هفت سگجانی !

(1)

هفت سگجانی !

يادش گرامی ، زنده ياد ِ منوچهر ِ محجوبی (1) در نشريه ی ِ طنزش " آهنگر " اسم ِ رفسنجانی را گذاشته بود : هفت سگجانی !
هرچند اين اسم سال ها پيش بر روی ِ رفسنجانی گذاشته شد اما مسما داشتنش روز به روز بيشتر آشكار می شود . آخرين نمونه ی ِ اين وجه ِ تسميه، بندبازی ِ رفسنجانی در مجلس ِ خفتگان و اظهار ِ ارادت و خاكساری ِ او نسبت به آقا (!) بود .
اگر آنطور كه می گويند هر سگ ، هفت جان داشته باشد آقای ِ هفت سگجانی چهل و نه جان دارد بنابرين بايد سپاه و خ.ر و بسيج و ا.ن و اصول گرايان و اصلاح طلبان و مردمان ِ هوادار ِ جنبش ِ سبز هركدام 7 بار رفسنجانی را بكشند تا بتوانند از دستش خلاص شوند و حتماً تصديق می كنيد كه اين كار ِ دشوار گاو ِ نر می خواهد و مرد ِ كهن !

خبر ِ فوری : در دو فكس ِ جداگانه دو فرستنده به نام های ِ "خ.ر" و "ا.ن" جهت ِ عمل ِ جراحی ِ تغيير ِ نوعيت ( از خر به گاو ِ نر و از چی توز به گاو ِ نر ) اعلام ِ آمادگی كرده اند .

(2)

نوبل ِ بی ارزش ِ صلح !

وقتی جمهوری ِ اسلامی دست ِ آمريكا و صهيونيست ها را در تمام ِ وقايع ِ جهان ، آشكار می بيند ما چرا دست ِ خ.ر و ا.ن را در اعطای‌ ِ صلح ِ نوبل ِ به اوباما عيان نبينيم ؟!

پی نويس : يک دليل محكم به محكمی ِ تودهنی های ِ ما به آمريكا : وقتی شيرين ِ عبادی جايزه ی ِ صلح ِ نوبل را گرفت ، سيد محمد ِ خاتمی كه آنموقع تداركاتچی بود گفت : نوبل ِ صلح اهميتی ندارد و نوبل ِ علمی و ادبی مهم است .
بنابراين می توان گفت دستهای ِ آشكار و پنهان در حكومت ِ اسلامی ِ ايران خواسته اند با زمينه سازی در اهدای ِ جايزه ی ِ صلح ِ نوبل به باراک اوباما او را ضايع كنند !


سرانگشت

1 ـ منوچهر ِ محجوبی پيش از انقلاب در توفبق با نامهای ِ مستعار ِ بزمجه ، كمرو و محجوب الشعرا طنز می نوشت . پس از انقلاب در فضای ِ باز ِ ماه های ِ نخستين با همكاری ِ شماری از دوستان و همفكرانش (از جمله طنز نويس ِ توانا منوچهر ِ احترامی ) نشريه ای طنز با روش ِ سياسی به نام آهنگر منتشر كرد . آهنگر چپ رو بود و ادای ِ دينی به محمدعلی ِ افراشته و طنزنامه ی ِ او چلنگر به شمار می آمد . نويسندگان و كاريكاتوريست های ِ آهنگر طنزپردازانی طراز ِ اول بودند اما پس از چند شماره خفقان ِ حكومت ِ اسلامی آهنگر را هم در كام كشيد . محجوبی در سال ِ 1360 به انگليس رفت و دنباله ی ِ آهنگر را با نام ِ آهنگر در تبعيد منتشر كرد . در آن ماهنامه افزون بر نوشتن و سرودن ، تعدادی هم داستان ِ طنز ترجمه و منتشر كرد . او در اين نشريه از همكاری ِ اسماعيل ِ خويی ، محمد ِ جلالی ِ چيمه (م . سحر ) ، رضا مرزبان و احمد ِ سخاورز (كاريكاتوريست) برخوردار بود . منوچهر ِ محجوبی در سال ِ 1368 در انگلستان درگذشت . يادش گرامی باد !

زيرنويس

(1)

زيرنويس

معمولاً ما عادت داريم فيلم های ِ روز ِ دنيا را با زيرنويس ِ فارسی ببينيم . اما وقتی كودتاچيان بر صندلی ِ كارگردان بنشينند و هنرپيشه ، معلولی شكنجه ديده باشد و اعتراف از سيمای ِ جنايتكاران پخش شود ، نتيجه چنين چيزی خواهد بود :

حجاريان : آبَه آبا اوبی بابی بوبی بی بی بابو ببه بابا ...
زيرنويس : متاسفانه ما قصد داشتيم با كودتايی مخملی نظام ِ مقدس ِ جمهوری ِ اسلامی را براندازی كنيم .
حجاريان : ای او او ای ماما آبا نابو می دا مو ده دادا دودی ...
زيرنويس : ما برای ِ كودتای ِ مخملی و خائنانه ی ِ خود هر ماه از همه ی ِ سرويس های ِ جاسوسی ِ غرب پول دريافت می كرديم و شرمنده ام بگويم كه خودمان هم جاسوسانی كثيف بوديم .
حجاريان : پاپی پوپو پوپی پاپا پی پی پپه پانی پونی پينی ...
زيرنويس : ما با استفاده از علوم ِ انسانی و تعليمات ِ شيطانی ِ نظريه پردازان ِ غرب سعی می كرديم امت ِ مسلمان و فرزندان ِ مومن ِ اين آب و خاک را از صراط ِ مستقيم و تابعيت ِ ولايت ِ فقيه منحرف كنيم و بذر ِ شک و نفاق را در دل ِ آنها بكاريم .
حجاريان : ماما مومو ممه می می مامو ميما نونو نانو ...
زيرنويس : مردم حق دارند اگر ما را هرگز نبخشند و سخت ترين مجازات ها را برای ِ ما بخواهند . من و همدستانم خيانت ِ خود را می پذيريم اما از امت ِ مسلمان ِ ايران و از مقام ِ معظم ِ رهبری، حضرت ِ آيت الله خامنه ای (مدظله العالی) تقاضای ِ رافت و عفو و بخشش ِ اسلامی داريم .

فرياد ِ سيدعلی گدا از بيرون ِ تصوير : كات !

(2)

هاتف در پستو

آيا دكتر ولايتی خيال می كند اين كه نيم ساعت فخر بفروشد و ترجيع بند ِ مفصّل ِ هاتف ِ اصفهانی را مثلاً از حفظ در "دو قدم مانده به صبح" بخواند ، شاخ ِ غول را شكسته ؟! آيا اينطوری مردم ، جان های ِ از دست رفته و پيكرهای ِ شرحه شرحه را فراموش می كنند ؟ آيا اين شعرخوانی برای ِ هم منقل ِ آقای ِ دكتر يعنی سيد علی گدا اعتبار می آورد و او را تطهير می كند ؟

ياد ِ شاملو بخير كه سرود :"خدا را در پستوی ِ خانه نهان بايد كرد " . يعنی اگر دست ِ سياستمداران و آخوند جماعت به خدا برسد انواع ِ‌ بلاها را به سرش می آورند و از او سوء استفاده ها می كنند . حالا مثل اين كه هاتف را هم در پستوی ِ خانه نهان بايد كرد !

(3)

بيت الله و حكيم الله !

نمی فهمم ، رهبران ِ طالبان مگر چه فضل و كمالی دارند كه اينگونه مورد ِ حسادت واقع می شوند ؟ بيت الله محسود و حكيم الله محسود !


سرانگشت

خلبان ِ كور و تحقير ِ يك فرانسوی ِ اصيل !

