آخوند ، روی ِ ميز تشريح

دكتری كاندر روال ِ كار ِ خود استاد بود
يک نفر آخوند را آورد و خوش تشريح كرد

قلب ِ او را يافت سنگی در سياهی چون زغال
وان تبه كار ِ سيه را لعنت و تقبيح كرد

روده اش را دركشيد و ديد ماری هولناک
نام ِ آن مار ِ دغل را سُبحه و تسبيح كرد

كلّ ِ دندانهاش را به تونل ِ وحشت فروخت
كاسبيشان بيمه كرد و ترس را تصحيح كرد

توی ِ تنبانش به جز شوق ِ زنان چيزی نديد
لاجرم افشرده اش را مايع ِ تلقيح كرد

معده اش را هم ز بسكه پُر ز گاز و باد بود
بهر ِ توليدات ِ بالن لازم و ترجيح كرد

با دو دستانش كه در كار ِ ستاندن خبره بود
قوه ی ِ آهنربا را ثابت و تصريح كرد

چون كه مغزش را گشود و چرت و پرتش را بديد
فيلمی از آن ساخت و بس خنده و تفريح كرد !


سرانگشت

ويژگی های ِ زبان ِ مخفی 3

8 ـ زبان ِ مخفی مهاجم و كنشگر ( اكتيو ) است ، زيرا هسته ی ِ معنا را هدف می گيرد . در اين زبان كمتر شاعرانگی ، نرمی ، لطافت و پذيرندگی ديده می شود . واژه ها از دو نگاه ، تيز است ؛ مانند ِ پيكان نوک تيز و مانند ِ تيغ، لب تيز و بُرنده . در زبان ِ مخفی كمتر می توان واژه ی ِ خاكستری و بينابين پيدا كرد . زبان ِ مخفی غالباً جهان را سياه و سفيد ارزيابی و نامگذاری می كند .

9 ـ تركيب ها و اصطلاح های ِ زبان ِ مخفی برای ِ مفهوم های ِ مجرد و بحث های ِ انديشگی ساخته نشده اند . اين واژه ها ( از ديد ِ ارستويی ) محمول های ِ مناسبی برای ِ‌ بار كردن ِ موضوع های ِ مجرد و ذهنی نيستند . بيشتر ِ آنها دربردارنده ی ِ مسايل ِ عينی ، احساسی و روانی ِ انسان ها هستند . به توضيح ِ صفت های ِ خوب و بد ِ انسانی و دقت در انواع ِ رابطه های ِ بشری می پردازند .

10 ـ زبان ِ مخفی ، زبانی بومی و منطقه ای است . از طرفی پيدايی ِ آن به معضلات ، زندگی ِ روزمره ، سنت و فرهنگ ِ محيط بستگی دارد و از سوی ِ ديگر چون توسط ِ رسانه های ِ رسمی (نوشتاری و سمعی ـ بصری) پشتيبانی نمی شود ، منتشر نمی گردد و در چهارچوب ِ ملی شناخته و فراگير نمی شود . خيلی وقت ها واژگان ِ اين زبان در زادگاه ِ خود ماندگار می شوند . بر اين پايه مثلاً بخشی از زبان ِ مخفی ِ بچه های ِ اهواز با بخشی از زبان ِ مخفی ِ جوانان ِ نيشابور تفاوت دارد . جالب اين كه در كلان شهرهايی مانند ِ تهران حتا محله های ِ مختلف ، زبان های ِ مختلف دارند .

11 ـ پيشه و طبقه ی ِ اجتماعی در شكل دادن به زبان ِ مخفی نقش دارد . نظاميان ، رانندگان ، پزشكان ، بوتيک داران و ... هركدام شماری واژه ی ِ مخصوص به خود را می سازند و استفاده می كنند . برخی از اين واژه ها از سطح ِ طبقه فراتر می روند و به حوزه ی ِ عمومی وارد می شوند و بعضی هم در همان طبقه ماندگار می شوند . همچنين جنوب و شمال ِ فرهنگی و جغرافيايی نيز در ساخت و كاربرد ِ زبان ِ مخفی تاثير دارد .

12 ـ در بعضی از اصطلاحات ِ زبان ِ مخفی استفاده از صنايع ِ ادبی مانند ِ استعاره ، كنايه و ... ديده می شود ؛ مثلاً " حواصيل " استعاره ای است از آدم ِ دراز قد . اين استعاره از تشبيه ِ زير نتيجه شده است :
" او همچون حواصيل دراز قد است . " در چنين جمله هايی به كار بردن ِ مشبه به ( در اينجا حواصيل ) سازنده ی ِ استعاره است .
يا " فاطی كماندو " كنايه از زنی است كه شلوغكار ، سليطه ، اهل ِ جنب و جوش و مرد صفت است .
همچنين صنعت ِ تلميح را كه اشاره به ماجرا و داستانی دارد می توان در تعدادی از واژه های ِ زبان ِ مخفی پيدا كرد . برای ِ نمونه " سگ ِ آقای ِ پتی ول " كه به معنای ِ آدم ِ پرخاشگر ، وحشی و عصبانی است اشاره دارد به داستان ِ سريال ِ كارتونی ِ مهاجران كه نخستين بار حدود ِ بيست و پنج سال ِ پيش از برنامه ی ِ كودک ِ تلويزيون پخش شد . " جان كوچولو " هم كه به معنای ِ آدم ِ چاق و تپل به كار می رود به قصه ی ِ كارتون ِ رابين هود و شخصيت ِ دستيار ِ او باز می گردد .
با دقت در واژه های ِ زبان ِ مخفی می توان صنعت های ِ ديگری را نيز مشاهده كرد .


