آن و اين

در روزگار ِ بدهنجار ِ ايران ، فيلتر شدن ِ وبلاگي همچون مخلوق ، شوربختانه پديده اي عادي است . آنچه غير ِ عادي است برخورد ِ زيركانه ي ِ مخلوق ِ نازنين با اين اتفاق براي ِ رسوا كردن ِ عاملان ِ آن است . مخلوق ِ عزيز بعد از فيلتر شدنش ايميلي بدين شرح براي ِ واحد ِ فيلترينگ ِ مخابرات مي فرستد :

"سلام لطف کنید و دلایل ِ فیلتر شدن ِ این وبلاگ را بفرمایید" "http://makhlough.blogspot.com

فيلتر چيان هم چنين جوابي به او مي دهند :
سلام"

آدرس دامنه اينترنتي شما از جانب مخابرات مسدود نگشته و دستور انسداد از:
" کمیته تعیین مصادیق پايگاه هاي غیر مجاز اینترنتی" ( وابسته به شوراي عالي انقلاب فرهنگي) دارد
در صورت تمایل به اعتراض، درخواست اعتراض خود را همراه با مشخصات کامل صاحب دامنه شامل: نام و نام خانوادگی، شماره شناسنامه و محل صدور،تاریخ تولد ، نام پدر،کد ملی، آدرس دقيق پستي و شماره تلفن ثابت و همراه براي ما ايميل نماييد تا اعتراض شما به کميته ارسال گردد.
1- موضوع ايميل: نام دامنه فيلترشده
2-امکان تماس مستقيم شما با کميته مقدورنمي باشد و ما رابط شما مي باشيم.
3-فقط ايميل" filter@dci.ir "مسئول پاسخگويي به موارد فيلترينگ اينترنتي ميباشد.
4- به ايميلهاي حاوي اطلاعات ناقص، يا ارسال مشخصات اشتباه، ترتيب اثر داده نخواهد شد.
...
با احترام
واحد فيلترينگ مخابرات
تلفن: 31 و88031530-21-0098
ايميل:
filter@dci.ir

"
البته اين پاسخ دو ـ سه بند ِ ديگر هم دارد كه چندان مهم نيست .
من به مخلوق ِ عزيز پيشنهاد مي كنم علاوه بر اسم ، فاميل ، كارت ِ ملي ، شماره شناسنامه ، آدرس ِ پستي و شماره ي ِ ثابت و موبايل ، كارت ِ سوختش را هم ضميمه ي ِ پرونده كند باشد كه سوزش ِ آقايان كمپلت بيفتد . فقط نمي دانم كه فيل تر چي ها به ملاحظه ي ِ بند ِ چهار ، چطور مي فهمند كه اطلاعات ِ فرستاده شده ناقص يا اشتباه بوده ؟ يعني اگر مثلاً مخلوق به جاي ِ اطلاعات ِ شخصي ِ خودش ، مشخصات ِ حقيقي ِ پسر خاله ي ِ دسته ديزي اش را بفرستد ، واحد ِ فيلترينگ ِ مخابرات از كجا مي فهمد كه اطلاعات ِ فرستاده شده غلط بوده ؟ آيا در خلال ِ شكنجه ي ِ پسرخاله ي ِ بخت برگشته به اين مهم پي مي برد ؟! پس جداً از شما خوانندگان ِ عزيز خواهش مي كنم هرگز اسم و رسم ِ خود را در اختيار ِ ديگران نگذاريد چون ممكن است وبلاگ نويس ِ شير ِ پاك خورده اي مشخصات ِ شما را به جاي ِ اطلاعات ِ خودش براي ِ واحد ِ فيلترينگ ارسال كند ؛ آنوقت شما مي مانيد و بازداشتگاه ِ توحيد و هدايت به صراط ِ مستقيم .

اما قزميت تر از همه بند ِ دوم ِ نامه است . اين كه مخابرات واسطه ي ِ نويسنده است با آن

كميته ي ِ كذايي، ديگر آخر ِ اخلاق ِ‌حرفه اي است . آن بند به زبان ِ بي زباني مي گويد اطلاعات ِ شما از پيش ِ ما به جايي درز نمي كند حتا اگر شاهرگمان برود . مي گويد ما اداره ي ِ محترم ِ مخابراتيم و حسابمان از حساب ِ‌ كميته ي ِ آدمكشان سواست و نيز اصلا آدمي را به ياد ِ اين مصرع ِ سنايي نمي اندازد كه : " قحبه اي آن و قلتباني اين " !


سرانگشت

حرفای ِ جنین / نویسنده : توخولسکی

چندی پیش به طور ِ اتفاقی کتابی کوچک و خواندنی به دستم رسید به نام ِ " بعضی ها هیچ وقت نمی فهمن !" . نویسنده ی ِ کتاب کورت توخولسکی (1935 ـ 1890) متولد ِ آلمان است . او در داستان های ِ کوتاهش با نگاهی طنز آمیز و عمیق دور و بر ِ خود را دیده و اعوجاج ِ دنیا و کارهایش را نشان داده است . توخولسکی به دلیل ِ سلطه ی ِ حکومت ِ نازی ، سال ها در فرانسه و سوئد زندگی کرد . نازی ها در برلین کتاب هایش را سوزاندند و تابعیت ِ آلمانی اش را لغو کردند . از جمله نوشته های ِ او کتاب ِ " آلمان ، آلمان بالاتر از همه" و رمان های ِ " رایزنبرگ " و " قصر ِ گریپسهولم " است .


* * * * *

حرفای ِ جنین

همه از من مواظبت می کنن : از کلیسا بگیر ، برو تا دولت و دکتر و قاضی .
من بایست رشد کنم و بزرگ شم . بایست نـُه ماه آروم و بی دغدغه بخوابم . بایست بذارم اون تو بهم خوش بگذره . هر چهارتایی برام آرزوی ِ خیر دارن . ازم محافظت می کنن . بالا سرم کشیک می دن . خدا به داد برسه اگه پدر مادرم بلایی سرم بیارن . هر چهارتایی می ریزن سرشون . هرکی دست بهم بزنه مجازات میشه . مادرمو سوت می کنن تو زندون . بابامو هم پشت سرش . دکتری که مرتکب ِ این کار شده بایست طبابت رو بذاره کنار . قابله ای رو که تو این کار دست داشته حبس می کنن . من کلی قیمتمه !