داشتيم با آقای ِ كج باف ِ راست گوشه در مورد ِ تحقير و كوچک شمردن ِ همديگر بحث و مجادله می كرديم كه ناگهان درآمد :
ـ مثلاً همين خلبان ِ كور !
ـ به به ! خوشم باشه . حالا ديگه با رفيق ِ مام بعله ؟!
ـ خجالت بكش ، بعله يعنی چی ؟
ـ يعنی يقه ی ِ اون طفل ِ معصومم می خوای بگيری ؟
ـ آخه سركوزی رو تحقير می كنه !
ـ خب بكنه ... مگه سركوزی پسر عمّه ته كه براش سينه می زنی ؟
ـ نخير ... هيش كيم نيست . پای ِ حقيقت وسطه !
ـ آههـــــان !
ـ اوههوووم !
ـ ايههيــــم ! حالا خلبان ِ كور چی گفته كه به تريج ِ قبای ِ شما بر خورده ؟
ـ موقعی كه سركوزی تو انتخابات برنده شد ، گفت ببين كار ِ فرانسه به كجا رسيده كه بعد از اون سياستمدارای ِ بزرگ همچين آدم ِ حقير و كوتوله ای ميشه رييس جمهورش !
ـ خب ؟!
ـ اين يعنی تحقير يک فرانسوی ِ اصيل ! بعد از نود و بوقی فرانسه صاحب ِ يه سياستمدار ِ فرانسوی شده .
ـ منظور ِ خلبان از سياستمدار ِ بزرگ ، ناپلئون بناپارت بوده .
ـ از كجا معلوم كه شيراک و ميتران نبوده ؟!
ـ مگه ميتران چه عيبی داشت ؟
ـ هيچی ، فقط فرانسوی ِ اصيل نبود ... سوسياليست بود . يه عمرم از صدّام حمايت كرد اما سركوزی ميگه ايرانيا لايق ِ حاكمان ِ بهتری هستن. ببينم مگه رفيق ِ تو كمونيسته ؟!
ـ نه بابا ، سايه شونو با تير می زنه !
ـ عجب ! پس شايد منظورش ژاک شيراک بوده ! همونی كه همه ی ِ پرنسيپ های ِ دنيا رو ميذاشت توی ِ ترازو و معامله می كرد ! همونی كه موقع ِ رياست جمهوريش كُلی از ايرانيای ِ مخالفو تو فرانسه ترور كردن .
ـ سياست مقيد به اخلاق نيست رفيق .
ـ خوب شد گفتی "اخلاق " يادم اومد ... ميتران يه عمر دم از اخلاق زد وقتی مُرد معلوم شد يه دختر از معشوقه اش داره . دختره رو بيس سال قايم كرده بود آقای ِ اخلاق در خانواده !
ـ مسايل ِ خصوصی رو با تصميم گيری های ِ سياسی قاطی نكن !
ـ من قاطی نمی كنم ، قاطی میشن .
ـ حالا منظورت چيه ؟ ميخوای بگی شيراک و ميتران، فرانسوی ِ اصيل نبودن ؟ خوش گلدی ! نبودن !
ـ هر دوتاشون ناخالصی داشتن .
ـ من در مسايل ِ فرانسه تخصصی ندارم اما تو از كجا میگی كه سركوزی اصيله ؟
ـ می دونی ! خماری ِ چشماش آدمو ياد ِ شراب ِ بوردو ميندازه ، عاشق پيشه اس ، زيبا پسنده ، اهل ِ عيش و نوشه و اين خاصيت ِ فرانسوياس ، همه چيزش علنی يه عين ِ لويی های ِ فرانسه ، از همه مهمتر اينكه خروسه !
ـ خروس ؟!!
ـ آره ديگه ، نماد ِ قوم ِ گُل .
ـ چه عرض كنم ؟
ـ يه چيزی هم بذار راجع به ناپلئون به تو و خلبانت بگم .
بفرمايين ... مجلس بی رياست .
ـ ناپلئون اخلاق ِ سربازی داشت . چيزی از هنر سرش نمی شد ؛ به خصوص هنری كه اخلاقو زير ِ پا بذاره ؛ با اين نوع هنر ، سر ِ جنگ داشت . ورداشت ماركی دوساد رو زندانی كرد . اما سركوزی شان ِ هنرو می فهمه . هم قدر ِ ماركی دوسادو می دونه ،‌هم كتابای ِ ژرژ باتای رو يواشكی می خونه !
ـ (شاكی ) آخه تو از كجا می دونی ؟ مگه آستر ِ لباسشی ؟!
ـ فهميدنش چشم ِ بصيرت ميخواد كه تو نداری ... تازه !
ـ تازه چی ؟
ـ تازه واسه آزادی ِ رومن پولانسكی ام بيانيه داده .
ـ ؟؟؟
.
.
.
.
. پاورقی : بابا ، خلبان جان بيا يه چيزی بگو ، منو از دست ِ اين يارو نجات بده !


سرانگشت

لطفاً همان اول پس ِ گردنی بزنيد !

(1)

جانشين

"روزنامه ها : نقدی جانشين ِ طائب در فرماندهی ِ بسيج شد ."

ـ حكومت يا وضعش خوب شده يا جنسش تمام شده كه ميخواهد با مردم "نقدی" حساب كند . زمان ِ طائب جنسی حساب می كرد !

(2)

ريدان

سردار ريدان ( حيف از كلمه ی ِ رادان ) گفت قرار است 400 دوربين ِ مداربسته در نقاط ِ‌ جرم خيز ِ تهران نصب شود . نيروی ِ انتظامی به طرح ِ امنيت ِ اجتماعی ادامه می دهد و يكی از وظايفش برخورد با بدحجابان است .

بايد به ريدان گفت : آن بدحجابانی كه تو و صاحبانت برايشان دوربين خريديد از اين پس حجابشان را به طور ِ كامل حفظ خواهند كرد تا خاص و خرجی ِ شما هدر شود . آنها سر و روی پوشيده به تظاهرات خواهند رفت ؛ چه مرد چه زن ، با ماسک ، شال ِ سبز و عينک ِ تيره ، حجاب را حتماً حفظ می كنند !
مجبوری دوربين ها را شيافت كنی .

(3)

لطفاً همان اول پس ِ گردنی بزنيد !

پيشامد ِ اول : سال ِ 1359 بين ِ ايران و عراق جنگ شد . ايران دو سال بعد عراقی ها را از خاكش بيرون ريخت . كشورهای ِ عربی دست و پايشان را گم كردند . سال 61 سران ِ عرب در مراكش جلسه گذاشتند و به خمينی و دار و دسته اش پيغام دادند 100 ميليارد دلار غرامت بگيريد و با آتش بس موافقت كنيد . خمينی با خشم رد كرد و گفت : جنگ ، جنگ تا پيروزی ؛ چون به علت ِ يک بيماری ِ ناشناخته و مهلک معتقد بود قدس و كربلا تحفه ای هستند و راه ِ قدس از ناف ِ كربلا می گذرد . جنگ ادامه يافت . بسياری كشته شدند ؛ بسياری آواره ، شماری اسير ، تعدادی هم موجی . شهرها ويران شدند . ثروتی هنگفت فنا شد . ايران پيروزی ِ بزرگی در جبهه به دست نياورد .
شش سال بعد معادله های ِ جهانی تغيير كرد و قدرت های ِ بزرگ به خمينی اولتيماتوم دادند كه بايد جنگ را تمام كند . اگرچه بعدها سران ِ حكومت ِ اسلامی نامه ای منتشر كردند كه نشان می داد ايران توانی برای ِ ادامه ی ِ جنگ ندارد اما خمينی با پُر رويی آتش بس را قبول نمی كرد . آمريكا ناوهايش را به خليج ِ فارس آورد . يک هواپيمای ِ مسافری را انداخت . سكوهای ِ نفتی ِ ايران را بمباران كرد . جام ِ جيش را به دست ِ خمينی داد و چند تا پس ِ گردنی ِ محكم به او زد . خمينی جام ِ جيش را سر كشيد و قطعنامه را قبول كرد .
ملت ِ ايران زيان ِ جانی و مالی ِ فراوان ديد ؛ غرامتی ‌هم دريافت نكرد .

پيشامد ِ دوم : جمهوری ِ اسلامی از نُه سال پيش در عمل دنبال ِ پروژه های ِ اتمی بود . خودش می گفت هدفش صلح آميز است اما كسی باور نمی كرد . غربی ها می گفتند اورنيوم ِ غنی شده را خودمان به شما می دهيم همراه با كلی امتياز و بسته ی ِ ديگر . می گفتند امكان ندارد . سرمان برود ، هسته مان نمی رود . تحريم های ِ زيادی عليه ِ ايران گذرانده شد و ثروت ِ زيادی خرج ِ غنی سازی ِ اورانيوم شد تا دوباره قدرت های ِ جهانی اولتيماتوم دادند . گفتند يا غنی سازی را متوقف می كنيد يا آماده ی ِ جنگ می شويد . چند تا پس ِ گردنی ِ محكم به خ . ر و ا. ن زدند ، يقه شان را گرفتند و نشاندند پشت ِ ميز ِ مذاكره .
ظاهراً هر آنچه می خواستند گرفتند ، امتيازی هم ندادند ، تحريمی را هم برنداشتند .

نتيجه از پيشامد ِ 1 و 2 : به عنوان ِ يک ايرانی ِ ميهن دوست به قدرت های ِ بزرگ می گويم : لطفاً پس گردنی ِ آخر را همان اول بزنيد تا سرمايه های ِ ملی ِ ما ، كمتر آسيب ببيند !


سرانگشت

ماموستا

(1)

ماموستا

آقای ِ كج باف ِ راست گوشه معتقد است "ماموستا " لفظ ِ ناب ِ اسلامی است چون انسان را به ياد ِ ماموت ها می اندازد .

(2)

خيلی دور ، خيلی نزديک

حكومت ِ اسلامی ِ ايران از دو چيز وحشت دارد :
ملت ِ ايران و دولت ِ آمريكا !

(3)

غزلی از دخو

دوست ِ عزيزم دخو ، محض ِ انبساط ِ خاطر غزلی برايم فرستاد از سيد ِ گدا ، خامنه ای .
نام ِ غزل "مناجات ِ ناشنوايان" بود و از همان كرسی گويی های ِ بند تنبانی كه خامنه ای مطابق ِ معمول به جای ِ آنكه سر ِ قلم برود ، سر ِ قدم رفته بود . مطلع اش را نگاه كنيد : "ما خيل ِ بندگانيم ، ما را تو می شناسی / هرچند با زبانيم ما را تو می شناسی" !
در جواب ِ نامه نوشتم : شعر ِ بسيار خوبی است دخو جان درست از آن جهت كه قدما در باب ِ شعر گفته اند احسن ِ آن ، اكذب ِ آن است ! مثلاً اين بيت ِ مقطع كه شاعر فرموده " كس راز ِ غير از ما نشنيد بس "امينيم" / بهر ِ كسان امانيم ، ما را تو می شناسی " ، حتماً به گوش ِ سهراب ِ اعرابی و ندا آقا سلطان و اشكان ِ سهرابی و كيانوش ِ آسا و ترانه موسوی و محمد ِ كرمی و مسعود ِ هاشم زاده و بقيه ی ِ شلوغبازها رسيده بوده كه آنطور بی هوا به خيابان آمده بودند برای ِ سوء استفاده از خط ِ امان !! در ضمن آن "تو"يی را كه ما را می شناسد ، من نمی شناسم ؛ تو می شناسی ؟!
بگذريم ... اما واقعاً اسفبار است كه انسان هم شاعر ِ بدی باشد ، هم آدم ِ بدی .