سرانگشت

ويژگی های ِ زبان ِ مخفی 2

5 ـ واژه های ِ زبان ِ مخفی ، طول ِ عمر ِ كوتاهی دارد . ميرا است و از آنجا كه سازندگان و به كاربرندگان ِ اين زبان ، جايی ثبت و نگهداری اش نمی كنند ، در حافظه ی ِ ادبيات ِ رسمی ِ ايران ماندگار نمی شود . با اندكی دقت می توان اصطلاح هايی را به ياد آورد كه در دوره ای فراوان به كار می رفتند ولی سه ـ چهار سال ِ بعد از مُد افتادند و جای ِ خود را به ساخته های ِ به روز تر دادند . شماری از تركيب های زبان ِ مخفی ناگهان پيدا می شوند ، گل می كنند ، بر سر ِ زبان ها می افتند و پس از چندی ... فراموش می شوند ! سرشت ِ تنوع طلب ِ انسان به درستی بعد از مدتی آن اصطلاحات را كهنه و نخ نما می يابد و كنار می گذارد ؛ گاه نيز تغيير ِ يک وضعيت (اجتماعی، سياسی و ... ) باعث ِ كنار رفتن ِ واژه ای می شود ( مثلاً حدود ِ پانزده ـ شانزده سال ِ پيش كه موبايل تازه به ايران آمده بود و وسيله ای لوكس و گران قيمت شمرده می شد و تعداد ِ كمی از مردم موبايل داشتند ، نام ِ آن را " چُسی فون " گذاشته بودند ، اما حالا كه فراوان و ارزان و همه گير شده اين اصطلاح استفاده نمی شود ) بنابراين كاهش ِ بسامد ِ استفاده از واژگان ِ زبان ِ مخفی، طبيعی است اما آنچه ناپسند و درخور ِ نكوهش است بی اعتنايی و بی مبالاتی ِ نهادهای ِ رسمی همچون فرهنگستان و دانشكده های ِ ادبيات نسبت به نگهداشت و ثبت ِ اين زبان است .
زبان ِ مخفی ، بيانی غير ِ رسمی است و اهميت ِ آن بر استادان ِ ريش و سبيل دار ِ دانشكده های ِ ادبيات ِ پارسی پوشيده است . بيشتر ِ آنها جنبش ، غرش ، غنا ، پويايی ، ذوق ، ايجاز ، اصالت ، روح ِ زندگی ، اطوار و چالاكی ِ نهفته در اين زبان را درنمی يابند و با برچسب ِ " زبان ِ لات و لوت ها " طرد و نفی اش می كنند . حتا برخی فسيل ترهايشان گذشته از منع ِ كاربرد ، زبانی چنين سرشار و تيغدار را سزاوار ِ پژوهش هم نمی دانند . ( اين گرايش ِ قراضه در وبلاگ آباد هم ديده می شود )

6 ـ زبان ِ مخفی بی رودربايستی ، مستقيم و بدون ِ حاشيه به سراغ ِ پنهان ترين ، ناگفتنی ترين و اساسی ترين جنبه های وجود ِ آدمی می رود كه از آن جمله است : جنبه ی ِ جنسی . بنابراين از ويژگی های ِ زبان ِ مخفی يكی هم جنبه ی ِ سكچوال ِ آن است . در اين زبان بی محابا و رها از غل و زنجير ِ فرهنگ و زبان ِ رسمی با عضو ِ نرينه و مادينه تركيب های ِ گوناگون ساخته می شود . همچنين نام ِ بسياری از اعمال ِ جنسی در اين بيان ِ روراست به كار می رود .

7 ـ گاه ديده می شود كه زبان ِ مخفی واژه های ِ بيگانه را ( مثلاً از زبان ِ انگليسی ) وام می گيرد و در معنای ِ تازه به كار می برد . از آن جمله اند :
" اُپن" (open)به معنای ِ دختری كه بكارتش را از دست داده ، " سوپر " به معنای ِ فيلم ِ پورنو ، " كيس" (case) به معنای ِ دختر و زن ِ زيبا و خوش اندام ، " آنتن " به معنای ِ جاسوس و خبرچين .
گاه نيز واژه ی ِ بيگانه با كلمه ی ِ فارسی آميخته می شود مانند ِ : " كُس يــِـس " به معنی ِ‌ مردی كه در ارتباط با زن ها فوراً خودش را گم می كند ، " اكس باز " به معنای ِ كسی كه قرص ِ روانگردان مصرف می كند ، " به فاک رفتن" به معنای ِ به زحمت و دردسر افتادن ، " سيكيم خياری" (تركيب ِ تركی و فارسی) به معنی ِ اوضاع ِ الكی و آشفته و بی برنامه ، " ايكی ثانيه " به معنای ِ بی درنگ ، در زمان ِ بسيار كوتاه ، فوراً و ...
در پاره ای مواقع هم كلمه ی ِ فارسی در چهارچوب ِ گرامر ِ زبانی ديگر قرار می گيرد مثل ِ " تخماتيک " به معنای ِ چيز ، مطلب يا كار ِ بی ارزش و بی اصول .
در كل می توان گفت زبان ِ مخفی رو به فرهنگ ها و زبان های ِ ديگر گشوده است .

... دنباله دارد

ويژگی های ِ زبان ِ مخفی 1

چند سال قبل ، پيش از درآمدن ِ "فرهنگ ِ زبان ِ مخفی" ، در پاسخ به كنجكاوی ِ شخصی تصميم گرفتم شماری از اصطلاحات ِ جوانانه را گردآوری كنم . در اين رهگذر دفترچه ای فراهم شد كه پُر بود از كلمات ِ محفلی و كوچه ـ خيابانی ؛ واژگانی كه بيرون از گنگ های ِ جوانان ، كمتر قابل ِ فهم و دستيابی بود . چندی بعد كتاب ِ زبان ِ مخفی درآمد كه متاسفانه تا امروز نديدمش اما با نگاهی به جزوه ی ِ خودم می توانم برخی ويژگی های ِ زبان ِ مخفی را شمارش كنم . ويژگی هایی كه بی گمان به اين نوشته ی ِ كوتاه ، محدود نمی شود .

1 ـ زبان ِ مخفی به شدت معطوف به معنا و رساننده ی ِ منظور ِ كاربر و بيانگر ِ هسته ی ِ بنيادين ِ خواست ِ اوست .

2 ـ موجز است . در بيشتر ِ نمونه ها عبارتی يک يا دو كلمه ای ، انبوهی از مفهوم ها ، كارها و حالت ها را با خود به همراه می آورد . مثلاً وقتی می گوييم : "ديروز خانه ی ِ فلان دوست تلپ شدم " ، بدين معناست كه با رندی ، زرنگی و اندكی شيطنت و بدجنسی خود را در خانه ی ِ دوستی مهمان كردم . دوستی كه احتمالاً آماده ی ِ پذيرايی از من نبوده يا علاقه ای به اين كار نداشته و چه بسا موقعی كه من فارغ بال در مهمانخانه اش لميده بودم و همانطور كه ته ِ دلم غنج می زده ، تخمه می شكسته ام ، او در اتاق ِ ديگر توی ِ سرش می زده و به اجداد ِ بنده و بخت ِ بدش لعنت می كرده .
می بينيد كه همه ی ِ اين كارها ، حالت ها و مفهوم ها را می شود از " تلپ شدن " بيرون آورد .