همه از من مواظبت می کنن : از کلیسا بگیر ، برو تا دولت و دکتر و قاضی .
نـُه ماه ِ تموم وضع به همین منواله .
اما بعد از این نه ماه بایست خودم ببینم چه جوری می تونم سر کنم .
سل بگیرم چی ؟ هیچ دکتری به دادم نمی رسه .
شیر چی ؟ خورد و خوراک چی ؟ هیچ اداره ی ِ دولتی نیست که به دادم برسه .
رنج و نیاز ِ روحی اگه داشته باشم چی ؟ کلیسا تسکینم می ده اما مسکّن ِ کلیسا که شیکمم رو سیر نمی کنه .
خلاصه نه چیزی برای ِ سق زدن دارم ، نه برای ِ گاز زدن . اینه که میرم دزدی : در جا یه قاضی میاد ، می ده حبسم کنن .
تو این پنجاه سال عمر کسی حالم رو هم نمی پرسه . هیچ کس . خودم باید گلیمم رو از آب بکشم بیرون . اون وقت نه ماه ِ تموم خودشونو می کشن ، اگه کسی بخواد منو بکشه .
خودتون قضاوت کنین : این نُه ماه مراقبت کردن کار ِ عجیب غریبی نیست ؟


از کتاب ِ "بعضی ها هیچ وقت نمی فهمن !" / نویسنده : کورت توخولسکی / برگردان : دکتر محمد حسین ِ عضدانلو / انتشارات ِ افراز / چاپ ِ سوم 1387 / رویه های ِ 19و 20

دين و زندگي !

حكومت ِ سرمايه

حاکم شدن ِ سرمایه بر فرهنگ ِ انسانی همچون حکومت ِ اژدهای ِ سرطان زایی است که از دهانش به جای ِ آتش ، فوران ِ گــُــــــه بیرون می زند !


سرانگشت

تئاتر ِ مدینه !

فرو ریختن ِ ساختمان ِ زیبای ِ تئاتر ِ شهر ، تئاتر ِ ایران را تعطیل می کند و این یکی از شیرین ترین آرزوهای ِ جمهوری ِ اسلامی است . مجموعه ی ِ نمایشی ـ فرهنگی ِ تئاتر ِ شهر ِ تهران ، مدت هاست خار ِ چشم ِ حکومتگران است چنانکه در سال های ِ گذشته برای ِ پلید سازی ِ محیطش از هیچ گونه گندکاری فروگذار نکردند . البته نباید فراموش کرد که پیشروان ِ نهضت ِ نابودی ِ تئاتر ِ ایران از سال ها پیش با چیره ساختن فقر و ِ سانسور ، و نیز در منگنه گذاشتن ِ کیستی و آزادی ِ هنرمند و آواره کردن ِ بهترین دست اندرکاران ِ نمایش ، گام ِ نخست را در این فروپاشی برداشته بودند . ( چه شد سرانجام ِ غم انگیز ِ غلامحسین ِ ساعدی ، بیژن ِ مفید ، عباس ِ نعلبندیان ، محسن ِ یلفانی ، جعفر ِ والی ، عباس ِ جوانمرد ، سعید ِ سلطان پور ، اسماعیل ِ خلج ، نصرت الله نویدی ، آشور بانی پال بابللا ، پرویز ِ صیاد و ... ؟ یا مثل ِ سلطان پور بعد از انقلاب اعدام شدند ، یا مثل ِ نعلبندیان خودکشی کردند ، یا در غربت مردند ، یا این که از صحنه رانده شدند و هنر ِ نمایش ِ ایران از وجود و خلاقیت ِ شان بی بهره ماند ) . درست است که حکومت ِ اسلامی از آغاز ِ انقلاب در بخش ِ نرم افزاری کاملاً کوشا بود اما در حوزه ی ِ سخت افزار هم نمي بايست بیکار می ماند . اولین کارشان این بود که پارک ِ دانشجو و فضای ِ بیرونی ِ تئاتر ِ شهر را به پاتوق ِ موادفروش ها و جنده های ِ دوزاری تبدیل کردند . فروشندگان ِ مواد ِ مخدر بدون ِ دغدغه در محوطه قدم می زدند و خماران ِ شهر را از دور و نزدیک به پارک ِ دانشجو جلب می کردند . همچنین در همان پارک و در مجاورت ِ تئاتر ِ شهر ، جنده شاشو هایی زیارت می شدند که با دندان های ِ زرد و افتاده ، پوست ِ کدر و صدای ِ دورگه ، پرسه می زدند و برای ِ به دست آوردن ِ مشتری بی مزگی می کردند . مشتری هایی از جنس ِ خودشان ، مبتلا به انواع ِ بیماری های ِ مقاربتی و صاحبان ِ شامه ای آنچنان فرسوده که بین ِ بوی ِ عطر ِ دل به هم زن و عرق ِ یک ماه دوری از حمام ، هیچکدام را تشخیص نمی دادند ! خلاصه در آن لکه از مملکت ِ بگیر و ببند، جلوه های ِ به اصطلاح منکراتی آنقدر عیان بود که نمی شد در حکومتی بودنش شک کرد .

اما ناهنجارتر از اینها مشتی از حزب اللهیان ِ فرومایه بودند که در روزهای ِ پر رونق ِ تئاتر ، مثلاً پنجشنبه ـ جمعه ها ، ساعت ها روی ِ سنگفرش ِ محوطه می تمرگیدند و با همکاری ِ یک فقره آمپلی فایر ِ اکوچنگ و تعدادی مُهر و سجاده ، زیارتنامه و نماز ِ جماعت می خواندند . این گروه ِ چهل ـ پنجاه نفری که ظاهراً به دنیا و مافیها بی اعتنا بودند و جز نوحه خوانی و نمازگزاری کاری نداشتند ، در واقع پیشکردگان ِ پستی بودند که برای ِ ایجاد ِ اختلال در اجراهای ِ تئاتر ِ شهر بسیج شده بودند . گاه صدای ِ نوحه خوانی ها آنقدر بلند بود که به هنگام ِ اجرای ِ نمایش در تالارها شنیده می شد ، کسی هم یارا نداشت تا جماعت ِ عربده به مزد را از جایش بلند کند .

