودش را بیهوده پدر خوانده ی ِ خانواده ی ِ انقلاب تصور کرد و عدم ِ تجانس ِ پدر خواندگی و اصول ِ سیاست کارش را به جای ِ باریک رساند.

رفسنجانی بعد از به فنا رفتن ِ خمینی، به مدت ِ هشت سال، تمام ِ قدرت ِ اجرایی ِ کشور را در دست گرفت. نیروهای ِ فعال ِ جامعه را به خودی و غیر ِ خودی (درون ِ خانواده / بیرون ِ خانواده، داخل ِ قبیله / خارج از قبیله) تقسیم کرد. در بازی ِ قدرت، افراد ِ قبیله ی ِ انقلاب را به بازی گرفت و سعی کرد به هرکدام از طیف ها نقشی واگذار کند. نگاهی به ترکیب ِ متنوع ِ کابینه هایش مویّد ِ این نکته است که او دوست داشت کانون ِ جریان های ِ پراکنده ی ِ انقلاب شود. در دستگاهش از موتلفه تا کارگزاران، و از سپاهی تا حوزوی یافت می شد. رفسنجانی می کوشید زاد و رود ِ انقلاب را کم و بیش از خود راضی نگه دارد و برای ِ این هدف گاه به فرزندان ِ تخس و شرور امتیازات ِ ویژه می داد و از بچه های ِ سر به راه تر در برابر ِ آنان آشکارا دفاع نمی کرد. (همان طور که جلو ِ پرده از کرباسچی دفاع نکرد)

اما واقعا خانواده ی ِ انقلاب از دید ِ پدرخوانده چه کسانی بودند؟

همه ی ِ کسان و گرایش هایی که صبغه ی ِ انقلابی داشتند و از لحاظ ِ جهان بینی از خودش کوته فکر تر و ناتوان تر بودند! طبیعی است که از نگاه ِ رفسنجانی، نهضت ِ آزادی، جبهه ی ِ ملی، نیروهای ِ چپ و حتا مجاهدین ِ خلق اگرچه در پیروزی ِ انقلاب نقش داشتند، عضو ِ خانواده ی ِ انقلاب محسوب نمی شدند. رفسنجانی نسبت به افراد ِ بیرون از خانواده (لیبرال ها، روشنفکران، مبارزان ِ سیاسی، شاعران، نویسندگان، هنرمندان و متفکران ِ غیر ِ مذهبی و ...) بی رحم و بی گذشت بود. به آسانی نقشه ی ِ نابودی ِ آنها را می ریخت و اجرا می کرد. حتا گهگاه همعنان با منافع ِ شخصی اش، هرجا آتیه ی ِ نظام اقتضا می کرد مثل ِ سرکردگان ِ گنگ های ِ تبهکار در تصفیه ی ِ خونین ِ افراد ِ خانواده همراه می شد. (نمونه اش حذف ِ سید احمد ِ خمینی)

با این همه رفسنجانی در درون ِ خانواده ی ِ انقلاب بیشتر ِ مواقع روادار بود. خانواده گرا و قبیله دوست بود و برخلاف ِ خامنه ای که با کسی احساس ِ خویشاوندی نمی کند، معتقد بود که انقلابیون گوشت ِ همدیگر را می خورند اما استخوان ِ هم را دور نمی ریزند. او با استفاده از جریان های ِ متعارض شخصیتی دو چهره (بلکه چند چهره) از نظام ساخته بود و با این مخلوق ِ شیزوفرنی جهانیان را در شناسایی ِ جمهوری ِ اسلامی دچار ِ سوء تفاهم کرده بود. هنگامی که در اوج ِ قدرت بود و می توانست خامنه ای را خرد کند، نسبت به تحریک ها و ایذاهایش واکنش نشان نمی داد چرا که او را از طایفه ی ِ انقلاب می دانست. انتقال دیدگاه ِ پدرخواندگی به عرصه ی ِ سیاست و انطباق ِ آن با فضای ِ نامانوس ِ جدید اشتباه ِ جبران ناپذیر ِ رفسنجانی بود.