3 ـ جنسيتی است ؛ يعنی ساخته ها و قراردادهای ِ زنانه و مردانه با هم فرق دارد چون از جنسيت ِ شان رنگ و مايه می گيرد . زبان ِ مخفی ، زبانی خصوصی و در پرده است كه گويای ِ ديدگاه ، روحيه ، خواسته ، نياز ، دلمشغولی و آرزوهای ِ به كاربرندگان است . از منظر ِ جنسيتی ، واژگان زبان ِ مخفی به سه گروه بخش بندی می شود : الف ـ واژه هايی كه در ميان ِ مردان كاربرد دارد و اغلب ِ زنان آنها را نمی فهمند يا اگر بفهمند به كار نمی برند چرا كه زبان ِ حال ِ آنان نيست و نسبتی با مسايلشان ندارد . مثلاً مردان برای ِ آن كه ناتوانی و بی اهميت بودن ِ فرد ِ ديگری را نزد ِ خود بيان كنند ، می گويند : " فلانی حتا پشم ِ خايه ام نيست ! " . چنين اصطلاحی ميان ِ زنان رواج ندارد ؛ يا برای ِ اين كه نهايت ِ ترس و اضطراب ِ خود را از پيشامدی نشان دهند می گويند : " پاپيون كردم ! " . البته بايد توجه كرد كه اين تركيب ها تنها در صورت و فرم مردانه هستند وگرنه جانمايه ی ِ آنها (مثل ِ نهايت ِ ترس و بی اهميت دانستن) انسانی است و به زن و مردی وابسته نيست . همين جانمايه ها به شكلی ديگر و با واژگانی متفاوت در بين ِ زنان هم رواج دارد ، اما می توان به مورد هايی نيز اشاره كرد كه هم به لحاظ ِ فرم و هم از نظر ِ محتوا ، مردانه (يا زنانه ) هستند و وابستگی ِ تام به جنسيت دارند ؛ برای ِ نمونه اصطلاح ِ " چوب كردن " به معنای ِ برخاستن و سفت شدن ِ آلت ِ تناسلی در مردان . ب ـ واژه هایی كه ميان ِ زنان كاربرد دارد و در جهان ِ زنانه فهميده می شود . برای ِ نمونه زنان وقتی می خواهند يكی از همجنسان ِ خود را متكی به مرد ، نيازمند ِ ناز و نوازش ، ضعيف و وابسته نشان دهند ، می گويند : " فلانی توبغلی است " . ج ـ اصطلاح هايی كه كاربرد ِ آن ها ميان ِ زنان و مردان مشترک است و توسط ِ هردو گروه فهميده می شود و به كار می رود ، مثل ِ " اوشكول " ، " شاسكول " ، " اُسكـُل "‌ و " اُس " همگی به معنای ِ آدم ِ نفهم ، عقب مانده ، بی تمدن ، خنگ و ...

4 ـ برخی اصطلاحات ِ زبان ِ مخفی از زندگی ِ مدرن و ماشينی مايه می گيرد و م‍ی توان رد ِ پای ِ جلوه های ِ تكنولوژی را در آنها ديد . فراگير شدن ِ ابزارهای ِ فناوری در زندگی ِ روزمره ی ِ مردم و صنعتی شدن ِ جامعه ، از دلايل ِ ورود ِ اين تركيب ها به زبان ِ مخفی است . " فيوز پراندن " ( وابسته به دانش ِ برق ) به معنای ِ اختلال ِ حواس ، " ترمز بريدن " ( وابسته به صنعت ِ خودرو سازی ) به معنای ِ بی مهار و بی احتياط و شتابان و بی اراده و نسنجيده پيش رفتن و " هنگ كردن " ( وابسته به دانش ِ كامپيوتر ) به معنای ِ ناتوانی در تفكر و تمركز بر موضوع در اثر ِ خستگی يا پراكندگی ِ ذهن از جمله ی ِ اين نمونه هاست .

... دنباله دارد

سال 1388 / فريدون تنكابنی

اين كه نويسنده ای بر اساس ِ شناخت ِ امروزش سعی كند وضعيت ِ چهل سال ِ بعد را پيش بينی كند از سويی جسورانه است و از طرفی عبرت آموز ! " سال ِ 1388 " نام ِ داستان ِ طنزی است كه فريدون ِ تنكابنی ، چهل سال ِ پيش نوشته و كوشيده از ديدگاه ِ يک منتقد ِ چپ ، تصويری از آينده ی ِ‌ جامعه ی ِ ايران به دست دهد . يادم هست پيش از اين از تنكابنی و تاثير ِ نوشته هايش بر خودم ياد كردم . در اينجا اضافه می كنم اگرچه اصولاً نمی توان بر طنزنويس و نارضايی اش از وضع ِ موجود خرده گرفت اما اين حقيقت كه پيش بينی ِ او ( جز در مواردی فرعی و كم شمار ) كوچكترين نسبتی با اوضاع ِ امروز ِ جامعه ی ِ ايران ندارد ، آدمی را به درنگ وادار می كند . بسيار غم انگيز است كه برخی از فرازهای هجويه ی ِ ديروز ، بخشی از بلندا‌ی ِ آرزوهای ِ امروز باشد !