بعدها قوه ی ِ قضاییه با گذاشتن ِ کانکس های ِ شورای ِ حل ِ اختلاف ، آنهم درست در فضای ِ تئاتر ِ شهر ، تحفه ای تازه به مجموعه ی ِ زشتی ها اضافه کرد . اما کلکسیون ِ قاذورات تا وقتی شهرداری طرح ِ ساختن ِ مسجد را اجرایی کرد، کامل نشد ! برای ِ ساختن ِ مسجد بخشی از محدوده ی ِ تئاتر ِ شهر را حسابی گودبرداری کردند . با این ترفند با یک تیر دو نشان زدند : هم یکی دو سالن ِ بیرونی را مدت ها از کار انداختند و هم به پایه های ِ ساختمان ِ اصلی آسیب های ِ جدی رساندند . بعد نوبت ِ مترو رسید تا به سمت ِ این نماد ِ زیبا هجوم بیاورد و آن را در آستانه ی ِ فروپاشی قرار دهد .

بدین ترتیب اسلام و جنده و هرویین و سجاده و سفلیس و مسجد و ایدز و حکومت و مترو و عدلیه و سوزاک و زیارتنامه و بلدیه و حشیش ، دست به دست ِ هم دادند تا قلب ِ تئاتر ِ ایران را از کار بیندازند .


سرانگشت

در همین زمینه :
نهضت ادامه دارد : تئاتر ِ شهر در آستانه ی ِ نابودی ؛ و پیوندهایش / مخلوق

سرانجام ، اختيار !

كاش مي توانستم براي ِ جنازه ام تصميم بگيرم ! اين فكر كه بعد از من بر كالبدم چه مي رود آشفته ام مي كند . رو به مادرم مي كنم كه آنسوي ِ اتاق نشسته است .
ـ اگر زودتر از شما مُردم ، حق نداريد برايم ختم بگيريد ! يك وقت نبينم به آداب ِ مسلماني زير ِ خاكم كنيد ! من به جز سال هاي ِ خامي ، همه ي ِ عمر از اين مذهب بيزار بوده ام . حق نداريد برايم مسجد بگيريد ! همين !
جوابي نمي آيد . احتمالاً منتظر است راهي پيش ِ پايش بگذارم .
ـ وصيت مي كنم مرا به دريا بيندازيد . مي خواهم خوراك ِ ماهي ها شوم . مي خواهم در آب غوته* بخورم و تجزيه شوم .
مادر بلند مي شود و بي گفت و شنيد از اتاق بيرون مي رود ... يعني باز دسته گل به آب دادم ؟
ـ اين چه حرفي بود به مادرت زدي ؟ چرا براي ِ ديگران مسووليت درست مي كني ؟‌ با اين وصيت ِخودخواهانه آنها را مجبور مي كني صدها كيلومتر نعشت را به دوش بكشند تا به دريا برسند .

و آنگاه گلشيري مي آيد و داستان ِ زيبايش : "دست ِ تاريك ، دست ِ روشن " كه حكايت ِ‌ سفر ِ جمع ِ پراكنده اي است با مرده اي عزيز تا اين كه او را برابر ِ خواسته اش به خاك بسپارند .
اما من نه ! نمي گذارم خاكم كنند . من سال ها با اين كالبد زيسته ام . نمي خواهم زير ِ خروارها خاك ، كرم بگذارد و متعفن شود . همه ي ِ زندگي ام در خفقان گذشته ؛ بعد از مرگ ديگر نمي گذارم تاريكي و بي هوايي را هوارم كنند . نه ! فقط دريا و آبي ِ بي پايانش ... گلشيري هم اگر لذت ِ غرق شدن را مي دانست ، اجازه نمي داد خاكش كنند يا دست ِكم داستانش را طور ِ ديگري مي نوشت . اگر مي دانست ،‌در آن يادداشت ها به دوستانش ندا مي داد او را خاك نكنند . همان مقاله هاي ِ دهشتناكي كه روي ِ هر سطرش نويسنده اي منتظر بود تا آدمكشان ِ حكومت از سايه بيرون بيايند و دشنه آجينش كنند . اگر مي دانست، پيش از آن كه هراس ِ سايه ها او را بكشد ، كلبه اي روبروي ِ دريا مي ساخت .

خيلي بد است آدم در سرزميني زنده باشد كه نتواند براي ِ جنازه اش تصميم بگيرد . يكي از دوستانم با فندك پيپش را روشن مي كند ، قلاجي مي زند و مي گويد :
ـ چرا خون ِ خودت را كثيف مي كني ؟ براي ِ مُرده چه فرق دارد ؟ تو كه مرگ را تجربه نمي كني . تا وقتي " تو " هستي " مرگ " نيست و وقتي مرگ آمد ، تو نيستي .
دوستانه و دلگرم كننده دستش را به شانه ام مي زند . روي ِ لب هايش ، لبخند است :
ـ با مردن، همه چيز تمام مي شود . مسووليتي متوجه ِ تو نيست . خيالت راحت !

اما من هنوز فكر مي كنم با مردن مسوليتم تمام نمي شود و دوستم هنوز لبخند مي زند . من بايد همين حالا، تكليف ِ تنم را معلوم كنم ! هرچه باشد اين كالبد ِ جسماني تا وقتي نيست و نابود نشود همه جا و هميشه يادآور ِ " من "‌ است . حضور و وجود ِ من را تداعي مي كند . هويت ِ من را گواهي مي دهد . اگر غلط مي گويم پس چرا با ديدن ِ موميايي ها ، به ياد ِ صاحبان ِ شان مي افتيم و شخصيت و كرد و كار ِ آنها ، يكجا براي ِ مان زنده مي شود ؟
از آن گذشته اين كالبد، حق ِ آب و گل به گردن ِ من دارد . من مدت ها درونش زيسته و به آن انس گرفته ام . در شادي و اندوه و ترس و درماندگي و مهرورزي ، با من يكي شده است . پا به پايم درد كشيده و رنج ديده و احساس كرده است ؛ اشك ريخته و از چند جا شكسته است . اصلاً نمي ترسم و مي گويم كالبدم چيزي جدا از " من " نيست . ‌چطور مي توانم مسووليتش را به گردن نگيرم ؟ ( همين لفظ ِ "گردن " خودش روشن ترين گواه ِ اين پيوند است ؛ از اينها گذشته من به كالبدم ظلم كرده ام و چيزهايي را كه برايش زيان داشته درونش ريخته ام پس شگفت نيست اگر بخواهم تاوان ِ اين ستم را بپردازم ! )