دخوی ِ عزيز در جواب ِ اين چند خط ، طنزی سرود و برايم فرستاد . اين سروده ی ِ دخو ، استقبالی است از غزل ِ خ . ر .

ما خيل ِ كس كشانيم ، ما را تو می شناسی
زير ِ عبا نهانيم ، ما را تو می شناسی

داروغه ايم و در شهر سگهای ِ باز داريم
زندان ِ زندگانيم ، ما را تو می شناسی

با هركسی نگوييم از قلتبانی ِ خويش
ما خويش ِ ناكسانيم ، ما را تو می شناسی

از خوار مادر ِ خويش ، هم نگذريم زيرا
از دسته ی ِ خرانيم ، ما را تو می شناسی

پوشيده نيست بر خلق ، سرّ ِ نهان نداريم
بس راز ِ خلق دانيم ، ما را تو می شناسی

از اين و آن چو گيريم حق الوساطه ی ِ خويش
فارغ از اين و آنيم ، ما را تو می شناسی

با سپاس ِ فراوان از دخوی ِ عزيز كه لطف كرد و اجازه داد چامه اش را به چاپ برسانم .


سرانگشت

استفراغ ِ گربه

(1)

آقای ِ كج باف ِ راست گوشه

اگر نه شايد همه ی ِ ما، اما خيلی از ما درون ِ خودمان فردی ظاهراً جدا و مستقل داريم كه يقه می گيرد و با ما جدل می كند . مصلحت جويی ها و حقارت هايمان را به رخ می كشد . مدام مخالفت می كند و كج می نشيند . حرف هايی كه جرات نمی كنيم بزنيم ،بر زبان می آورد . گاه نيز آينده را پيش بينی می كند ؛ مثل ِ همان موجود كه در فيلم ِ "درخشش" توی ِ معده ی ِ پسرک، جا خوش كرده بود .
من هم گرفتار ِ چنين موجودی هستم . اسمش را گذاشته ام : آقای ِ كج باف ِ راست گوشه . نمی دانم چرا اسمش اين شده و نمی دانم در معده ام لانه كرده يا نزديكی های ِ زبان ِ كوچكم . اما هرچه هست از اين پس گاهی در نوشته هايم سرک می كشد . بعضی از حرف هايش را من قبول ندارم و مسووليت به گردن نمی گيرم . اگر شما هم نداريد ، حق داريد . نافهم است ؛ كج و رج می گويد .

(2)

روزگار ِ بد

به آقای ِ كجباف ِ راست گوشه گفتم : چه روزای ِ بد و سياهیه !
گفت : كجاش بده ؟! استبداد ِ فعلی در نهايت ِ ضعفه ، استبداد ِ بعدی ام هنوز مستقر نشده !

(3)

استفراغ ِ گربه

كجباف ِ راست گوشه در مورد ِ وجود ِ ذی جود ِ احمدی نژاد، برداشت ِ جالبی دارد . گفتم :
ـ باورم نمی شه احمدی نژاد با اين افكار و كردار ، ايرانی باشه .
گفت :
ـ چرا باورت نمی شه ... بالاخره گربه ، استفراغم می كنه ديگه !

(4)

بيت ِ پيشكشی

اين بيت ِ طيّان ِ ژاژخای ، شاعر ِ قرن ِ چهار و پنج را به سيدعلی گدا تقديم می كنم و به ريش ِ ان بوهش !

اين ریش نيست، چَبغُت ِ دلّال خانه هاست (1و2)
وقت ِ جماع زير ِ حريفان فكندنی ست !


سرانگشت

1 ـ چَبغُت : پشم و پنبه ای كه در لحاف و از اين قبيل كنند .
2 ـ دلّال خانه : فاحشه خانه

بازجويد روزگار ِ وصل ِ خويش ـ 4

حكومت ِ اطلاعاتی ـ امنيتی ِ ايران ، مخملباف را چون درختی از ريشه درآورد و در خاک ِ بيگانه كاشت . اين تبعيد ِ خاكی و معنايی باعث شد هنرمندی كه به پُرباری نامدار بود ، در سال های ِ بعد نتواند آثار ِ كلانی بيافريند . در دهه ی ِ شصت مخملباف در تندكاری و زودنويسی زبانزد بود . انبوهی داستان ، فيلمنامه و يادداشت نوشته و چند كتاب به چاپ رسانده بود . هر سال يک فيلم ِ بلند ساخته و بر فرهنگ ِ مردمش تاثير ِ بسيار گذاشته بود . اما در دوره ی ِ سوم و بيرون از ايران ، در درازای ِ پانزده سال هفت فيلم ِ كوتاه و تنها چهار فيلم ِ بلند ساخت و يک پوشينه كتاب هم به چاپخانه فرستاد . ( در فهرست ِ كارهای ِ مستقل ِ مخملباف در سال های ِ اخير، فيلم ِ " شاعر ِ زباله ها " را به شمار نياوردم . اين فيلم را محمد ِ احمدی و محسن ِ مخملباف با هم ساخته اند و در ايران توقيف شده است ـ برگرفته از ماهنامه ی ِ فيلم /ش 399/ ص 114)
در دوران ِ سوم ِ هنری ، داوری های ِ مخملباف نسبی می بود و موضع گيری نمی كرد . اداره ی ِ اطلاعات و امنيت ، مخملباف را دچار ِ توهم ِ مهربان شدن كرده و نگاهش را بدان سو برده بود كه انسانيت يعنی محكوم نكردن ِ هيچ كس و به همه كس حق دادن ! به نظر ِ من مغلطه ای در اين ديدگاه نهفته است كه از نگاه ِ مخملباف پوشيده مانده ؛ صاحبان ِ اين پروژه می گويند : يا بايد انسان دوست بود و آدمی را كه عمل ِ خلاف ِ وجدان و اخلاق انجام داده محكوم نكرد ، يا بايد انسان دوست نبود و آدمی را كه عمل ِ‌خلاف ِ وجدان و اخلاق انجام داده ،محكوم كرد ! در صورتی كه می توان انسان دوست بود و عمل ِ خلاف ِ وجدان را محكوم كرد و نه الزاماً خود ِ شخص ِ ارتكاب كننده را . می توان انساندوست بود و به جای ِ گذاشتن ِ مجازات های ِ سخت برای ِ مجرم (چندان كه در دادگاه ها و احكام ِ اسلامی رواست ) ، فرايند ِ مجازات را به آموزش و اصلاح تبديل كرد .
جالب است كه حكومت ِ اسلامی از سويی در راه ِ ساختن ِ فيلم های ِ سياسی ـ اجتماعی ِ مخملباف ، راهبند می گذاشت و او را به سوی ِ سينمای ِ جشنواره پسند هُل می داد و از سوی ِ ديگر در جريده های ِ دريده اش ، فيلم های ِ روشنفكرانه را می كوبيد و ابتر می خواند ! آنان مخملباف را به سمت ِ تقليد از كيارستمی می كشاندند در حالی كه همزمان تاج ِ خاری هم بر سر ِ كيارستمی می گذاشتند . غير از مقاله های ِ سر تا پا ناسزا كه از اواخر ِ دهه ی ِ شصت ، بخش ِ رسانه ای ِ وزارت ِ اطلاعات چاپ می كرد ، حتماً به ياد داريد موقعی كه كيارستمی نخل ِ طلای ِ كن را گرفت به دليل ِ بوسه ی ِ اجباری و از روی ِ ادبش به گونه ی ِ كاترين دونوو ، كيهان و اذناب ِ آن چه الم شنگه ای به پا كردند . عربده ی ِ وا اسلاما سردادند و حكم ِ دستگيری و شلاق ِ هنرمند را صادر كردند ؛ حكم ِ دستگيری و شلاق ِ كسی كه بزرگترين افتخار ِ سينمايی را برای ِ ايران به دست آورده و هنر ِ ما را در جهان سربلند كرده بود . سرانجام كار ِ هياهو به جايی رسيد كه كيارستمی مخفيانه به ايران آمد و لابد از اين كه ماموران در فرودگاه ِ مهرآباد كت و بالش نكردند، از بخت ِ خود سپاسگزار بود !