* * * *
سال ِ 1388
نويسنده : فريدون ِ تنكابنی

از خواب بیدار می شوم . خسته و کسلم. احساس می کنم کمی زیاد خوابیده ام. اگر صدای ِ رادیوی ِ همسایه ی ِ‌ دست ِ راست و تلویزیون ِ همسایه ی ِ دست ِ‌چپ و بلندگوی ِ‌ مغازه ی ِ الکتریکی ِ روبروی ِ خانه نبود، من هنوز هم خوابیده بودم. دست و صورتم را می شویم و از خانه بیرون می آیم . گرسنه ام. می روم توی ِ مغازه ی ِ سر ِ خیابان تا نان و پنیری بخرم. آنجا هم صدای ِ رادیو بلند است. و عجیب آن که تلویزیونی هم گوشه ی ِ دیگر ِ‌ مغازه روشن است . با خودم می گویم:
«کی تلویزیون خریده که ما خبردار نشده ایم؟! »
و عجیب تر آن که تلویزیون، رنگی است. چشم هایم را می مالم. باورم نمی شود که از خواب بیدار شده باشم. سراغ ِ فروشنده می روم. بالای سرش چشمم به تقویمی می افتد: 1388
خونسرد و بی قید می پرسم:
«این تقویم مال ِ امساله؟»
جواب می دهد:
«مگه قرار بود مال ِ پارسال باشه ؟! هنوز کهنه نشده. پنجاه و چهار روز ِ دیگه وقت داره. البته خبر دارین که امسال اسفند سی روزه.»
سعی می کنم تعجب نکنم. می پرسم:
«امروز چه خبره؟»
حالا نوبت ِ مرد است که تعجب کند:
« جشنه؟ چطور خبر ندارین ؟! »
چند لحظه به تلویزیون نگاه می کنم و بعد می گویم:
« همه اش صحبت ِ پیکان است.»
می گوید:
«بعله دیگه. کارخونه تا حالا پنجاه میلیون ماشین ساخته. مخصوصاً زور زده که آخریش امروز بیرون بیاد.»
بدون ِ این که چیزی بخرم از مغازه بیرون می آیم. نمی دانم چه بلایی سرم آمده است. شاید من که آن همه آرزوی ِ خواب و خاموشی داشتم، به آرزویم رسیده بودم. شاید فاجعه ی ِ اصحاب ِ‌کهف تکرار شده است. به هر حال این جشنی است که ازش نمی توان گذشت.
به خانه می روم. پیکانم را سوار می شوم و بیرون می آیم. از همان خیابان ِ اول راه بند است و اتومبیل ها تنگ ِ هم ایستاده اند. از کمی جلوتر صدای ِ موسیقی می آید. سرک می کشم. کارگران ِ کارخانه دارند به عنوان ِ سپاسگزاری از استقبال ِ بی نظیر ِ‌ مردم، به آن ها گل ِ‌ سرخ های ِ بسیار زیبای ِ پلاستیکی هدیه می کنند و دختران ِ جوان و زیبا، به عنوان ِ‌حق شناسی از کارگران ِ شریف و غیور، دست به گردن ِ آن ها می اندازند و بی تکلف می بوسندشان.
محو ِ این صحنه هستم که چیزی محکم به اتوموبیلم می خورد و مرا تکان می دهد. پیاده می شوم. اتوموبیل ِ پشت ِ سرم ناگهان حرکت کرده و به من خورده است. راننده پیاده می شود. خیال دارم به فحش ببندمش و با او گلاویز بشوم. آخر یاد ِ‌ تعمیرگاه و صافکاری افتاده ام.
مرد با خوشرویی به من نزدیک می شود. می خندد. سلام می کند. نام ِ خود را می گوید و دسته چکی از جیب بیرون می آورد. تصور می کنم خیال دارد خسارت ِ اتوموبیل ِ مرا بدهد. نگاه می کنم : اتوموبیل ِ من خسارت ِ مهمی ندیده، تنها شیشه ی ِ یکی از چراغ های ِ عقب ، شکسته.
می گویم:
«قابلی ندارد،چیزی نیست. خودم درستش می کنم.»
می خندد و می گوید:
«درستش می کنید ؟! به حق ِ چیزهای ِ نشنیده.»
بعد چک را به من می دهد و می پرسد:
«چه رنگش را دوست دارید؟»
می گویم:
«خیال ندارم رنگش را عوض کنم.»
می گوید:
«بسیار خوب، هر رنگی که دلتان می خواهد . مبارک است.»
از حرف هایش سر در نمی آورم. من دیوانه ام یا این مرد؟ به چک نگاه می کنم:
بانک ِ پیکان
به موجب ِ‌ این چک یک دستگاه پیکان، مدل... رنگ... به حامل تحویل دهید. امضا.
مرد احساس می کند که روی ِ سرم دارد اسفناج سبز می شود. می خندد و با مهربانی توضیح می دهد:
«دوست ِ عزیز، گویا شما تازه به این شهر تشریف آورده اید و از ترتیبات ِ جدید خبر ندارید. شما می توانید به جای ِ یک اتوموبیل، یک دسته چک ِ ده برگی یا بیست و پنج برگی خریداری کنید. در آن صورت هر اتوموبیل به نصف ِ قیمت و شاید هم کمتر برای تان تمام خواهد شد. اگر اتوموبیل تان خراب شد یا تصادف کرد، همان جا می گذاریدش و به نزدیک ترین نمایندگی ِ پیکان مراجعه می کنید. یک چک می کشید و اتوموبیل ِ تازه تان را تحویل می گیرید.»
می گویم:
« وقتی که اتوموبیل ِ سابق تان تعمیر شد...»
می گوید:
«موضوع ِ تعمیر مدت هاست منتفی شده.»
می پرسم :
« پس تعمیرگاه ها و مکانیکی ها و کارگران شان...»
می گوید:
« همه شده اند نمایندگی ِ‌ مجاز ِ فروش ِ پیکان...»
می گویم:
«پس حالا من با اتوموبیلم چه بکنم؟»
می گوید:
« شما خودتان را ناراحت نکنید. پیکان ِ من تلفن دارد. الان تلفن می زنم بیایند ببرندش.»
می پرسم:
«ببرندش؟ کجا؟»
می گوید:
«دریاچه ی ِ حوض ِ سلطان، در قم.»
باز می پرسم:
«قم ؟! قم برای چه ؟! »
می گوید:
«دریاچه ی ِ حوض ِ سلطان، گورستان ِ پیکان های ِ قراضه است.»
می گویم:
«اما این که قراضه نیست.»
می گوید:
«از نظر ِ‌ وضع ِ‌ بسیار درخشان ِ اقتصادی ِ امروز ِ ما، این پیکان قراضه شمرده می شود.»
می گویم:
«در زمان ِ ما شوخی ای متداول بود که پیکان را به قوطی های ِ روغن نباتی...»
می گوید:
« برعکس، الان وضع ِ اقتصادی ِ ما چنان درخشان است که قوطی های ِ‌ روغن نباتی را درست با همان آهنی می سازند که پیکان ِ مرا ساخته اند.»
می رود توی اتوموبیل که تلفن کند. من هم پشت سرش. اتوموبیل ِ بزرگ ِ شیک ِ جادار ِ مجللی است. مرد تکمه ای را فشار می دهد. در ِ داشبوردی باز می شود و تلفن بیرون می آید. مرد شماره می گیرد و سرگرم ِ صحبت می شود. دور تا دور ِ اتاق ، تزیینات ِ بسیار زیبایی از چوب و فلز به چشم می خورد. ظاهراً چیز ِ‌دیگری نیست، اما می دانم زیر ِ این آراستگی باید خبرهایی باشد. گفت و گوی ِ‌ مرد تمام می شود. رو به من می کند و می گوید:
«دوست ِ عزیز ! شاید میل داشته باشید جزيیات را تماشا کنید. این کلیدها را می بینید؟ هر کدام مخصوص ِ چیزی است. تلفن را که دیدید. این هم رادیو. این هم تلویزیون.»
کلیدی را می زند. تلویزیون ِ رنگی روشن می شود. هنوز صحبت ِ پیکان است. تلویزیون را خاموش می کند.
«این گرام ِ استریوفونیک. این ضبط ِ صوت . میل دارید چیزی بگویید؟»
بی اختیار می گویم:
«به امید ِ روزی که هر ایرانی یک پیکان داشته باشد.»
مرد می خندد و می گوید:
« آفرین ! جمله ی ِ مناسبی بود. گرچه کمی قدیمی شده. چون امروز همان روز است، و دیگر فقط امید و آرزو نیست.»
کلید ِ دیگری را می زند:
«این هم بار ِ کوچک من. بد نیست گلویی تر کنیم. چه میل دارید؟»
می خواهم قمپز در کنم:
« ویسکی!»