چگونه مي توان بعد از مرگ ، بدن را از چنگ اندازي ِ مراسم ِ مذهبي در امان داشت ؟ چگونه مي توان از اين توهين ِ آشكار جلوگيري كرد ؟ حتا خودكشي هم راه ِ مطمئني نيست . (ـ مگر اين كه طوري خودكشي كني كه با كاردك از روي ِ زمين جمع و جورت كنند ! ) چون ممكن است بعد از خودكشي ، مشتي ناگزير و نادان كه بيشترشان خويشان و آشنايانم هستند ، مرده ام را بردارند و به خاكستان ِ مسلمانان ببرند . با سدر و كافور، غسل دهند و با پنبه سوراخ بندي كنند . مرا لاي ِ كفن بپيچند و بر جنازه ام نماز بخوانند . بر تابوتم بگذارند و بلند كنند و عربده بكشند :
ـ به عزت ِ شرف ِ لااله الا الله ...و اشهد ان محمداً رسول الله !!

با اين وضعيت فكر مي كنيد ديگر آبرويي برايم مي ماند ؟! بي گمان مرده ام با همه ي ِ وجود برخواهد خاست و در صورت ِ يكايك ِ تشييع كنندگان تف خواهد انداخت ! سپس دو پاي ِ ديگر قرض خواهد كرد و سر به بيابان خواهد گذاشت . ( ـ اي بي انصاف ! آيا خودت بارها در اين گونه مراسم شركت نكردي ؟! ) بعد مرده را ، يعني بنده را توي ِ قبر مي گذارند . يك نفر كه احتمالاً سابقه ي ِ صخره نوردي دارد از طبقات ِ گور پايين مي آيد . سر ِ كفن را باز مي كند .

ـ اوخيش ! چه هواي ِ خوبي ! داشتم خفه مي شدم !

آن بالا ، دور تا دور آدم ها ايستاده اند و تك و توك به سويم سرك مي كشند و به رويم سايه مي اندازند . اما يك سايه از بقيه سمج تر است . يك سايه كه انگار ديگ ، كلم بروكسل يا عمامه به سر دارد . ديگ به سر، به زبان ِ عربي مزخرفاتي بلغور مي كند . ياوه هايي از اين دست كه ربت كيست ، پيغمبرت كدام است ، مذهبت چيست ، امامت كيست ، اسم سگت چيست ، گربه ات از كدام سلاله است و تازه همه ي ِ اين ها را به زبان ِ عربي مي پرسد و بدتر از او ، صخره نورد است كه بعد از هر جمله ،‌من را تكان ـ تكان مي دهد يا بهتر بگويم " مي تكاند " و بنده كه در زنده بودن عربي را به زور ِ تك ماده قبول شدم حالا مجبورم هم سوال ها را بفهمم و هم جواب بدهم . در اين گير و دار ناگهان چشمم به مادر مي افتد .
ـ مادر جان ، چه خوب كه من پيش از تو مُردم و گرنه امروز اگر تو به جاي ِ من بودي ، لابد وظيفه ي ِ شرم آور ِ باز كردن ِ كفن و تفهيم ِ اتهام ِ تو ، به گردن ِ من مي افتاد . راستي ! چرا به وصيتم عمل نكردي ؟ حالا من چطور به زبان ِ ياجوج و ماجوج سخن بگويم ؟!

جماعت ِ بالاسر ، پا به پا مي كنند . بعضي ساعت نگاه مي كنند و برخي غر مي زنند . همه براي ِ رفتن عجله دارند . از ميان ِ آن ها تنها مادرم و يك نفر ناشناس، اين اتفاق ِ كوچك را جدي گرفته اند و اشك مي ريزند .
اما در اين لحظه براي ِ من فقط رهايي از مهلكه مهم است . براي ِ نخستين بار آرزو مي كنم اي كاش در يك حادثه ي ِ مهيب ، مثلاً بمب گذاري يا سقوط ِ هواپيما كشته مي شدم ، طوري كه اثري از آثارم به دست نمي آمد . يك لحظه نيز آرزو مي كنم كاش در برج هاي ِ دوقلوي ِ آمريكا جزغاله مي شدم كه بي درنگ خواسته ام را پس مي گيرم چرا كه تصويرش چندان شاعرانه نيست .

تيزاب ! چه فكر ِ بكري ، تيزاب ! راستي چرا به تاريخ ِ ميهن ِ خود نگاه نمي كردم و آنچه خود مي داشتم از بيگانه تمنا مي كردم ؟! تيزاب در ميهن ِ من سابقه ي ِ كاربرد دارد و دلناگراني ها را نابود و ناپديد مي كند . روايتي مي گويد " المقنع " ، سازنده ي ِ ماه ِ نخشب ، پيامبر و دانشمند ِ ايراني كه عليه ِ تازيان و اسلام ِ شان شوريد ، وقتي از سپاه ِ خليفه شكست خورد ، براي ِ آن كه پيكرش به دست ِ عباسيان نيفتد خود را در تيزاب انداخت . اگر هم اين روايت دوردست و كمرنگ و به دشواري قابل ِ تحقيق باشد، مي توان كاربرد هاي ِ تازه تر و مستند تري از تيزاب نشان داد . در جمهوري ِ اسلامي ، وقتي مخالفان ِ سياسي را اعدام و آن ها را در گور هاي ِ دسته جمعي تلنبار مي كردند ، روي ِ جنازه هايشان تيزاب مي ريختند تا آثار ِ جنايت محو و نابود شود .
درود بر زن ها و مرداني كه ننگ را نپذيرفتند و حاضر نشدند مثل ِ من در اين گور ِ سرد و تاريك بخوابند . راستي چه فرقي هست ميان من و آن روسپي كه هم اكنون در خيابان هاي ِ شهر تنش را مي فروشد ؟‌ او ناچار است ، من هم ناچارم . او ناراضي است ، من هم ناراضي ام . او مي داند چه بر سر ِ جسمش آمده و نمي تواند كاري بكند ، من هم مي دانستم عاقبت چه بر سر ِ تنم خواهد آمد و كاري نمي كردم و نمي توانم بكنم . به جسم ِ هردوي ِ ما ظلم مي شود و از بدن ِ هردوي ِ ما سوء استفاده مي كنند .