فرج ِ سركوهی كه سال ها سردبير ِ آدينه و در دوره ی ِ خفقان ، يكی از كنشگران ِ راه ِ آزادی ِ انديشه و بيان در ايران بود ، در كتاب ِ خواندنی ِ " ياس و داس " به بررسی ِ بختك ِ بيست ساله ی ِ امنيتی ها بر زندگی ِ اهل ِ فرهنگ ِ ايران به ويژه دوره ی‌ ِ رهبری ِ خامنه ای پرداخته است . سركوهی می نويسد :

"[ امنيتی ـ اطلاعاتی های ِ ايران ] از سقوط ِ بلوک ِ شرق نيز درس های ِ بسيار آموختند .
به اين نتيجه رسيده بودند كه ميان ِ حكومت ِ آنان و نظام های ِ حاكم بر بلوک ِ شرق ِ آن زمان مشابهت ها بسيار است . حكومت بر مبنای ِ ايدئولوژی ِ واحد ، رهبر ، حزب ِ واحد، و و و . هر دو نظام در نابودی و سركوب ِ سازمان های‌ِ سياسی ِ مخالف ، موافق بودند . درست يا نادرست به اين نتيجه رسيده بودند كه روشنفكران ِ مستقل و منفرد و منتقد در سقوط ِ حكومت های ِ بلوک ِ شرق نقش ِ مهمی داشتند . می گفتند كه روزنامه نويسان ، نويسندگان ، شاعران ، هنرمندان، استادان ِ مشهور ِ دانشگاه ، دانشمندان ِ معروف ، و و و و در غيبت ِ احزاب ِ سياسی ، در ميان ِ مردم و لايه های ِ تحصيل كرده ی ِ جامعه برد و نفوذ می يابند و آنگاه كه بحران ِ سياسی فرا می رسد می توانند نقش ِ مهمی ايفا كنند . نهاد ها و احزاب ِ سياسی ِ مستقل را سركوب كرده بودند و بر آن بودند تا روشنفكران ِ مستقل را ، كه بمب های ِ ‌بالقوه می ناميدند ، خنثا كنند .
حذف ِ فيزيكی و حذف ِ فرهنگی را در دستور ِ روز گذاشتند . ابزارهای ِ حذف ِ فيزيكی قتل بود و زندان و شكنجه و خرد كردن ِ شخصيت . هدف ِ حذف ِ فرهنگی منزوی كردن و خنثاسازی ِ چهره های ِ فعال و مطرح بود . شيوه ها و ابزارهايی چون شايعه پراكنی ، بزرگ كردن ِ ضعف های واقعی يا ساختگی ِ افراد ، دشمنی درانداختن و بر كوره ی ِ اختلافات ِ داخلی و رقابت ِ بين ِ روشنفكران دميدن ، بی اعتبار كردن ، تهمت و افترا ، مصاحبه های ِ تلويزيونی ِ اجباری ، سانسور و تحميل ِ خودسانسوری ، جعل ِ چهره هايی كه با همان حرف های ِ روشنفكران ِ منتقد و مستقل به ميدان می آيند اما با دستگاه های ِ امنيتی يا با اين و آن جناح ارتباط دارند ، جعل ِ نهاد های ِ پنهانی ِ وابسته كه برنامه های ِ نهادهای ِ مستقل را مصادره می كنند يا نهادهايی كه فعاليت ِ محدود ِ غير ِ خودی ها را نيز رخصت می دهند اما كليد ها را در انحصار ِ حكومتيان نگه می دارند ، بی رنگ كردن ِ چهره های ِ مستقل با وارد كردن ِ آنان در برنامه ها و نهادهايی كه به اين يا آن راه با حكومت همراه است و و و را در حذف ِ فرهنگی به كار گرفتند . نظريه ی ِ تهاجم ِ فرهنگی دو دهه چراغ ‍ ِ راهنمای ِ استبداد ِ دينی ِ ايران بود و همه ی ِ امكانات ِ مملكت به خدمت گرفت . " (1)

بنابر نوشتار ِ سركوهی می توان نتيجه گرفت كه نيروی ِ امنيتی تصميم داشت بمب ِ بالقوه ای به نام محسن ِ مخملباف را خنثا كند . درست كه او دچار ِ بسياری از تنگناها ، پريشانی ها و مغالطه ی ِ مهربان سازی شده بود ، اما هنوز در ايران زندگی می كرد و ممكن بود در سال های ِ بعد خودش را پيدا كند و به روش ِ پيشين بازگردد. پس چگونه بايد از دست ِ اين بمب ِ بالقوه خلاص شد ؟ با تبعيد و فرستادنش به كشوری كه زير ِ نفوذ ِ ايران باشد . كشوری كه در آن آزادی ِ عمل كم و امكان ِ كنترل زياد باشد . از گواهی های ِ آينده چنين بر می آيد كه خانه كشی ِ مخملباف از ايران به افغانستان ، برنامه ريزی شده و با هماهنگی ِ وزارت ِ اطلاعات بوده است .

در سال های ِ نيمه ی ِ دهه ی ِ هفتاد، مخملباف فرزندان را برداشت و با خواهر زنش (كه حالا همسرش شده بود) به كابل كوچيد . در افغانستان افزون بر كتابخانه و پرورشگاه ، مدرسه ای هم باز كرد و به آموزش ِ كودكان ِ افغان پرداخت . محسن كه پدر ِ خوبی نداشت كوشيد برای ِ فرزندانش (سميرا ، ميثم و حنا ) بابای‌ِ خوبی باشد . به بچه ها و به همسرش درس ِ فيلمسازی داد ، برای ِ آنها فيلمنامه نوشت ، ساخته هايشان را تدوين كرد ، مشاور ِ هنریشان شد ، طرح های ِ خود را به دستشان داد و خلاصه خود را در افراد ِ خانواده اش تكثير كرد .
فيلم های ِ بعدی ِ مخملباف در افغانستان و تاجيكستان ساخته شد . او فكر می كرد در اين دو كشور كه به واقع پاره های ِ تن ِ ايران هستند ، از شرّ ِ اداره ی ِ اطلاعات و امنيت ِ جمهوری ِ اسلامی در امان خواهد بود . اما آينده نشان داد كه اشتباه می كرد .

محسن ِ مخملباف در افغانستان فيلمی به نام ِ "سفر ِ قندهار" ساخت كه به آسيب های ِ جنگ بر زندگی ِ مردم ِ ستمديده ی ِ آن سامان می پرداخت . پيش از ساختن ِ فيلم و به هنگام ِ انتخاب ِ بازيگران ، يک سياه پوست ِ آمريكايی همراه با ديگر داوطلبان به كارگردان مراجعه كرد . پختگی و ياريگری ِ مرد ِ سياه چرده باعث شد تا مخملباف نقشی مهم در فيلم به او بدهد . اين مرد كسی نبود جز داوود صلاح الدين تروريست ِ مسلمان ِ ساكن ِ ايران !

داوود صلاح الدين كيست ؟
داوود صلاح الدين همان كسی است كه در سال ِ 1980 ترسايی يک ايرانی ِ سلطنت طلب به نام ِ علی اكبر ِ طباطبايی را در آمريكا ترور كرد . او كه به وسيله ی ِ انجمن های ِ اسلامی ِ آمريكا به دين ِ اسلام گرويده و يارگيری شده بود ، از حكومت ِ خمينی پول گرفت تا يكی از كنشگران ِ مخالف را از پای در بياورد . داوود صلاح الدين بعد از قتل به كمک ِ عوامل ِ برونمرزی ِ جمهوری ِ اسلامی به ايران گريخت . حكومت ِ ايران از او پذيرايی كرد و خانه و زندگی و كار در اختيارش گذاشت .
سفر ِ قندهار سالها بعد از ترور ِ طباطبايی و در دوران ِ اصلاحات ساخته شد . در آن روزگار مطبوعات اندكی آزاد بودند و هنگامی كه دريافتند هنرپيشه ی ِ سفر ِ قندهار سابقه ی ِ تروريستی دارد به جد از كارگردان توضيح خواستند . مخملباف نامه ای نوشت و گفت به هنگام ِ ساخت ِ فيلم نمی دانسته كه داوود صلاح الدين پيشينه ی ِ آدمكشی دارد ،اما اگر می دانست باز هم به او نقش می داد و خوشحال می بود كه آن مرد زبان ِ خشونت را كنار گذاشته و به زبان ِ هنر روی آورده است . ( روشن است كه اين داوری نيک انديشانه بوده و محسن ِ مخملباف، قياس ِ به نفس كرده است . داوود صلاح الدين در آن هنگام در خدمت ِ سرويس ِ امنيتی ِ ايران بود ؛ امروز هم به احتمال ِ بسيار ،چنين است . به نظر نمی رسد كه صلاح الدين از گذشته ی ِ خود پشيمان شده باشد نشانه اش اين كه به گفته ی ِ همسر ِ لوينسون ـ مامور ِ اف بی آی كه در سال 1386 در كيش ناپديد شد ـ شوهرش در جزيره ی ِ كيش با شخصی به نام ِ داوود صلاح الدين ديدار كرده است ) .

در سالهای ِ اصلاحات مخملباف گهگاه به ايران می آمد . در برخی ديدارهای ِ جمعی ِ سران ِ حكومت حاضر می شد و در حضور ِ رهبر ِ حكومت تسبيح می انداخت ! در آن سالها فرزندانش باليدند و از آب و گل درآمدند . دخترانش به عرصه ی ِ فيلمسازی پا گذاشتند و چندين جايزه ی ِ جهانی گرفتند . پس از شكست ِ پروژه ی ِ اصلاحات خانواده ی ِ مخملباف به اروپا رفت و شهروندی ِ فرانسه را خواستار شد . با نزديک شدن ِ "انتخابات" ِ دهم ِ رياست جمهوری ِ ايران ، مخملباف در شمار ِ طرفداران ِ موسوی درآمد و به پويش ِ انتخاباتی ِ او پيوست . به خاطر دارم در نخستين ساعت های ِ 23 خرداد 88 از طريق ِ رسانه های ِ فارسی زبان ِ خارج از ايران اعلام كرد كه بر پايه ی ِ گزارش هايی كه از ايران به او داده اند موسوی قطعاً رييس جمهور ِ ايران شده است .