« آه، متاسفم دوست ِ عزیز، غرور ِ ملی تان چه شده؟ مدت هاست که ویسکی از جانب ِ مردم ِ میهن پرست تحریم شده. حتا یکی از کابینه ها به خاطر ِ ویسکی سقوط کرد. آبجو میل دارید؟ بهترین آبجو. مواد ِ اولیه اش از آلمان وارد می شود، بعد در تهران مونتاژ می کنند.»
می گویم:
« نه، حوصله ی ِ آبجو خوردن ندارم.»
می گوید:
« بسیار خوب، پس عرق، عرق ِ کشمش ِ دو آتشه ی ِ اعلی. البته این هم ماده ی ِ اولیه اش از او کراین وارد می شود و در اینجا مونتاژش می کنند. ما امیدواریم بتوانیم تا سال 1390ِ‌ تمامش را خودمان بسازیم و به خود کفایی برسیم. خوب، با چه می خوردید؟»
«آب علی »
« آه، دوست ِ عزیز، آب علی دیگر کهنه شده و ورافتاده.»
می پرسم:
« شما با چه می خورید؟»
می گوید:
«شوئپس.»
می گویم:
«اما من شوئپس دوست ندارم. چیز ِ دیگری نیست؟»
می گوید:«متاسفم. نه این که من نداشته باشم.اصلاً در بازار نیست. »
می گویم:
«آن همه نوشابه های ِ رنگی ِ جور واجور چه شد؟»
پاسخ می دهد:
« همه شان ورشکست شدند. در ِ کارخانه شان تخته شد. فقط شوئپس مانده. می دانید چرا؟ زیرا شوئپس چشمه ی ِ نشاط و شادی است.از آن گذشته، شبکه های ِ وسیع ِ تلویزیون ، فقط آگهی ِ شوئپس پخش می کنند.»
ناچار، و با دلخوری، مشروبم را با شوئپس می خورم و به میزبانم می گویم:
« ببینم، با مقایسه ی ِ پیکان ِ شما با پیکان های ِ دیگری که این دور و بر ایستاده اند، تصور نمی کنید کمی بوی ِاختلاف ِ طبقاتی می آید؟»
می گوید:
« خیر، خیر. ابداً چنین چیزی نیست. درست است که پیکان، انواع گوناگونی دارد، از ساده ترین نوع، که مال ِ شما باشد، تا لوکس ترین اتوموبیل، که مال ِ من باشد، ولی موضوع ِ اختلاف ِ طبقاتی اصلاً مطرح نیست. این موضوع، علی رغم ِ آدم های ِ منفی باف، مدت هاست حل شده. هر کارگر ِ ساده ای، هر شاگرد بقالی می تواند پیکانی مثل ِ مال ِ من بخرد. گیرم باید اقساطش را کمی طولانی تر کند. و اگر دلش بخواهد می تواند این کار را بکند. فقط مساله ی ِ‌ قسط مطرح است: دوازده قسط، بیست و چهار قسط، سی و شش قسط و الی آخر...»
می گویم:
«صحیح!»
می گوید:
« کارگران ِ کارخانه ی ِ پیکان که دیگر نانشان توی ِ روغن است. به جای ِ سهم شان از سود ِ‌ ویژه ی ِ کارخانه، بهشان پیکان می دهند.»
می گویم:
« عجب!»
می گوید:
« مگر نمی بیند چطور از دل و جان برای ِ کارخانه شان فعالیت می کنند ؟ به هر حال، تصور می کنم این مراسم مدتی طول بکشد. میل ندارید گشتی این دور و برها بزنید؟»
می پرسم:
« با اتوموبیل ؟! »
می گوید:
« خیر، پیاده.»
پیاده راه می افتیم. کمی جلوتر به میدانی می رسیم. وسط ِ میدان، ستون ِ سنگی ِ سیاه ِ عظیمی برپا کرده اند. روی ِ این ستون ، لوحه های ِ چهار گوشی از سنگ ِ سفید نصب شده. با یک حساب ِ فوری ِ ذهنی، حدس می زنم لوحه ها باید صد و بیست تایی باشند. روی ِ هر کدام با چراغ ِ نئون جمله ی ِ حکیمانه ای نوشته شده. چراغ ها به ترتیب روشن می شوند و بلندگوهای ِ بسیار قوی ، جمله ها را یکی پس از دیگری می خوانند. چند تایی از جمله ها به یادم می مانند.
«کتک زدن ِ زن ها وحشی گری است.»
«برو کارگر باش و امیدوار.»
«کارگر هرکه هست محترم است.»
«کارگران و کارفرمایان باید از یکدیگر تشکر کنند.»
«دهقانان باید برای ِ اموات ِ اربابان ِ سابق دعا کنند.»
«دانش طلب و بزرگی آموز تا به نگرند روزت از روز »
«النظافه من الایمان.»
«آب آبادانی است.»
یک ضلع ِ میدان را چند ساختمان با ظاهر و تزيینات بسیار زیبا گرفته است. چراغ های ِ نئون و پلاستیک پی درپی روشن و خاموش می شوند و چشمک می زنند. نزدیک تر می رویم. بالای ِ یکی از ساختمان ها می خوانم:
«درایوین سینمای پیکان»
و زیر آن با خطی کمی ریزتر:
«ورود ِ اتوموبیل، غیر از پیکان، ممنوع است.»
به دوستم می گویم:
« زمان ِ پدر بزرگ های ِ ما، مغازه ها می نوشتند: به خارج از مذهب جنس فروخته نمی شود.»
می گوید:
« هیچ می دانید این امر که ظاهراً به احساسات و غرور ِ ملی بستگی دارد، چقدر به اقتصاد ِ ما کمک کرده؟ همه ی ِ توریست هایی که به کشور ِ ما می آیند مجبورند آن طرف ِ‌ مرز اتوموبیل ِ خود را بفروشند و این طرف ِ مرز پیکان بخرند. با این تدبیر ِ ساده، الان پیکان جاده های ِ‌ پنج قاره ی ِ جهان را از زیر ِ پلاستیک در می کند.»
کنار ِ سینما، ساختمان ِ دیگری است با این تابلو :
«درایوین ساندویچ پیکان»
«اول ساندویچ، بعد سینما.»
«ورود ِ اتوموبیل، غیر از پیکان، ممنوع است.»
اتوموبیل ها از یک سمت وارد می شوند، ساندویچ و شوئپس خود را می گیرند و از سمت ِ دیگر بیرون می آیند و به سینما می روند.
به تابلوی ِ تصویرهای ِ فیلم نگاه می کنم. تصویر ِ چند پیکان که در جاده ی ِ کوهستانی ِ پرپیچ و خمی پیش می رانند ؛ و زیرش:
«نبرد ِ پیکان ها»
«با شرکت ِ مشهورترین قهرمانان ِ پیکان رانی ِ ایران و جهان.»
کنار ِ سینما، ساختمان ِ عظیم ِ دیگری سر به آسمان کشیده است. روی ِ بدنه ی ِ آن هم این کلمات روشن و خاموش می شود:
«بانک ِ پیکان»
(بانک ِ عمران ِ سابق)
«با باز کردن ِ‌ حساب ِ پس انداز در این بانک از جایزه ی ِ پایان ناپذیر ِ مادام العمر ماهی دو پیکان استفاده کنید.»
از مصاحبم می پرسم:
« راستی بلیط های ‌ِ بخت آزمایی چه شده؟»
پاسخ می دهد:
« می خواستید چه بشود؟ هست، و هر چهارشنبه قرعه کشی می شود.»
« و جایزه اش هم حتماً...»
« بله درست حدس زدید، پیکان است. از ساده ترین نوع تا پیکان ِ نقره، پیکان ِ طلا، پیکان ِ مروارید و پیکان ِ الماس.»
«نفهمیدم، این جایزه ها چطور پخش می شود؟»
« این طور: مثلاً کلیه ی ِ بلیط هایی که دو عدد ِ سمت ِ راست آن 56 است برنده ی ِ یک پیکان ِ‌ ساده. بلیط هایی که سه عدد ِ سمت ِ راست آن 792 است برنده ی ِ‌ یک پیکان ِ لوکس... جایزه ی ِ ممتاز ، پیکان ِ‌ طلاست. و بلیط های ماقبل و ما بعد شماره ی ِ‌ممتاز، برنده ی ِ‌ پیکان ِ نقره می شوند. پیکان ِ مروارید و پیکان ِ الماس مخصوص ِ قهرمانان ِ شانس است . و الان معمولاً هفته ای بیست قهرمان ِ شانس داریم که از میان ِ دویست برنده ی ِ‌ ممتاز برگزیده می شوند.»
متفکرانه سر تکان می دهم و می گویم:
« پس بیخود نیست که همه ی ِ‌ مردم پیکان دارند. راستی این مردمی که یک قدم هم پیاده نمی روند، بیمار نمی شوند؟»
می گوید:
«خیر، می دانید چرا؟ می دانید چه چیز سلامت آن ها را تامین می کند؟ ورزش بله، ورزش. بهتر است بگویم فوتبال. ما الان یک استادیوم ِ یک میلیون نفری در مرکز ِ شهر داریم با ده استادیوم ِ صد هزار نفری در گوشه و کنار ِ شهر. ده تیم ِ برجسته ی ِ فوتبال داریم با صد تیم ِ نیمه ماهر یا تازه کار و جوان. بزرگ ترین ورزش و تفریح ِ سالم مردم رفتن به زمین های ِ ورزشی و تماشای ِ مسابقات ِ فوتبال است. البته این مسابقه ها از تلویزیون هم پخش می شود. اما کمتر کسی در خانه می ماند، به جز بیماران و از کارافتاده ها. می دانید چه چیزی آن ها را به زمین های ِ ورزشی می کشد؟»
« فوتبال!»
داشت این جواب ِ مسخره از دهانم در می رفت، اما به موقع جلو خودم را گرفتم و گفتم:
«پیکان!»
« آفرین ! کاملاً درست است. شما بلیتی می خرید و از در وارد می شوید. چه بسا که با یک پیکان از زمین ِ ورزش خارج می شوید. بین ِ هر صد هزار نفر، یک پیکان قرعه کشی می شود. به علاوه هر تیمی که به مقام ِ قهرمانی برسد، افرادش هر کدام یک پیکان می گیرند و خود ِ تیم نیز برنده ی ِ «جام پیکان ِ‌ طلا» می شود.
مردم ممکن است عقیده ها و سلیقه ها و دلبستگی های ِ‌ گوناگون داشته باشند، اما در دو چیز مشترکند: فوتبال و پیکان.»
برمی گردیم و می رویم به طرف ِ سوپر مارکتی که کنار ِ میدان است. جلو ِ آن بساط ِ روزنامه فروشی برپاست. روزنامه ها و مجله های ِ رنگارنگ را نگاه می کنم: پیکان ِ امروز، پیکان ِ‌ جدید، پیکان ِ سرخ، پیکان ِ سیاه، ندای ِ‌ پیکان.
دوستم می گوید:
« این روزنامه ی ِ انقلابی ِ شهر ِ ماست. (پیکان ِ سرخ را نشان می دهد).
و این یکی روزنامه ای است ارتجاعی و کهنه پرست (پیکان ِ سیاه را می گوید.) این نشریه، ورزشی است (به «پیکان ِ ورزشی» اشاره می کند.)
و این دیگری اقتصادی. (منظورش «پیکان اکونومیست» است.) این مجله را می بینید، پیکان مصور، هفته ای دوازده میلیون تیراژ دارد. و این یکی، پیکان ِ هفتگی، هفته ای چهارده میلیون چاپ می شود.»
به مجله ها نگاه می کنم. خوشا به حال ِ خوانندگان شان ! دیگر نه از تصویر ِ زن ِ لخت خبری است، نه از ستارگان ِ سينما ، نه از خواننده ها ، نه از رقاصه ها ، نه از روسپی ها. هر چه هست پیکان است. تصویر ِ دو مدل از آخرین و زیباترین مدل های ِ پیکان روی ِ جلد ِ آن دو مجله دیده می شود.
روزنامه هایی به زبان های ِ انگلیسی و فرانسه به چشم می خورد: «پیکان اینترنشنال» و «ژورنال دو پیکان». کنار ِ این بساط رنگین، مجله ی ِ ساده تری را می بینم:«پیکان و انسان»
از مصاحبم می پرسم:
« این دیگر چیست؟»
می گوید:
« این نشریه ی ِ انجمن ِ دوستداران ِ پیکان است. وظیفه ی ِ این انجمن حفظ و حراست ِ پیکان و دفاع از حقوق و شخصیت ِ آن است. مثلاً اگر پیکان ِ‌ شما، حتا وقتی که خیلی هم عجله دارید، پنچر شد و شما عصبانی شدید و لگدی به لاستیکش زدید و گفتید: ای سگ مصب! فوراً بازرس ِ انجمن حاضر می شود و شما را جریمه می کند. حتا ممکن است بازداشت هم بشوید. اگر مست کنید و پیکان ِ خود را به تير ِ چراغ برق بکوبید که دیگر بازداشت و محکومیت ِ‌ شما قطعی است.»
دوستم دستم را می گیرد و مرا به سوپر مارکت می برد. گوشه ای از آن پر است از قفسه های ِ کتاب. جلو می روم:
«چگونه از پیکان ِ خود مراقبت کنیم ؟»
«چگونه بر عمر ِ پیکان ِ خود بیفزاییم ؟»
به مصاحبم نگاه می کنم. لبخند می زند و می گوید:
«این ها پرفروش ترین کتاب های ِ سال است.»
به بازدید ادامه می دهم:
«من و او و پیکان.»
دوستم می گوید:
« این قشنگ ترین و موثریرین رمان ِ عشقی سال های ِ اخیر است. شش اتوموبیل ِ پیکان جایزه برده.»
«جایزه؟!»
« بله، مجله های ِ ادبی، دانشگاه، مطبوعات، وزارت ِ فرهنگ، همه و همه فقط پیکان جایزه می دهند.»
توی ِ سوپر مارکت گشتی می زنیم:
«صابون ِ پیکان بر لطافت ِ دست های ِ شما می افزاید.»
«با خمیر ریش ِ پیکان، اصلاح آسان تر است.»
«تیغ ِ پیکان هی می تراشد، هی می تراشد.»
«پارچه ی ِ‌ پیکان، ارزان، بادوام، خوش دوخت.»
«کفش ِ پیکان، شیک و راحت.»
«با سس ِ پیکان، غذا خوشمزه است.»
از این همه پیکان وحشت می کنم. یکی از این همه کافی است که جگرم را سوراخ کند. خودم را از مغازه بیرون می اندازم. پسرکی جلو رویم سبز می شود:
«- فوق العاده ی ِ الان. آخرین اخبار.»
روزنامه را از پسرک می گیرم و باز می کنم. بالای ِ صفحه ی ِ‌وسط، آنجا که قبلا می نوشتند نیازمندی ها، نوشته اند:
«خود کشی ها»
آگهی ِ مصوری را می خوانم:
«اینک که سرانجام موفق به خودکشی شده ام از کلیه ی ِ بستگان و آشنایان و دوستان که توفیق ِ زیارت شان دست نداد، خداحافظی می کنم و امیدوارم از فاتحه و دعای ِ خیر فراموشم نفرمایند.»
آگهی ِ دیگری باز همراه با عکس:
«اکنون که برای ِ استراحت در آرامگاه ِ ابدی خود، عازم ِ گورستان ِ مدرن ِ بهشت ِ زهرا هستم از همه ی ِ ذوات ِ محترمی که در تشییع ِ جنازه ی ِ‌این جانب شرکت خواهند فرمود، قبلاً تشکر می کنم.»
یکی دیگر:
«از ماموران ِ محترم ِ پاسگاه ِ پلیس و ژاندارمری که در امر ِ خودکشی ِ اینجانب نهایت ِ کوشش و همکاری را مبذول فرموده اند، بسیار سپاسگزارم و تقاضای ِ تقدیر و تشویق این ماموران ِ وظیفه شناس را دارم.»
مصاحبم را نگاه می کنم و وحشت زده، وحشت زده و حیران، می پرسم:
« این دیگر چه بساطی است؟»
لبخند می زند و می گوید:
« بله، درست است. این تنها لکه ی ِ تیره ای است که بر آسمان ِ زندگی ما نشسته. تنها لکه ای است که خوشبختی ِ ما را ضایع می کند. خودکشی. بیماری ِ خودکشی. یک عده آدم ِ‌ منفی باف و متظاهر، فقط به خاطر ِ‌ تظاهر و خودنمایی دست به خودکشی می زنند و متاسفانه روز به روز بر تعداد ِ این خودکشی ها افزوده می شود. با این که کارخانه ی ِ پیکان به هر کس که قصد ِ خودکشی داشته باشد و از این قصد منصرف شود، یا هر کسی که دیگری را از قصد ِ خودکشی منصرف کند، یک پیکان ِ‌ عالی جایزه می دهد، باز هم از تعداد ِ خودکشی ها چیزی کم نشده است.»
دوستم به راستی غمگین و متاثر شده است. مدتی بین ِ ما سکوت می شود. برای این که موضوع ِ گفت و گو را تغییر داده باشم، می پرسم:
« راستی، یک سوال دیگر دارم. حالا موتور ِ پیکان را هم حتماً خودمان می سازیم ، نه؟»
مرد پاسخ می دهد:
« متاسفانه هنوز نه. آنچه روی ِ این پیکان هاست، موتور ِ مسکویچ است که از روس ها می خریم.»
می پرسم:
« پس ذوب ِ آهن چه شد؟»
می گوید:
« داستانش دور و دراز است. خلاصه این که روس ها هم وسط کار ناچار شدند ول کنند و بروند. حالا رفقای ِ چینی خیال دارند برایمان ذوب ِ آهن بسازند. البته پس از این که کار ِ شاه لوله ی ِ گاز ِ‌ سرتاسری ِ‌ تهران ـ پکن تمام شد که مقاطعه کارش یک کنسرسیوم ِ آمریکایی ـ اروپایی است!»