كاش مرگ چندي پيش از آمدن خبر مي داد تا به بهانه ي ِ ادامه ي ِ تحصيل به هندوستان مي رفتم و سفارش مي كردم پيكرم را بسوزانند ! اما مگر مي توان به گزاشت ِ سفارش ها مطمئن بود ؟ مگر من قبل از اين به مادرم سفارش نكرده بودم كه مرده ام را به دريا بيندازد ؟
" فرهاد " هم سفارش به سوزاندن كرده بود . مگر سفارش ِ او در فرانسه به جا آمد ؟‌ ... فرهاد ِ مهراد ، صاحب ِ آن صداي ِ زخمي و معترض ، براي ِ درمان به فرانسه رفت و همانجا وصيت كرد جنازه اش را بسوزانند . با توضيح ِ اين نكته كه فرهاد ، مسلمان و مومن بود و اين سفارش عصيان بارترين ترانه ي ِ زندگي اش بود . مي خواست حقيقت ِ زندگي ِ خاكستري ِ خود را كه سال ها در ايران به آتش ِ نامرئي سوزانده بودند، خارج از حصارهاي ِ ممنوعيت در ميان ِ زبانه هاي ِ آتش ِ آشكار ، به نمايش بگذارد . مي خواست حنجره اي را كه در وطن با بغض بسته بود ، در غربت به آتش بسوزاند ( و گاه چه واژه هاي ِ توخالي و بي معنايي است: وطن و غربت ) . روز ِ موعود بسيار كسان در گورستان ِ پرلاشز گرد آمدند ؛ از هنرمند و دوست و طرفدار گرفته تا خبرنگار ِ تلويزيون و روزنامه نگار ِ آزاد . جمعيت، حاضر و سوختبار، حاضر و جنازه، غايب ! ساعت ها گذشت و خبري نشد . پي گيري ها بيهوده مي بود و تماس ها بي پاسخ مي ماند . سرانجام مردم خسته شدند و رفتند .
پيكر ِ فرهاد هيچ گاه به پرلاشز آورده نشد چرا كه ماموران ِ جمهوري ِ اسلامي جنازه ي ِ خواننده را از سردخانه دزديده بودند و در گورستاني دور به خاك سپرده بودند ! اين هم سلطه ي ِ داد و ستد در مثلاً مهد ِ آزادي ! مگر مي توان جنازه اي را دزديد و در گورستاني ديگر به خاك سپرد بدون ِ آن كه مسوولان ِ امر در جريان باشند ؟ مگر مي شود بختيار ، برومند و آريامنش را كشت بدون ِ آن كه با ميزبان هماهنگ كرد ؟!

هنوز از آن بالا آواي ِ مادرم را مي شنوم و هنوز ناشناسي در اعماق ِ وجودش من را دوست دارد . اگرچه بسياري از رفتگان ِ عزيز نتوانستند براي ِ جنازه ي ِ خود تصميم بگيرند اما من در اين گودال ِ تاريك پيوسته اميدوار خواهم بود و سرانجام از گور ِ خود برخواهم خاست !


سرانگشت

غوته واژه اي پارسي است و نوشتن ِ آن به صورت ِ " غوطه " نادرست است .

آريا جان

آريا جان ، كجايي ؟

دوستدارت : سرانگشت

احمد ِ آقالو

... به ياد ِ لحظه هاي ِ تابناكي كه آفريدي ...

اینجا کسی ست پنهان

عرض شود بر بنده معلوم بلکه مسلّم شد جناب ِ آقای ِ دکتر سروش علاوه بر فلسفه دانی و مثنوی خوانی ، در هجو و طنز و ملعبه هم از رندان ِ کامل و منتهیان ِ واصل است .

کتاب ِ فضل ِ تو را آب ِ بحر کافی نیست
که تر کنم سر ِ انگشت و صفحه بشمارم !

اخیراً او به قول ِ خودش در پاسخ به " گیر دادن" های ِ مراد ِ فرهاد پور وجیزه ای قلمی کرده و با عنوان ِ " لوتر ِ اسلام ؟ " به باسمه خانه ی ِ شهروند فرستاده (1). در این مقال شیخنا ، جسم ِ نه چندان لطیف را البته به بهانه ی ِ خیرخواهی و مودت گستری ، لای ِ شولای ِ آموزگاری پیچیده و جا به جا درس ِ عبرت داده است . گاه گوش ِ گـُل مراد را کشیده که بپا از نردبان ِ لق لقوی ِ پوپرستیزی بالا نروی و گاه پای ِ داوری ِ اردکانی را به چوب و فلک بسته که شرمت باد پریشان گوی ِ تر فروش ! خلاصه به مناسبت و بی مناسب مدعیان ِ قدیم و جدید را لت زده و در میدانچه ی ِِ جدل ، کرّ و فرّی کرده است . (اصل ِ مقاله را در شماره ی ِ 69 جریده ی ِ شهروند رویت کنید.)

جناب ِ دکتر سروش که یکی از مقاصد ِ تحریر مقاله را "طبابت ِ فرهنگی" معرفی می کند در نسخه ی ِ خود مخاطبان را از طریق ِ " گفتن در لباس ِ نگفتن" مستفید می سازد .این ترفند البته بدیع نیست و مشار الیه آن را از جناب ِ جلالت مآب، مولوی ِ بلخی تعلیم گرفته که بسیار در ابراز ِ منویات ِ خویش ، مربوط ِ به ظاهر بی ربط فرموده . لکن آنچه جناب ِ طبیب ِ فرهنگی را از شاعر علیه الرحمه متمایز بلکه ممتاز می کند آن که از پشت ِ دیوار ِ "حیا و شفقت " و البته از صحن ِ مقدس ِ " سکوت ِ پر لطافت ِ تفکر " سنگ پرانی می کند .
ایشان بعد از آن که تقریظ های ِ فرهادپور را مخرب ، فاقد ِ تحلیل ، بی نزاکت و خشن قلمداد می کنند و اظهار می دارند که او "جرات ِ رویارویی با فکر و قدرت ِ نقد ِ معرفتی ِ آن را ندارد "، با لحن ِ داوودی و از لون ِ بیا تا گل برافشانیم می فرمایند : «... کمر ِ ادعای ِ مرا بشکن ، چرا سر ِ مرا می شکنی ؟ ... حرف ِ من این است که تیر ِ تحقیر میفکن ، تیر ِ تحلیل بیفکن ، آنهم به سخن ، نه به سخنگو ...»