اما پس از كودتای ِ انتخاباتی و به ويژه پس از سركوب ِ وحشيانه ی ِ مردم در خيابان ها و قتل و شكنجه و تجاوز در بازداشتگاه های ِ حكومت ِ اسلامی ، مخملباف مانند ِ بسياری از ايرانيان تكان خورد . او كه مدتها خشم و خروشش را فرو خورده بود و در اثر ِ پروژه ی ِ مهربان سازی سعی‌می‌كرد موضع گيری های ِ سفت و سخت را از ياد ببرد ، به خود آمد و برای ِ نخستين بار عليه ِ خامنه ای و دستگاه ِ جنايتكارش صحبت كرد . ‌بعد از مضحكه ی ِ پخش ِ دادگاه های ِ نمايشی از سيمای ِ جمهوری ِ اسلامی گفت : " اگر خامنه ای خودش را در اختيار ِ شكنجه گران ِ خودش قرار دهد پس از دو روز در تلويزيون ِ جمهوری ِ اسلامی برهنه عربی خواهد رقصيد ." به عنوان ِ هنرمندی سرشناس و يكی از كنشگران ِ جنبش ِ سبز دمی از كوشش باز نايستاد . در پارلمان ِ اروپا سخنرانی كرد و جنايت های ِ كودتاچيان را به گوش ِ جهانيان رسانيد . پس از آنكه فاجعه ی ِ تجاوزها در بازداشتگاه های ِ رژيم افشا شد ، اعلام كرد آماده است با قربانيان ِ اين ستم ِ بزرگ فيلم بسازد و در مصاحبه ای‌ گفت :" تجاوز از اول در جمهوری ِ اسلامی وجود داشته ولی حالا برای ِ عموم رو شده " . ( در اين باره بايسته است از رضا علامه زاده ی ِ عزيز ياد كنم . او نخستين كسی بود كه فيلم هايی از قربانيان ِ تجاوز در زندان های ِ جمهوری ِ اسلامی ساخت و اين گواهان ِ گويا و مظلوم را در برابر ِ ديدگان ِ دنيا قرار داد ) .

توفان ِ پيشامدهای ِ ناگوار و بيداد ِ ظلم در ايران باعث شد تا مخملباف ِ عزيز كه چندی از اصل ِ خويش دور مانده بود ، ديگر بار روزگار ِ وصل ِ خود را بجويد و طلب كند . اميدوارم روزی او را در قامت ِ هنرمند ِ بزرگی بببينم كه شايسته ی ِ اوست .


سرانگشت

1 ـ ياس و داس (بيست سال روشنفكری و امنيتی ها) / فرج ِ سركوهی / نشر ِ بارن ، سوئد / چاپ ِ دوم ، فوريه ی ِ 2002 / صص 128 و 129

بازجويد روزگار ِ وصل ِ خويش ـ 3

افزايش ِ آزارها و مزاحمت ِ حكومت ِ اسلامی باعث شد مخملباف به فكر ِ رفتن از ايران بيفتد . شايد او از جان ِ فرزندانش ترسيد كه آنها را از مدرسه گرفت و دو ـ سه سال در خانه آموزش داد . ديگر زمينه ی ِ فيلمسازی در ايران برايش فراهم نبود . اگر پيش تر خودی شمرده می شد و به پشتی ِ دوستانش در حاكميت ، در فيلم ها بی پروايی می كرد ، اكنون همه چيز برايش وارونه شده بود . ديگر خودی به شمار نمی آمد و به جرگه ی ِ مردم ِ عادی پيوسته بود . مردمی كه حق ِ اعتراض به چيزی نداشتند .
بيخ و بنياد ِ اين فروبستگی، نگاه ِ امنيتی ِ رژيم ِ اسلامی به فرهنگ و هنر بوده و هست؛ نگاهی كه اگرچه از آغاز ِ فرود ِ خمينی در ايران همراه و همزاد ِ حكومت شد اما با رييس جمهور شدن ِ رفسنجانی، سيستماتيک گشت و سازمان پيدا كرد . عليرضا نوری زاده در كتاب ِ " ناگفته ها در پرونده ی ِ قتل های ِ زنجيره ای " می نويسد :

"سعيد ِ امامی، از همان سال های ِ اقامت و تحصيل در آمريكا عشق ِ عجيبی به سينما داشت . پيش از آن كه نگاه ِ او به سينما رنگ ِ سياسی و امنيتی بگيرد ، بر پايه ی ِ گفته های ِ دوستانش در آمريكا ، او ساعت ها وقتش را با مشاهده ی ِ فيلم های ِ تلويزيونی و سينمايی می گذراند و از ميان ِ كارگردانان سخت دلبسته ی ِ استيون اسپيلبرگ خالق ِ E T و فهرست ِ شيندلر ، و مارتين اسكورسيزی و فرانسيس فورد كاپولا بود . شخصيت هايی كه مثل ِ قهرمان ِ فيلم ِ Taxi Driver و پدر خوانده (شخصيت ِ كورلئونه ها ) ايده آل های ِ امامی بودند . او در سخنرانی ِ شنيدنی ِ خود در دانشگاه ِ بوعلی‌سينا در همدان كه در كتاب ِ " اعترافات ِ سعيد ِ امامی ـ قتل های ِ زنجيره ای " متن ِ كامل ِ آن آمده است ، به توجه ِ ويژه اش به اسپيلبرگ اشاره می كند . البته تعبيرهای ِ او در رابطه با اين كارگردان با تشكيلات ِ صهيونيزم ِ بين المللی چندان پايه ای ندارد ، اما او خود اذعان می كند مبهوت ِ سينمای ِ اسپيلبرگ است . پس از درگذشت ِ آيت الله خمينی و آغاز ِ كار ِ صدارت ِ واقعی ِ فلاحيان و سعيد ِ امامی در وزارت ِ اطلاعات ، يكی از دغدغه های ِ رژيم مساله ی ِ بازگشته ها از جبهه های ِ جنگ بود . مردانی اغلب جوان كه سال ها در ميان ِ آتش و خون ، برای ِ دفاع از ميهن ، و شماری در افسون و سحر ِ ايدئولوژی جهت ِ رسيدن به بهشت ، به سر برده بودند ، در بازگشت به جامعه و خانواده شان ، انبوهی از مشكلات و مسايل جبهه ها را با خود آورده بودند . در يک همايش ِ ويژه در وزارت ِ اطلاعات با حضور ِ تنی چند از فرماندهان و مسوولان ِ سپاه و دفتر ِ رهبری ، سعيد ِ امامی پيشنهاد كرده بود برای ِ نگاه داشتن ِ روحيه ی ِ جنگی و جلوگيری از گسترش ِ ياس و بحران ِ روحی در ميان ِ از جبهه باز گشتگان بهترين وسيله سينما است . بايد سينمای ِ جانداری ايجاد كرد كه محور ِ داستان های ِ آن جبهه باشد كه توده ها را مجذوب كند و جوانان ِ بسيجی و جنگجو را سر ِ حال نگه دارد .
با تصويب ِ طرح ِ سعيد ِ امامی ، دفتر ِ ويژه ای زير ِ نظر ِ او به وجود آمد كه يكی دو تن از دست اندركاران ِ امور ِ سينمايی ِ كشور ، از جمله ضرغامی و " ا ... ر ... " با آن همكاری می كردند . اولين فيلمسازی كه مورد ِ توجه ِ سعيد ِ امامی قرار گرفت ، محسن ِ مخملباف بود . اما اين فيلمساز كه در سال های ِ پس از جنگ با يک تحول ِ فكری ِ عميق ، رو به سوی ِ سينمای ِ انسانی و دور از شعار رفته بود ، پيغام هايی را كه از جانب ِ امامی برايش رسيد ، بی جواب گذاشت . " (1)

البته اين سخن كه آن سال ها در مخملباف " تحول ِ فكری ِ عميق " به وجود آمده بود درست است اما مخملباف می توانست فيلم هایی به دور از شعار بسازد ، بدون ِ آنكه به سينمای ِ روشنفكری روی بياورد . منظور ِ من از فيلم های ِ روشنفكری (كه در ايران گاه "جشنواره ای" و گاه " هنری" نيز گفته می شود) فيلم هايی است كه موضوع محور هستند ، درگير ِ قصه نيستند و در بيشتر ِ آنها نمادسازی و نمادپردازی به بازگويی ِ سرراست ِ داستانی مهيج می چربد . بايد يادآور شد اختاپوس ِ وزارت ِ اطلاعات فقط وظيفه اش را تهيه ی ِ فيلم های ِ جاندار برای ِ از جنگ برگشته ها نمی دانست بلكه برنامه ی ِ گسترده تری برای ِ خود می ديد . برنامه ای كه در آن از اهرم های ِ گوناگونی چون : حذف ، هدايت ، كنترل و ... بهره می گرفت . برنامه ای كه سينمای ِ ايران را از الف تا ی ، ديده بانی می كرد و جهت می داد . در اينجا يک نكته ی ِ اساسی را نبايد از نظر دور داشت ؛ جمهوری ِ اسلامی اصولاً در زمينه ی ِ ايجاد ، احداث ، خلق و آفرينش در پهنه یِ فرهنگ ، كم توان ، تنبل و به اين مفاهيم ناباور است . به جای ِ اين كارها ترجيح می دهد توانش را در وارونه سازی ، تجسس ، به راه انداختن ِ جريان های ِ فرعی ِ موازی ، حذف ، كپی كاری ، به كژراهه كشاندن ِ جريان های ِ اصيل و سركوب ِ سازماندهی شده به كار گيرد . جهان بينی ِ جمهوری ِ اسلامی بيگانه با آزادی و بُن بستی سترون است . ديكتاتوری ِ مذهبی ِ حاكم بر ايران اصولاً رويكردی سلبی دارد ، نه ايجابی . برای ِ همين است كه آزادی ِ هنرمند را كه بنياد ِ آفرينش ِ اوست نابود می كند و به زيرساخت ها يورش می برد (بر پايه ی ِ آمار ِ كشوری در سال ِ 1356 در ايران ِ سی و شش ميليونی حدود ِ 420 سالن ِ سينما وجود داشت و در سال ِ 1384 در ايران ِ هفتاد ميليونی حدود ِ 280 سالن ! اين يعنی انهدام ِ زيرساخت . يعنی نه تنها تالار ِ تازه نساختند بلكه بخشی از آنچه را هم كه بود، ويران كردند . مگر می توان بدون ِ سالن سازی به صنعت ِ سينما دست يافت؟) و برای ِ همين است كه علی رغم خرده فرمايش های ِ سعيد ِ امامی هرگز سينمایی جاندار (حتا به مفهوم ِ دولتی اش ) در ايران ايجاد نشد . آنچه آنان به دنبالش بودند "فيلمسازی " با ضابطه های ِ حكومت ِ ولايت فقيه بود ، نه "صنعت ِ سينما " و به ويژه در دوران ِ فلاحيان ، هرچه بود ، فريب ، تهمت ، هشدار ، تشر ، كنترل و هدايت ِ امنيت خانه ای بود كه پروژه ی ِ مهربان سازی ِ مخملباف هم ذيلش تعريف و تنظيم می شد . به نظر ِ من مخملباف ناگزير شد (يا بهتر بگويم ناگزيرش كردند) به سينمای ِ جشنواره ای روی بياورد وگرنه خواسته ی ِ درونی ِ او همچنان دنبال گرفتن ِ فيلم هايی چون شب های ِ زاينده رود و عروسی ِ خوبان بود .