3 / 12 / 1347

از كتاب ِ " سرزمين ِ خوشبختی " / صص 11 تا 28

احمدی نژاد منزه تر است !

چند نفر دور ِ هم نشسته بوديم و حرف می زديم . صحبت كشيد به انتخابات ِ رياست جمهوری . به كانديداتوری ِ ميرحسين ِ موسوی و رويارويی اش با احمدی ن‍ژاد . هركس چيزی می گفت . من ساكت بودم چرا كه فكر می كنم وقتی انتخاباتی در ميان نيست ، هرگونه بحث درباره ی ِ شركت در آن توهين به شعور ِ آدمی است . در بين ِ ما يک مرد ِ سياسی هم بود كه البته نظر ِ ديگری داشت . مرد ِ سياسی می گفت : در مورد ِ دوران ِ نخست وزيری ِ ميرحسين سه چالش ِ بزرگ وجود دارد كه متاسفانه حاضر به پذيرش و توضيح ِ هيچكدام نيست . اول : او سركوب ها و جنايت های ِ سال ِ 60 را محكوم نكرده . دوم : او عليه ِ كشتارهای ِ سال ِ 67 موضع نمی گيرد . سوم : موسوی در مورد ِ چهل و پنج مليون دلاری كه در دوره ی ِ نخست وزيری اش گم شد توضيحی نمی دهد .

مرد ِ سياسی معتقد بود : اگرچه كارنامه ی ِ احمدی نژاد سراپا كثافتكاری است ، اما از كارنامه ی ِ موسوی منزه تر است !!


سرانگشت

نوروز

فرا رسيدن ِ نوروز خجسته باد

زن حاجی

حاجی از ابلهی به رندی گفت :
کار ِ زوجه سفر در این دنیاست

می رود با شهاب ِ طیاره
مکه و شام ِ زینب و بلفاست

امشب از ره نیامده پایین
فکر ِ پرواز ِ دلکش ِ فرداست

رند گفتا : چنانکه می گویی
زوجه ات پس مدام روی ِ هواست !