طرفه آن که حضرتش از مدافعان ِ فلسفه ی ِ تحلیلی و از امّت ِ پوپر است اما در این مقال مهمترین التزام ِ فلسفه ی ِ تحلیلی را که استعمال ِ وثیق و دقیق ِ کلمات باشد مرعی نمی دارد ؛ اظهار ِ "دوستی" می کند و جز آن اعمال می نماید ، می گوید "شفقت" ،"سکوت ِ پر لطافت ِ تفکر" ، " تحلیل ِ سخن ، نه سخنور" و غیر از آن به قلم می آورد . بنابراین یا ایشان معنای ِ این کلمات را نمی داند ، یا مشی ِ تحلیلی را به طاق ِ نسیان سپرده. بی شک این فراموشکاری و بی اعتنایی را نمی توان به علت ِ عدم ِ وقوف دانست ، بل باید نشانه ی ِ ترفندی شمرد که در آغاز ِ مقاله گفته آمد . مع هذا این نبشته قصد ِ نیت خوانی ندارد که معتقد است نیت ِ سروش هرچه باشد ، نصّ ِ صریح ِ مقاله اش ،علیه ِ مدعای ِ مقاله عمل می کند و جز تناقض حاصل نمی دهد .
مطالعه ی ِ دقیق ِ متن عیان می سازد نوشته ی ِ دکتر سروش فی نفسه دچار ِ تناقض است ؛ حال علی السّویه است که دانسته به حیله ای ابتدا کرده باشد، یا کدورت ِ ضمیر، ندانسته اراده ی ِ نیکش را منحرف ساخته باشد . به عبارت ِ اخری ،جناب ِ دکتر عبدالکریم ِ سروش به رغم ِ آن که در بعض ِ جزییات ِ مقال، به حریف جواب ِ مدلل می دهد، در کلیت زیر ِ عنوان ِ "سخن ِ دوستانه " شخصیت ِ فرهادپور را هدف می گیرد و تیر ِ طعن و تحقیر ِ خود را به سمت ِ سخنگو پرتاب می کند ، نه به جانب ِ سخن .

آقای ِ دکتر سروش در ابتدای ِ مقال پس از تمهید ِ مقدمه ای با این مضمون که در مملکت ِ ما اغلب ِ مردمان از خشونت ِ تخریب محظوظ می شوند و از عمران و به سامانی نفورند ، می نویسد : « ... من اگر می خواستم به شیوه ی ِ مراد ِ فرهادپور به او " گیر بدهم " و کار ِ او را نقد کنم آسان ترین و ارزان ترین شیوه همین بود که جایی در " مناسبات ِ قدرت " به او بدهم و چالش ها و تناقض های ِ وضع ِ موجود را به یاری بطلبم و با تکیه بر اصل ِ " همه چیز سیاسی است " برای ِ او پاپوشی بدوزم و او را به همسویی با اقتدارگرایان و دریوزگی از آنان متهم کنم یا به کاستی های ِ روانی و رفتاری و ترس و طمع های ِ سیاسی او اشاره کنم و " حواله ی ِ سر ِ دشمن به سنگ ِ خاره کنم ." اما این شیوه درست همان چیزی است که من به نفی و طردش برخاسته ام و لذا نمی توانم با آن آرام بنشینم ... » (شهروند/ش69/ص48 )

نقیضه نویس که وانمود می کند مایل نیست حریف را به همسویی با اقتدارگرایان و دریوزگی از آنان متهم کند و مدعی است حق نمی داند به طرف ِ مقابل مُهر ِ "کاستی ِ روانی و رفتاری و ترس و طمع های ِ سیاسی" بزند در واقع با استعمال ِ شیوه ی ِ گفتن در لباس ِ نگفتن ، حریف را به تمام ِ این صفات ، متصف می کند !
این فنّ ِ شریف در سطح ِ یومیه و عامیانه همان است که در مورد ِ زیدی ظن ِ سرقت می بریم و اظهار می کنیم : من نمی گویم تو قابل ِ اعتماد نیستی ، نمی گویم دستت کج است برعکس معتقدم باید نسبت به تمام ِ انسان ها خوش نظر بود ! چرا که همه با فطرت ِ پاک آفریده شده اند و الخ .

لکن آقای ِ دکتر در ادامه بدین حد اکتفا نمی کند و با آوردن ِ حشو و زوائدی در غرض مستغرق ، صفات ِ فوق الذکر را به طور ِ ضمنی به خصم نسبت می دهد و مطلقاً از آنچه "به نفی و طردش برخاسته" احتراز نمی کند . در جایی دیگر قبل از دفاع از خود در باب ِ اصالت ِ قبض و بسط ، باز مقدمه ای بی ربط می آورد :
« ... فرهادپور ابتدا دفاعی نادمانه از خود می کند که چرا مردم را دعوت به حمایت از کاندیدایی خاص ( هاشمی ِ رفسنجانی ) در انتخابات ِ ریاست ِ جمهوری کرده است . دفاع ِ وی در این خلاصه می شود که " تماسی تلفنی و تعارفات و رودربایستی های دوستانه " وی را به ورطه ی ِ آن " اشتباه ِ سیاسی " افکنده . آنگاه به "مونتاژ ِ نظریه" می رسد . اینجا دیگر از آن افتادگی و شرمساری خبری نیست ... » (پیشین/ص49)