بر درستی ِ اين سخن می توان دلايلی چند استوار كرد : يكم آن كه مخملباف سخت دلبسته ی ِ داستانگويی بود و مايه های ِ داستان هايش مسايل ِ اجتماعی و سياسی ِ ايران . مسايلی كه با آروين ها يا تجربه های ِ زندگانی اش در پيوند ِ تنگاتنگ بود . مخملباف برای ِ جامعه ی ِ خود قصه های ِ مگويی می گفت كه اولاً همه كس اجازه نداشت تعريف كند و ثانياً همه كس نمی‌توانست به آن خوبی بگويد ! افزون بر ساخت ِ فيلم های ِ داستانی، يک رمان و چند مجموعه قصه هم چاپ كرده بود كه نشان می داد به داستان سرايی دلبستگی دارد . مخملباف در داستان پردازی ورزيده بود و اين توانايی در سينمای ِ كلاسيک و داستانگو امتياز ِ بزرگی است و در كمتر كسی پيدا می شود . توانايی و ذوق ِ قصه گويی چيزی نيست كه در همه ی ِ فيلمنامه نويسان به كمال يافت شود و اتفاقاً بسياری از سناريوهای ِ كلاسيک از ضعف ِ داستان پردازی رنج می برند . خوب قصه گفتن ، گوهری است كه نمی توان به آسانی از آن گذشت و قصه گوی ِ خوب و چيره كار بيش از ديگران ارزش ِ اين گوهر را می شناسد .
او از راه ِ قصه هايش نام، كاميابی و محبوبيت ِ بسيار پيدا كرده بود و مخاطبان ِ پرشمار به دست آورده بود . بر اين پايه خردمندانه نيست كه فكر كنيم مخملباف بر ويژگی ِ بركشنده اش خودخواسته ، قلم ِ قرمز كشيده و به ژانری از سينما رفته كه نقش ِ داستان در آن كمرنگ و كم اهميت است . منطقی نيست اگر بپنداريم هنرمندی داوطلبانه برگ ِ برنده اش را بايگانی می كند . آيا نمی توان احتمال داد او را به تغيير ِ روش مجبور كرده باشند ؟