رفسنجانی صاحب ِ عاطفه ای مافیایی است غافل از این که در عرصه ی ِ سیاست حتا همین میزان ِ اندک از انسانیت جایی ندارد.

سرانگشت

آمبولانس ما را با خود خواهد برد

2011-07-14T01:37:00.001-07:00

(1)

صبا به منزل ِ جانان...

ای صبا نکهتی از خاک ِ ره ِ ...

نه، این مضمون ها کوک نیست؛

پوک است.

حالا حالا صبا نمی آید

آیا لا به لای آسمانخراش ها گیر کرده؟

یا که در میدانچه های اعدام

به هواداری از محکومی امیدوار

ساعتش را می خواباند؟!

(2)

صبا سواره است

صبا لایی نمی کشد

صبا مثبت است

مثبت تر از تست ِ حاملگی در آمبولانس ِ خروسک گرفته !

می گوید: برای ِ دکترها چلوکباب می بریم

اما شایعات نشان می دهد که در حوالی ِ ایران سکنا

ماچ برگر می فروشد

و نزدیک ِ دواخانه ی ِ دایی داوود

ایستگاه ِ صلواتی ِ بوسه دایر کرده

می گویم: دلبرکم در چه کاری؟

ـ فست فود

ـ سه روز همراهت خاموش بود

ـ رفته بودم اعتکاف

(3)

سوسک ِ سیاهی در آشپزخانه قدم رو می رود

من نگران ِ صبا هستم

و نگران ِ راننده ی ِ اورژانس که در بیمارستان «لیمو درمانی» می شود

( ـ آی خونه دار، آی بچه دار، زنبیلو وردار و بیار!

ـ جعفر آقا لیمو داری؟

ـ گرون شده سگ مصب ... صرف نمی کنه بی پدر ... سه ماهه نیووردم جون ِ بچه ام ... بابا یادش به خیر ... دوره ی ِ اون خدابیامرز پُرتاقال بود یکی ده شه یی ... انار، صنّار ... هندونه ی ِ شریف آباد میگی چن بود مهندس؟ ... دو زار ! ... همونا رو خوردیم که خوشی زد زیر ِ دلمون و انقلاب کردیم ... همونا رو خوردیم که این بی ناموسا رو آوردیم ...)

سوسک ِ سیاه در سینک ِ آشپزخانه می افتد و سکته می کند

ـ واااای ... کامل بوده یا ناقص؟!

ـ صبا در آشپزخانه پیچیده و ناغافل از من پرسیده ـ

ـ ساکتی! لالی؟!

ـ ...

ـ زنگ می زنم اورژانس... آمبولانس ما را با خود خواهد برد

(4)

بع بووو ... بع بووو ... بع بووو ... بع بووو

آه صبا جان !

تو چقدر مهربانی !

سرانگشت

دو عکس ِ منتشر نشده از 18 تیر 1378

2011-07-09T13:53:00.000-07:00

این دو عکس را یکی از دوستانم در روز 18 تیرماه ِ سال ِ 1378 از حمله ی چماقداران ِ رژیم گرفته و تا امروز منتشر نکرده بود. خواهش کردم اجازه دهد "انگشت" واسطه ی انتشار ِ عکس ها باشد.

مکان: تهران، خیابان ِ ولی ِ عصر

من هم می گویم

2011-07-05T11:30:00.001-07:00

مسعود ِ بهنود در پارازیت گفت حتا با همین وضعیت پیش بینی می کنم که در انتخابات ِ آینده بین ِ پنجاه تا شصت درصد ِ مردم شرکت کنند، من هم می گویم به خصوص بعد از اتفاقات ِ 88 آدم باید خیلی مادرقحبه باشد تا در انتخابات ِ جمهوری ِ اسلامی شرکت کند!

از قیصر تا قرایی

2011-06-29T16:13:00.000-07:00

فیلم ِ جرم ساخته ی ِ مسعود ِ کیمیایی، بی تعارف آشغال است. منتقدی روشنفکر ستیز که تیزبینی اش نه، ولی استقلال و سلیقه اش همواره برای ِ من محل ِ سوال بوده، در برنامه ی ِ "هفت" گفت که جرم از نظر ِ روان شناسی استمناء است.