فی الواقع این تذکار را به جز اشاره به "همسویی با اقتدارگرایان" و صحه نهادن بر "دریوزگی از آنان " و البته " طمع ِ سیاسی " فایده و توجیهی نتواند بود زیرا مبتدای ِ منطقی ِ هیچ خبری نیست . اما دیگر هدف ِ مضمر، آن است که خطای ِ سابق ِ حریف را در آشفته بازار ِ سیاست به رخ بکشد و رسوایی ِ آن را نزد ِ قاریان ِ لاحق مکرر کند ؛ یعنی این موضوع را که در ایام ِ سابق مراد ِ فرهادپور از هاشمی ِ رفسنجانی حمایت کرده است .
در ادامه جناب ِ دکتر شرح ِ مستوفایی از برهان گریزی ِ حریف به دست می دهد و باز به وتیره ی ِ معهود ِ خود رجعت می کند :

« ... باز شدن ِ ناگهانی ِ پای ِ لوتر هم به این معرکه تماشایی است . فرهادپور تنها نیست . کس ِ دیگری هم هست که به "لوتر ِ اسلام" آلرژی دارد . او هم به تصلّب و امتناع ِ تفکر مبتلا است و عمری است با هگل پا به گل مانده است . گفتم به او لقب ِ "ماکیاولی" بدهند تا آرام بگیرد . برای ِ فرهادپور اما هنوز لقبی خسروانه و شیرین نیافته ام . شاید آن را در قصه ی ِ مجنون بیابم ... » (همان/ص50)

به رغم ِ نظر ِ آقای ِ دکتر از نگاه ِ بعض ِ صاحبنظران در عالم ِ تفکر اگر به شخصی ( سيد جواد ِ طباطبايي ) لقب ِ ماکیاولی بدهند تحقیر و استخفاف به شمار نمی رود اما آن که بخواهند لقب ِ فردی را در قصه ی ِ مجنون بیابند اشارتی خبث آلود است به " کاستی های ِ روانی " که البته جناب ِ طبیب به کرّات به نفی و طردش برخاسته اند .

اهل ِ تحقیق می دانند دکتر سروش اهل ِ موانست با متون ِ قدیم و لابد از حکایت ِ شیخ ِ میهنه مطلع است (2) که در جواب ِ دلاک ِ سائل ،فتوت را پیش ِ چشم نیاوردن ِ شوخ دانسته بود و لابد از همین باب است که می نویسد :
« ... آیا وی (فرهادپور) واقعاً می پندارد همه کوشش ِ روشنفکران ِ دینی ... در این خلاصه می شود که " زکات ِ شتر " را چگونه به روز و به سامان کنند ؟ زهی افیون ، زهی افسون ، زهی گفتار ِ ناموزون ، زهی معرفت ، زهی انصاف ، زهی گوهرناشناس ِ نا صراف ! »
زهی اسلامیت ِ خُلـّص ! این دیگر چه تیر ِ تحلیلی است ؟! علی فرض که مراد ِ فرهادپور به بلیه ی ِ عادت مبتلا باشد ، طرح ِ این نکته کجا با "شفقت" ، " سکوت ِ پر لطافت ِ تفکر " و " طبابت ِ فرهنگی " تجانس دارد ؟ این امر هدف قرار دادن ِ سخن است یا سخنور ؟! آیا از این عبارت ِ مسموم بوی ِ مشئوم ِ رذالت و تزویر نمی آید؟ آیا عوض ِ فرهادپور ، آن که به زائده ی ِ اسلام و مسلمانی ، اعنی تزویر و دورویی مبتلاست بیش از بقیه محتاج ِ طبیب نیست ؟

از منظر ِ راقم ، بغض و بدخواهی از سایه دست ِ حکیم ِ برقع پوش تتق می کشد اگرچه مساعی ِ او تماماً متوجه ِ اختفای ِ آن باشد . معاینه ی ِ تناقض ها، ادعای ِ صمیمیت را مخدوش می کند و در بطن ِ هفتم ِ متن، مشفق ِ صادق نقاب از رخ برمی دارد ! مداقّه در نقیضه ی ِ دکتر سروش هادی ِ این نکته است که میان ِ مکتوب و مدعا فصلی است با مفصل ِ ریب و ریا . این جدل نه متضمن ِ شفقت و نه به دنبال ِ حقیقتی است که حداکثر اسکات ِ خصم را منظور دارد .
اما خبط و خطای ِ ما این است که علی الاصول معتقدیم فقط ماتحت ِ اغیار است که از حریم ِ مندرس ِ لحاف بیرون می افتد ؛ در حالی که اگر قدری سر بچرخانیم و دیده ی ِ خودنگاه به ناحیه ی ِ سفلی باز کنیم ، منظره ای بدیع مشاهده می نماییم از آن مقوله که فرمود :" ز ِ سیم ِ ساده یکی کوه دیده ام به دو نیم ! " (3(
چه خوب که اگر از ریب و ریا نفوریم گهگاه به خصومت ِ شخصی و خبث ِ طینت مجال ِ بروز بدهیم و آن را در پشت ِ حجاب ِ خیرخواهی و تحبیب مخفی نکنیم تا شاید سموم ِ درون خالی و باطن ِ مفتون صافی گردد ؛ و الّا " آن " که در اینجا پنهان است به قول ِ مولوی ارکان ِ ما را تصرف می کند :

اینجا کسی ست پنهان همچون خیال در دل
اما فروغ ِ رویش ارکان ِ من گرفته
اینجا کسی ست پنهان مانند قند در نی
شیرین شکرفروشی دکان ِ من گرفته !


سرانگشت

1 ـ در مدتی که یادداشت را می نوشتم یک بار خبر دادند که جریده ی ِ شهروند تعطیل شد اما در روزش منتشر شد . به هرحال اگر بسته شده خدایش رحمت کناد که بهلول وار برخی حقایق را در این ملک استبداد زده بازگو می کرد و اگر هست عمرش دراز باد !

2 ـ در فراز ِ دیگری از مقاله دکتر سروش می نویسد :« ... مراد ِ فرهادپور در واکنشی تند ( زباناً و زماناً ) به آن مقاله از " پس روی ِ روشنفکری ِ دینی سخن گفت و ... »

بنده نمی دانم از کی تا به حال کلمات ِ فارسی تنوین می گیرند و چگونه است که " زباناً " وارد ِ متن ِ فیلسوف ِ ما شده اما حدس می زنم این بدایع نگاری از سر ِ شفقت به زبان ِ فارسی عرضه شده و این بار لابد به جهت ِ طبابت ِ ادبی !