دوم : نوجوانی و جوانی ِ مخملباف به انقلابی گری و زندانی شدن گذشته است . او تاسال ِ 69 آرمانخواهی جامعه گرا و زندانی ِ سياسی ِ پيشين بود . خاستگاه ِ طبقاتی اش هم نگذاشته بود در فضای ِ روشنفكری ِ طبقه ی ِ متوسط ببالد و بالا بيايد . او از خانواده ای گسيخته و تنگدست می آمد . پدرش پيش از تولد، مادر ِ محسن را ترک كرده و مجال نداده بود فرزندش در سال های ِ بعد به چيزی بيش از گرفتاری ِ آب و نان بپردازد . برعكس، فيلمسازان ِ روشنفكر ِ ايران بيشتر برآمده از طبقه ی‌ِ متوسط بودند و مهم تر از آن ، يک ـ دو دهه بيش سالی ، به آنان امكان داده بود در جامعه ای نيمه مدرن زندگی كرده و به انجمن های ِ روشنفكری ِ دوران ِ پهلوی رفت و آمد داشته باشند . برای ِ نمونه عباس ِ كيارستمی (كه سينمای ِ روشنفكری ِ ايران پس از انقلاب به نام ِ او رقم خورده است و هفده سال بزرگتر از مخملباف است) پيش از انقلاب سال ها در كانون ِ پرورش ِ فكری ِ كودكان و نوجوانان كه ماهيتی روشنفكرانه داشت آفرينش ِ هنری می كرد و در آنجا با روشنفكران و هنرمندانی چون فيروز ِ شيروانلو ، احمدرضا احمدی و ... همنشين بود . از دانشكده ی ِ هنرهای ِ زيبا هنرآموخته شده بود . در جامعه ای كار می كرد كه فيلمسازان ِ روشنفكری چون فريدون ِ رهنما ، كامران ِ شيردل ، سهراب ِ شهيد ِ ثالث ، پرويز ِ كيمياوی ، فرخ ِ غفاری ، محمدرضا اصلانی ، ابراهيم ِ گلستان ، منوچهر ِ طياب ، فروغ ِ فرخ زاد و ... در آن سرگرم ِ آفرينشگری می بودند . برای ِ همين هنگامی كه پا به عرصه ی ِ فيلمسازی ِ روشنفكری گذاشت اصيل و اريژينال جلوه كرد . (او حتا پس از انقلاب هم چندين سال در كانون ماند) . بی گمان تجربه ی ِ زيسته و خميره ی ِ معرفت ِ كيارستمی با مخملباف به كلی متفاوت است . مخملباف از جهان ِ كيارستمی نمی آيد . جهانی كه آميزه ای است از ملايمت ِ ظاهری و بيان ِ زير پوستی ِ چخوفی ، همراه ِ با تربيت و طمانينه ی ِ اروپايی ، تعلق خاطر ِ ناب به اگزيستانسياليسم ، نزديک شدن به آهنگ ِ روزمره و كم شتاب ِ زندگی ِِ غير ِ ماشينی ، نزديک ساختن ِ تراز ِ واقعيت و حقيقت در درام با پرهيز از ترفندهای ِ دراماتيک و حتا به كار نبردن ِ موسيقی ، داستان گريزی ِ روشنفكرانه به روش ِ هنرمندان ِ موج ِ نو و نيز بهره وری از هوشمندی ِ رندانه ی ِ نهفته در حكمت و شعر ِ قديم ِ ايران .
اما مخملباف از جهانی ديگر می آيد . از دنيای ِ شورش بر ستمگران ، نقد ِ قدرت ، ترديد در ارزش ها و آرمان های ِ رسمی و حكومتی ، تجربه ی ِ شكنجه و زندان ، احساس های ِ تند ِ شرقی ، مسووليت و حساسيت ِ اجتماعی ، ساده زيستی و بی آلايشی ، داستان های ِ سر راست و تكان دهنده و نفس گير ، خروش عليه ِ بی عدالتی ، غمخواری برای ِ فرودستان ، رسوا كردن ِ متظاهران ، ترسيم ِ ابعاد ِ هول انگيز ِ فقر و انگشت نهادن بر ستمديدگی ِ زنان .
آری مخملباف از جهان ِ كيارستمی نمی آيد و اين مهم نيست . مهم آن است كه فيلم های ِ دوره ی ِ سوم او (پس از گبه ) دست ِ كم از نگاه ِ نگارنده فيلم های ِ درخشانی نيستند . رفيقی كه خيلی گبه را دوست دارد از من پرسيد چرا فكر می كنی گبه درخشان نيست؟ آيا آن موسيقی ِ زيبا ، آن هارمونی ‍ِ رنگ ها و تابلوهای ِ طبيعی چشمت را نگرفت ؟ ... فرار ِ دخترک از ايل چطور ؟ گفتم اين نشانه های ِ ظاهری كه برای ِ "درخشان" بودن ِ يک فيلم بسنده نيست . آميزش ِ رنگ ها و خيره كنندگی ِ تابلوها در نبود ِ درونمايه ی ِ پربار ، دست ِ بالا نقشی است بر ديوار ... اما در مورد ِ ايل ! سی سال است كه جمهوری ِ اسلامی، فيلمساز ِ ايرانی و دوربينش را از شهرها به سوی ِ ايل و روستا هُل داده است . سی سال است كه هنرمندان را به سوی ِ دهكوره ها هدايت و در آنجا از آنان حمايت كرده اند ؛ می دانی چرا ؟ چون انقلاب ِ اسلامی در ذات ِ خود ، نافی ِ مدرنيسم بود كه يكی از نمودهايش "شهرنشينی" است . در شهر است كه مناسبت های ِ مدرن شكل می گيرد و مفهوم ِ " شهروندی " زاده می شود . در شهر است كه رابطه ی ِ انسان با خودش و ديگری از شكل ِ ساده و ابتدايی بيرون می آيد و پيچيده می شود . در شهر است كه پيوند ِ شهروند با قدرت ِ سياسی ِ حاكم ، " قانونی " می شود و چالش های ِ نظری به وجود می آيد . اما در ايل و روستا ، محتوای ِ ذهن ِ انسان، ساده ، خام و ابتدايی است . دشواری ها و گرفت و گير ها ، بشری ، عام و فراگير است و ميان ِ آدم ها ، رابطه های ِ طبيعی مطرح می شود (طبيعی به همان معنا كه افلاتون رابطه های ِ انسانی را به دو شاخه ی ِ طبيعی و قانونی بخش كرد و گفت آغاز ِ تمدن ِ انسان، روی برتافتن ِ او از زندگی ِ طبيعی و پای نهادنش به عرصه ی ِ شهريگری (مدنيت) و قانون است) . اما جمهوری ِ اسلامی چون در گام ِ نخست خواهان ِ زدايش ِ همه ی ِ جلوه های ِ‌ غربی و دستاوردهای ِ انديشه ی ِ مدرن و در گام ِ دوم حكومتی خودكامه بود ، فيلمسازان را به سوی ِ تصوير كردن ِ مناسبات ِ ايلی و روستايی سوق داد . مناسباتی كه در آن ها از قدرت ِ سياسی پرسش نمی شد . حق ِ مردم ، تكليف ِ حكومت ، پايبندی به قانون ، خرد ِ خودبنياد و تقدس زدايی از قدرت معنا نداشت . انسان، "عبد ِ ضعيف" بود و هر كفر و عصيانی ناچار به تسليم و رضا منتهی می شد . برای ِ همين است كه هرچند در ميان ِ فيلم های ِ ايلی ـ روستايی آثار ِ انسان گرا و با ارزشی پيدا می شود ، اما من مدت هاست از اين گونه كارها خسته ام و خواستار ِ فيلم هايی هستم كه داستان شان را در شهر پی می گيرند و پيچيدگی ها و تعارض های ِ انسان ِ مدرن را نمايش می دهند . به راستی كدام يک از ساخته های ِ مخملباف در دوران ِ زرينش (از دستفروش تا شب های ِ زاينده رود) در بستر ِ ايل و روستا می گذشت؟ می دانی دوست ِ عزيز ! محسن ِ مخملباف چون هنرمندی باهوش و با تجربه است هرچه بسازد حداقلش اين كه " استاندارد " می سازد . اما مشكل ِ من اين است كه به "استاندارد" قانع نيستم به ويژه در مورد ِ كسی كه می تواند " شاهكار " بسازد . اگر می گذاشتند او به طور ِ طبيعی داستانی های ِ سياسی و اجتماعی اش را دنبال می كرد ، فيلم های ِ درخشانی می ساخت كه هركدام جامعه ی ِ ايران را گامی به جلو می برد و به پختگی نزديک می كرد ، در آن صورت اگر هم در آينده به سينمای ِ روشنفكرانه می رسيد ساخته هايش بسی غنی تر می شد .
همچنين ممكن است گروهی بگويند مگر "جشنواره " چه عيب دارد و مگر نه آنكه آثار ِ مخملباف در دوره ی ِ زرين ِ فيلمسازی اش به جشنواره ها راه می يافت و جايزه می گرفت ؟ و تازه مگر سينمای ِ جشنواره ای مُک برابر است با سينمای ِ كيارستمی ؟
پاسخم اين است كه جشنواره های ِ خارجی هيچ عيبی ندارد به شرط ِ آنكه فيلم ها نخست در ميهن ِ هنرمند نمايش داده شوند و سپس به جشنواره ها بروند . زيرا اگر مردم ِ ديگر كشورها كه ممكن است موضوع ِ فيلم ، مساله شان نباشد حق داشته باشند از اثر ِ هنری بهره ببرند ، هموطنان ِ فيلمساز كه مايه ی ِ فيلم در پيوند با زندگی ِ آنهاست ، صدبار بيشتر دارای ِ اين حق هستند . هم ميهنان ِ فيلمساز (آنهم فيلمساز ِ جامعه گرايی چون مخملباف ) به اين حق وابسته و نيازمندند . نسبت به بهره مندی از اين حق در اولويت هستند . خود ِ من ميان ِ دو فيلم ِ خوب و ضروری برای ِ تماشا كه يكی ايرانی و دومی خارجی باشد ، فيلم ِ ايرانی را زودتر می بينم . فيلم ِ مهم ِ ايرانی افزون بر "ضرورت" ، ديدنش "فوريت" نيز دارد زيرا به جامعه ای می پردازد كه حيات ِ مادی و معنوی ام وابسته به آن است . می دانيم كه فيلم هايی مثل ِ بايسيكل ران و دستفروش نخست در ايران نمايش داده شد و تاثير گذاشت ، سپس به جشنواره ها رفت و جهانی شد . اما اگر فرمانروايانی پيوند ِ فيلمساز را با فرهنگ و ميهن و ملت ِ خويش بريدند ، روزگارش را در كشورش سياه كردند ، او را تبعيد كردند يا اگر نكردند جلوی ِ نمايش ِ ساخته هايش را گرفتند و فيلمساز ناگزير شد به اميد ِ شركت در فستيوال های ِ خارجی فيلم بسازد تا زنده بودن ِ خود را نشان دهد ، آنگاه نفرين ِ تاريخ برای ِ آن حكومت می ماند .
ديگر آن كه سينمای ِ جشنواره ای الزاماً برابر با سينمای ِ كيارستمی نيست .هستند فيلمسازانی كه ساخته هايشان در ايران اجازه ی ِ نمايش ندارد اما از سبک و سياق ِ كيارستمی هم پيروی نمی كنند . اگر فيلمساز ِ روشنفكر ِ ايرانی بتواند خود را از سايه ی‌ ِ كيارستمی بيرون بياورد و سبک ِ فردی اش را پايه گذاری كند ، تكامل ببخشد و پای ِ اثرش دستينه بگذارد ، سينمای ِ روشنفكرانه چه ايرادی دارد ؛ برای ِ هنرمند كه نبايد بخشنامه صادر كرد . اما اين اتفاقی است كه به نظر ِ من در ساخته های ِ جديد ِ مخملباف نيفتاده . مخملباف پس از نزديک به دو دهه در سينمای ِ روشنفكری صاحب ِ سبک و امضا نشده . ضمن ِ اين كه بار ِ ديگر بايد اين حقيقت ِ انكارناپذير را تكرار كنم كه فيلم های ِ روشنفكرانه هرگز نمی تواند به اندازه ی ِ فيلم های ِ داستانی و مهيج ، مردم را با خود همراه كند، گريبانشان را بگيرد ، آنها را به انديشه وادارد و در جانشان يادگاری بگذارد . به خودم هم كه نگاه می كنم می بينم بين ِ يک فيلم ِ روشنگرانه و يک فيلم ِ روشنفكرانه ، اولی را ترجيح می دهم . لذت ِ مكاشفه ، جادويی است كه دلبستگی به داستان را در جان ِ انسان، فروزان می كند . معجزه ی ِ قصه ی‌ ِ خوب را نبايد دست ِ كم گرفت . معجزه ای كه از ديد ِ من برآمده از تخيل ِ خلاق و حكمت ِ‌ جاويدان است !

مخملباف در سال ِ 1369 پيشينه ی ِ روشنفكرانه نداشت . از سنت ِ روشنفكری عبور نكرده بود . در آن درياچه غوته نخورده بود . در جهانش نزيسته و درنگ نكرده بود . در هوايش قد نكشيده بود . با نمايندگانش نشست و برخاست نكرده بود . مفاهيم ِ آن را در خود نگوارده و درونی نساخته بود . به همين دليل وقتی دستی قوی پنجه و راهبر(!) او را به اجبار از سينمای ِ كلاسيک به مسير ِ هنر ِ روشنفكرانه انداخت، چنته ای نيمه پُر و نيمه خالی داشت . مخملباف هنوز داد ِ دل ِ خود از سينمای‌ِ داستانگو نستانده بود كه به سوی ِ هنر ِ پيشرو پرتاب شد !
( توضيح آن كه در پاراگراف ِ بالا منظورم از روشنفكری الزاماً انديشمندی و ژرف نگری نيست . اين واژه را بدون ِ بار ِ ارزشی به كار بردم و خواستم از روشنفكری سنت ، رويكرد ، فرهنگ و تاريخچه ای معين است كه به ويژه در دهه ی ِ چهل و پنجاه ِ خورشيدی در ايران هويت و نمايندگانی داشته و از آبشخورهايی سيراب شده است. به بيان ِ ديگر يک هنرمند می تواند انديشمند و ژرف نگر باشد ولی روشنفكر نباشد )