سرانگشت

آن و اين

در روزگار ِ بدهنجار ِ ايران ، فيلتر شدن ِ وبلاگي همچون مخلوق ، شوربختانه پديده اي عادي است . آنچه غير ِ عادي است برخورد ِ زيركانه ي ِ مخلوق ِ نازنين با اين اتفاق براي ِ رسوا كردن ِ عاملان ِ آن است . مخلوق ِ عزيز بعد از فيلتر شدنش ايميلي بدين شرح براي ِ واحد ِ فيلترينگ ِ مخابرات مي فرستد :

"سلام لطف کنید و دلایل ِ فیلتر شدن ِ این وبلاگ را بفرمایید" "http://makhlough.blogspot.com

فيلتر چيان هم چنين جوابي به او مي دهند :
سلام"

آدرس دامنه اينترنتي شما از جانب مخابرات مسدود نگشته و دستور انسداد از:
" کمیته تعیین مصادیق پايگاه هاي غیر مجاز اینترنتی" ( وابسته به شوراي عالي انقلاب فرهنگي) دارد
در صورت تمایل به اعتراض، درخواست اعتراض خود را همراه با مشخصات کامل صاحب دامنه شامل: نام و نام خانوادگی، شماره شناسنامه و محل صدور،تاریخ تولد ، نام پدر،کد ملی، آدرس دقيق پستي و شماره تلفن ثابت و همراه براي ما ايميل نماييد تا اعتراض شما به کميته ارسال گردد.
1- موضوع ايميل: نام دامنه فيلترشده
2-امکان تماس مستقيم شما با کميته مقدورنمي باشد و ما رابط شما مي باشيم.
3-فقط ايميل" filter@dci.ir "مسئول پاسخگويي به موارد فيلترينگ اينترنتي ميباشد.
4- به ايميلهاي حاوي اطلاعات ناقص، يا ارسال مشخصات اشتباه، ترتيب اثر داده نخواهد شد.
...
با احترام
واحد فيلترينگ مخابرات
تلفن: 31 و88031530-21-0098
ايميل:
filter@dci.ir

"
البته اين پاسخ دو ـ سه بند ِ ديگر هم دارد كه چندان مهم نيست .
من به مخلوق ِ عزيز پيشنهاد مي كنم علاوه بر اسم ، فاميل ، كارت ِ ملي ، شماره شناسنامه ، آدرس ِ پستي و شماره ي ِ ثابت و موبايل ، كارت ِ سوختش را هم ضميمه ي ِ پرونده كند باشد كه سوزش ِ آقايان كمپلت بيفتد . فقط نمي دانم كه فيل تر چي ها به ملاحظه ي ِ بند ِ چهار ، چطور مي فهمند كه اطلاعات ِ فرستاده شده ناقص يا اشتباه بوده ؟ يعني اگر مثلاً مخلوق به جاي ِ اطلاعات ِ شخصي ِ خودش ، مشخصات ِ حقيقي ِ پسر خاله ي ِ دسته ديزي اش را بفرستد ، واحد ِ فيلترينگ ِ مخابرات از كجا مي فهمد كه اطلاعات ِ فرستاده شده غلط بوده ؟ آيا در خلال ِ شكنجه ي ِ پسرخاله ي ِ بخت برگشته به اين مهم پي مي برد ؟! پس جداً از شما خوانندگان ِ عزيز خواهش مي كنم هرگز اسم و رسم ِ خود را در اختيار ِ ديگران نگذاريد چون ممكن است وبلاگ نويس ِ شير ِ پاك خورده اي مشخصات ِ شما را به جاي ِ اطلاعات ِ خودش براي ِ واحد ِ فيلترينگ ارسال كند ؛ آنوقت شما مي مانيد و بازداشتگاه ِ توحيد و هدايت به صراط ِ مستقيم .

اما قزميت تر از همه بند ِ دوم ِ نامه است . اين كه مخابرات واسطه ي ِ نويسنده است با آن

كميته ي ِ كذايي، ديگر آخر ِ اخلاق ِ‌حرفه اي است . آن بند به زبان ِ بي زباني مي گويد اطلاعات ِ شما از پيش ِ ما به جايي درز نمي كند حتا اگر شاهرگمان برود . مي گويد ما اداره ي ِ محترم ِ مخابراتيم و حسابمان از حساب ِ‌ كميته ي ِ آدمكشان سواست و نيز اصلا آدمي را به ياد ِ اين مصرع ِ سنايي نمي اندازد كه : " قحبه اي آن و قلتباني اين " !


سرانگشت

حرفای ِ جنین / نویسنده : توخولسکی

چندی پیش به طور ِ اتفاقی کتابی کوچک و خواندنی به دستم رسید به نام ِ " بعضی ها هیچ وقت نمی فهمن !" . نویسنده ی ِ کتاب کورت توخولسکی (1935 ـ 1890) متولد ِ آلمان است . او در داستان های ِ کوتاهش با نگاهی طنز آمیز و عمیق دور و بر ِ خود را دیده و اعوجاج ِ دنیا و کارهایش را نشان داده است . توخولسکی به دلیل ِ سلطه ی ِ حکومت ِ نازی ، سال ها در فرانسه و سوئد زندگی کرد . نازی ها در برلین کتاب هایش را سوزاندند و تابعیت ِ آلمانی اش را لغو کردند . از جمله نوشته های ِ او کتاب ِ " آلمان ، آلمان بالاتر از همه" و رمان های ِ " رایزنبرگ " و " قصر ِ گریپسهولم " است .


* * * * *

حرفای ِ جنین

همه از من مواظبت می کنن : از کلیسا بگیر ، برو تا دولت و دکتر و قاضی .
من بایست رشد کنم و بزرگ شم . بایست نـُه ماه آروم و بی دغدغه بخوابم . بایست بذارم اون تو بهم خوش بگذره . هر چهارتایی برام آرزوی ِ خیر دارن . ازم محافظت می کنن . بالا سرم کشیک می دن . خدا به داد برسه اگه پدر مادرم بلایی سرم بیارن . هر چهارتایی می ریزن سرشون . هرکی دست بهم بزنه مجازات میشه . مادرمو سوت می کنن تو زندون . بابامو هم پشت سرش . دکتری که مرتکب ِ این کار شده بایست طبابت رو بذاره کنار . قابله ای رو که تو این کار دست داشته حبس می کنن . من کلی قیمتمه !

همه از من مواظبت می کنن : از کلیسا بگیر ، برو تا دولت و دکتر و قاضی .
نـُه ماه ِ تموم وضع به همین منواله .
اما بعد از این نه ماه بایست خودم ببینم چه جوری می تونم سر کنم .
سل بگیرم چی ؟ هیچ دکتری به دادم نمی رسه .
شیر چی ؟ خورد و خوراک چی ؟ هیچ اداره ی ِ دولتی نیست که به دادم برسه .
رنج و نیاز ِ روحی اگه داشته باشم چی ؟ کلیسا تسکینم می ده اما مسکّن ِ کلیسا که شیکمم رو سیر نمی کنه .
خلاصه نه چیزی برای ِ سق زدن دارم ، نه برای ِ گاز زدن . اینه که میرم دزدی : در جا یه قاضی میاد ، می ده حبسم کنن .
تو این پنجاه سال عمر کسی حالم رو هم نمی پرسه . هیچ کس . خودم باید گلیمم رو از آب بکشم بیرون . اون وقت نه ماه ِ تموم خودشونو می کشن ، اگه کسی بخواد منو بکشه .
خودتون قضاوت کنین : این نُه ماه مراقبت کردن کار ِ عجیب غریبی نیست ؟


از کتاب ِ "بعضی ها هیچ وقت نمی فهمن !" / نویسنده : کورت توخولسکی / برگردان : دکتر محمد حسین ِ عضدانلو / انتشارات ِ افراز / چاپ ِ سوم 1387 / رویه های ِ 19و 20