3 ـ از سوزني ِ سمرقندي

مصاحبه با سیدعلی گدا درباره ی ِ انتخابات ِ آمریکا

خبرنگار : حضرت ِ آیت الله خامنه ای ! از آنجا که جنابعالی در همه جای ِ دنیا از جمله در آمریکا شخصیتی محبوب القلوب هستید و از آنجا که مردم ِ آمریکا اکنون در بحران ِ انتخاب به سر می برند خواهش می کنم نظر ِ خود را در باب ِ انتخابات ِ آمریکا بفرمایید تا ملت ِ آمریکا که تشنه ی ِ رهنمودهای ِ شما هستند از سردرگمی بیرون بیایند و انشاالله نامزد ِ اصلح را انتخاب کنند .

سیدعلی گدا : بسم الله الرحمن الرحیم . البته رهبری بنا ندارد در این گونه امور دخالت کند . انتخابات ِ آمریکا چیزی ست مربوط به خود ِ ملت . اما ملت ِ آمریکا بداند که در همه حال اصل باید حفظ ِ مبانی ِ اسلام باشد . اسلام که حفظ شود همه چیز حفظ می شود حتا شیطان ِ بزرگ !

خبرنگار : به نظر ِ شما از بین ِ اوباما و مک کین کدام کاندیدای ِ اصلح است ؟

سیدعلی گدا : بفرمایید کدام افسد نیست ! آن ها هر دو سر در یک آخور دارند اما آن طور که بعضی منابع ِ نزدیک، به ما گزارش دادند حکم ِ ممتاز ِ ختنه احتمالاً در مورد ِ اوباما اجرا شده است . این چیز ِ خوبی است ، اما کافی نیست .

خبرنگار : از نظر ِ جنابعالی ایده آل چه چیز است ؟

سیدعلی گدا : بهتر بود هوشنگ ِ امیر احمدی رییس جمهور ِ آمریکا می شد که هم مسلماً ختنه شده و هم علی رغم ِ کراوات ِ جلفش ، مسلمان است و ایده آل بود اگر رییس جمهور ِ خودمان با حفظ ِ سمت، ریاست ِ جمهوری ِ آمریکا را هم بر عهده می گرفت .

خبرنگار : اگر نامزدی که مورد ِ نظر ِ شماست انتخاب بشود آیا فکر می کنید رابطه ی ِ ایران و آمریکا بهبود پیدا کند ؟

سیدعلی گدا : نخیر ! ... به هیچ وجه ! ... غلط می کند بهبود پیدا کند ! ملت ِ ما تا وقتی نفت دارد با کسی صلح نمی کند .

خبرنگار : ممکن است دلیلش را بفرمایید ؟

سیدعلی گدا : برای ِ این که درآمد ِ کشور باید به نحو ِ احسن هزینه شود . در جای ِ درست هزینه شود . به هر حال هرکدام از ما در این عالم علاوه بر تصدی های ِ دنیوی یک ماموریت ِ الاهی نیز داریم و پیش ِ خدای ِ خود مسوولیم .

خبرنگار : شما از رییس جمهور ِ جدید ِ آمریکا چه انتظاری دارید ؟

سیدعلی گدا : هیچ !! از دشمن چه انتظاری می توان داشت؟ انتظار داریم کماکان دشمنی اش را ادامه دهد .

خبرنگار : حالا اگر دولت ِ آینده ی ِ آمریکا سر ِ عقل آمد و تصمیم گرفت دست از دشمنی با جمهوری ِ اسلامی بردارد آن وقت چه؟

سیدعلی گدا : غلط می کند ! جواب ِ گروگان هایشان را چه می دهند ؟! ما توقع داریم دولت ِ بعدی ِ آمریکا هیچ غلطی نکند جز این که همچنان به دشمنی اش با ما ادامه دهد .



خبرنگار : سال ها پیش امام خمینی گفتند " آمریکا هیچ غلطی نمی تواند بکند"، آیا به نظر ِ شما این شعار نباید تغییر کند ؟

سیدعلی گدا : استراتژیست ِ بزرگ ِ انقلاب ِ ما امام ِ راحل ِ عظیم الشان است . این البته بدان معنا نیست که نمی توان با حفظ ِ اصول در شعارهای ِ ابتدای ِ انقلاب تغییر به وجود آورد و نوآوری کرد ؛ به خصوص که امسال را هم ما سال ِ شکوفایی و نوآوری نامیدیم . به نظر ِ من امروز به جای ِ آن شعار بهتر است گفته شود : آمریکا غلط می کند ما را بکند !

خبرنگار : برگردیم به انتخابات ِ آمریکا ... می گویند آقای ِ اوباما سابقاً با یک تروریست رفت و آمد داشته . این سوء سابقه از نظر ِ شما برای ِ قبول ِ مسوولیت اشکالی ندارد ؟

سیدعلی گدا : نخیر ، چه اشکالی دارد ؟! سابقه ی ِ ایشان هرچه خراب باشد از سابقه ی ِ بنده که خراب تر نیست . درهای ِ توبه همیشه باز است . باید به فضل ِ پروردگار امیدوار بود .

خبرنگار : آیا جمهوری ِ اسلامی حاضر است تجربه های ِ خود را در باب ِ گسترش ِ دموکراسی در اختیار ِ آمریکا بگذارد ؟

سیدعلی گدا : بله ... اتفاقا ما برای ِ کمک به استقرار ِ مردمسالاری ِ دینی در آمریکا چهار هواپیما پر از صندوق ِ رای به آن کشور ارسال کردیم .

خبرنگار : ببخشید .... صندوق ها که حتماً خالی بودند !

سیدعلی گدا : نخیر ! صندوق ِ خالی که بهره ای از مشارکت ِ مردمی ندارد . ما داخل ِ صندوق ها حاصل ِ تجربیات ِ سی ساله ی ِ انقلابمان را ریختیم .

خبرنگار : به عنوان سوال ِ آخر بفرمایید اگر مک کین انتخاب شود واکنش ِ شما چه خواهد بود ؟

سیدعلی گدا : ( دستمال ِ روضه اش را در می آورد و با حالت ِ گریه می گوید ) اگرچه رهبری قصد ِ مداخله ندارد اما ... مظلوم حسین جان ! مظلوم حسین جان !


سرانگشت