من اینجا نمی خواهم در باره ی ِ جرم چیزی بنویسم. سینمای ِ کیمیایی در تاریخ ِ هنر ِ ما دولت ِ مستعجل بود و آثار ِ سال های ِ نزدیکش تنها چند لحظه ی ِ درخشانند و دیگر هیچ؛ مثل ِ پرتاب شدن ِ یک دانه یاقوت در میان ِ کوهی از خر مهره! درباره ی ِ جرم چیزی نمی گویم اما سخنی باریکتر از مو از ناصر ِ تقوایی به یادم می آید.

بیشتر از پانزده سال پیش احمد ِ طالبی نژاد با تقوایی گفت و گویی مفصل کرد و در کتابی به چاپ رساند. در آن مصاحبه وقتی حرف ِ قیصر به میان آمد، تقوایی گفت : در جامعه ای که قهرمان های ِ پیشرو، اصیل و راستین در آثار ِ هنری اجازه ی ِ حضور نیابند، به ناگزیر قهرمان های ِ واپسگرا و کم فرهنگ مثل ِ قیصر، جایگزین ِ آنها می شوند. (نقل به مضمون) البته روشن است که منظور ِ تقوایی نفی ِ سازنده ی ِ قیصر نبود بلکه تعریضی به سانسور و محدود ساختن ِ آزادی ِ بیان در جامعه های ِ استبدادی بود که نتیجه اش به حاشیه رفتن ِ مسایل ِ اساسی و به متن آمدن ِ حاشیه ها است.

همچنین تقوایی در جایگاه ِ سینماگر با مقوله ی ِ قهرمان پردازی آشنا است و بر نکته ی ِ مهمی دست می گذارد. قهرمانان حال و هوای ِ جامعه را شکل می دهند. آرمان هایش را بیان می کنند. جهتش را می سازند. الگوهایش را ترسیم می کنند و ...

جامعه ای که اندیشمندش را عامل ِ بیگانه می داند و به پستوی ِ فراموشی می فرستد، لمپن هایش را بر صدر می نشاند. وقتی بیضایی در تاریکی ِ تبعید گم می شود، ده نمکی جایش را می گیرد. وقتی عیسی سحرخیز و هاله ی ِ سحابی در زندان می پوسند، امیر ِ قرایی از سلسله ی ِ مردان ِ پوشالی نقش ِ بدلشان را بر عهده می گیرد.

از قیصر تا قرایی ... هه ! ... این است سلسله ی ِ قهرمانان ِ غم انگیز ِ ما.

سرانگشت

سرباز ِ گمنام ِ چی توز

2011-05-28T09:36:00.000-07:00

من جنّ ِ پینه دوزم

کفشای ِ خوب می دوزم

واسه ی ِ خامنه ای

دارم پاپوش می دوزم

من جنّ ِ پینه دوزم

افتاده سر ِ قوزم

با مشایی رفیقم

به سیدعلی می گوزم

من جنّ ِ پینه دوزم

ضدّ ِ آبم، نسوزم

سیدعلی میگه ای وای !

بازه راه ِ نفوذم !

من جنّ ِ پینه دوزم

یکّه ام و یالقوزم

آسیدعلی حاضر باش

واسه شام ِ امروزم

من جنّ ِ پینه دوزم

خیلی آتیش افروزم

مشایی کوکم کرده

باباشونو بسوزم

من جنّ ِ پینه دوزم

من سرباز ِ چی توزم

گمنامم و ناپیدا

خدا بخواد پیروزم

من جنّ ِ پینه دوزم

آشم و دهن سوزم

سیدعلی میگه سوختم!

آتیش گرفته پوزم

من جنّ ِ پینه دوزم

خوش فکرم و به روزم

انگیلیسی بلدم

گرچه مال ِ تولوزم

من جنّ ِ پینه دوزم

رهبر می خواد بسوزم

دستش نمی رسه هیچ

با امضای ِ محفوظم

سرانگشت