سومين دليل آنكه در ژرفای ِ جان ِ هر هنرمند ، حساسيتی وجود دارد كه در برابر ِ خوشايندها و ناخوشايندها واكنش نشان می دهد . حساسيت ِ درونی ِ هنرمند است كه به او تلنگر می زند ، او را به پويش در می آورد و برمی انگيزاند تا خلق كند . آفريده ی ِ هنرمند واكنشی است در برابر ِ به هم ريختگی ِ درونش ، و به اصطلاح موضع گيری ِ اوست در برابر ِ پيشامدی كه رخ داده .
روشن است كه جنس ِ حساسيت ِ هنرمندان با هم متفاوت است . چيزی كه اين هنرمند را برانگيخته می كند و تا فراسوی ِ آفرينش جلو می برد ممكن است آن هنرمند را چندان متاثر نكند . برخی هنرمندان با رويدادهای ِ شخصی مانند ِ شكست ِ عشقی برمی انگيزند ، شماری با نكته ای حكمی ، كسانی با موضوع های ِ روشنفكری و بعضی مانند ِ مخملباف با مسايل ِ اجتماعی و سياسی . (البته ممكن است حساسه ی ِ يک هنرمند همزمان به دو يا چند عامل ِ انگيزاننده واكنش نشان دهد يا حالت های ِ گوناگون و پيچيده ی ِ ديگری رخ بدهد كه در حوصله ی ِ اين نوشتار نيست ؛ آنچه روشن است كنش های ِ انسانی را نمی توان به طور ِ دقيق فرمول بندی كرد و بازنمود )
پس تا اينجا می توان همداستان شد كه در ژرفای ِ جان ِ هنرمند چيزی اساسی و بنيادين هست كه وقتی برانگيخته می شود احوال ِ هنرمند را دگرگون می كند و او را از ورطه ی ِ عادت بيرون می كشد و به خلاقيت می رساند . همچنين اين نكته را هم بايد در نگر داشت كه اين چيز ِ بنيادين آنچنان در هنرمند نهادينه شده كه معمولاً گرايش های ِ آموزشی و اكتساب هايی چون تحصيل در دانشگاه نمی تواند ماهيتش را دگرگون كند ؛ اگرچه بر آن تاثير می گذارد و سمت و سويش می دهد . برای‌ ِ نمونه می توان از داريوش ِ مهرجويی نام برد . بسياری از ما می دانيم كه مهرجويی در آمريكا و در رشته ی ِ فلسفه تحصيل كرده است ، اما از نگاه ِ من آنچه مهرجويی را برمی انگيزاند و به وادی ِ آفرينش می كشاند مسايل ِ انتزاعی ِ فلسفی نيست بلكه تاثيرات ِ اجتماعی ـ سياسی در هر دوره از زندگانی است . مهرجويی تعلق ِ خاطری عميق به سياست و اجتماع ِ ايران دارد و مسايل ِ اجتماعی ِ كشور را به دقت پی‌گيری می كند و در برابرش واكنش نشان می دهد . اين تعلق ِ خاطر پيش از انقلاب در توجه ِ ويژه ی ِ او به ساعدی و نوشته هايش پديدار شد . فيلم های ِ گاو و دايره ی ِ مينا برگرفته از داستان های ِ غلامحسين ِ ساعدی هستند .
دانش ِ فلسفی‌ ،انگيزه ی ِ آغازين و تلنگر ِ آفرينش های ِ مهرجويی نيست بلكه ساخته های ِ او را پربار می كند . برای ِ مثال وقتی دايره ی ِ مينا را ساخت ، نبود ِ سازمان ِ انتقال ِ خون در ايران ، دلالی ِ مشتی سودجو و خون فروشی ِ عده ای معتاد و بينوای ِ ايرانی، جانش را آزرده بود . در فيلم ِ اجاره نشين ها كه پس از انقلاب ساخته شد ، از خانه ای (ايران) گفت كه ساكنانش هيچ حقی نسبت به آن ندارند چرا كه آن خانه در اجاره است و دندان ِ بنگاه داران ِ آزمند برای ِ تصرفش تيز . خانه ای كه مستاجرانش جز ويرانی برايش نمی آورند و جز ستيز با هم كاری نمی كنند . در فيلم ِ بانو ، ‌مهرجويی از مستضعفانی گفت كه در خانه ی ِ بانويی مهربان و گشاده دست (مام ِ ميهن ) رخنه می كنند و ثروت و سلامتش را به تاراج می برند ( نگاه ِ غمگين ِ شاعر ِ ملی ،عارف ِ قزوينی، به پيشامدهای ِ ناگوار ِ خانه ، از درون ِ تابلوی ِ سرسرا فراموش ناشدنی است ) . همچنين در هامون ، اگرچه اين شاهكار برداشتی ‌از "ترس و لرز" است ، اما خواست ِ مهرجويی به ميان انداختن ِ نكته های ِ فلسفی نبود بلكه آسيب شناسی ِ روشنفكر ِ ايرانی را كه خود يكی از آنهاست در نظر داشت . در هامون نيز چون ديگر ساخته های ِ مهرجويی ، نقش ِ انديشه ها و درنگ های ِ فلسفی ِ فيلمساز، بارور كردن و ريشه افشاندن ِ بن مايه ی ِ اصلی ِ داستان است . در سنتوری ، مهرجويی از جامعه ای خشن ، سراسر فساد و تزوير سخن می گويد كه هرگونه فضيلت و زيبايی را كشتار می كند . جامعه ای كه تيمارستانش مهربان تر و قابل ِ تحمل تر از خود ِ آن است .
از نگاه ِ من محسن ِ مخملباف و داريوش ِ مهرجويی در ذات ِ خود ، فيلمسازانی سياسی ـ اجتماعی هستند كه پاسخگويی به نيازهای ِ جامعه ی ايرانی ، محرک ِ اصلی ِ هنر ِ آنها است . محركی كه از آغاز ِ دهه ی ِ هفتاد از مخملباف دريغ و در او سركوب و تعطيل شد . مگر هنرمند می تواند تصميم بگيرد كه مايه های ِ انگيزش ِ خود را عوض كند ؟! مگر می توان به هنرمند تكليف كرد كه از فلان چيز برانگيخته شو و از بهمان چيز نشو ؟!
شوربختانه وزارت ِ اطلاعات كاری كرد كه مخملباف ، در ايران كم كم انبوه ِ مخاطبانش را از دست بدهد و متاسفانه امروز در جامعه ی ِ ايرانی كمتر كسی منتظر ِ فيلم های ِ تازه ی ِ اوست .

بر اين سه دليل می توان شوندهای ِ ديگری نيز افزود اما از شما خواننده ی ِ گرامی پروانه می خواهم فرايند ِ دليل شماری را همينجا بس كنم . بر اين پايه از ديد ِ من اگر مخملباف در منگنه ی ِ اطلاعاتی ها نبود ، اگر همسرش به طرز ِ مشكوكی نمرده بود ، اگر پشتيبان های ِ داخلی اش را از دست نمی داد ،‌اگر هر روز از زبان ِ روزنامه های ِ حكومتی دشنام نمی شنيد ، اگر فرزندانش در معرض ِ تهديد نبودند ، اگر با او بازی های ِ امنيتی نمی شد ، اگر برای ِ شكايت ، پناهی دادگستر و قانونی داشت ، اگر و هزار و يک اگر ِ ديگر ، راهش را ديگر نمی كرد و به سينمای ِ جشنواره ای روی نمی آورد . او قربانی ِ پروژه های ِ اطلاعاتی شد و در اين راه نخستين نوخاسته ی ِ با استعداد نبود . پيش از او ، محمدرضا اعلامی با فيلم ِ درخشان ِ نقطه ضعف سر برآورده و سركوب شده بود ؛ با اين فرق كه اعلامی حتا به سينمای ِ جشنواره ای هم راه نيافت .


دنباله دارد

1 ـ ناگفته ها در پرونده ی ِ قتل های ِ زنجيره ای / عليرضا نوری زاده / انتشارات ِنيما ، اسن ، آلمان / چاپ ِ دوم ـ دسامبر 2000 / صص 81 و 82

چه خوب به گا رفتی !

سخنرانی ِ فضاحت بار ِ احمدی نژاد در سازمان ِ ملل از سوی ِ بسياری از كشورهای ِ جهان تحريم شد و او در سالنی تقريباً خالی ياوه هايش را به هم بافت ؛ و اين مستزادی است در اين باره :


آه انتريا ! چُس شدی و رو به هوا رفتی ..... چه خوب به گا رفتی !
چه دودكُن و محكم و جدی به فضا رفتی ..... چه خوب به گا رفتی !
هنگام ِ سخنرانی ِ تو ، سالن ِ عالی ..... پُر گشت ز خالی
در فاجعه و نكبت و تحقير و بلا رفتی ..... چه خوب به گا رفتی !
از رای ِ خودت گفتی و از حرمت ِ انسانی .....از ظلم به لبنانی
ريدی ! تو مگر مردكه با سر به خلا رفتی ؟ ..... چه خوب به گا رفتی !
نطق ِ تو همه كذب و همه مكر و وقاحت ..... خالی ز وجاهت
انگار به جای ِ نيويورک ، پيش ِ آقا رفتی ! ..... چه خوب به گا رفتی !
كو حضرت ِ رهبر كه به تخمش بزنی چنگ ..... پس كو عمو پورنگ ؟
كو هاله ی ِ نورت، تو مگر رو به شفا رفتی ؟..... چه خوب به گا رفتی !
رسوای ِ جهان گشتی و رسواتر از آنی ..... ای مردک ِ جانی !
زيرا كه فقط راه ِ كج و راه ِ خطا رفتی ..... چه خوب به گا رفتی !
همراه ِ تو نه رهبر و نه قوه ی ِ سركوب ..... نه سيخ و نه گوشكوب
اين بار يله از سگ و چوپان به چَرا رفتی ..... چه خوب به گا رفتی !
هر روز عجب حالت ِ تو رو به افول است..... گه خوردی ، قبول است !
شاشيدن ِ اشتر شدی و رو به قفا رفتی ..... چه خوب به گا رفتی !
انجام ِ تو و رهبر ِ تو خفت و خواری ست ..... بدنامی و زاری ست
در چاه شدی يا چو ملخ رو به خفا رفتی ؟! .....چه خوب به گا رفتی !


سرانگشت

آرزو

دير يا زود خواهم نوشت : سرنگونی ِ حكومت ِ اسلامی خجسته باد !