نیمه ی گندیده

چگونه می توان ارتجاع یا واپس گرایی را به عرصه ی ِ زندگی ِ کنونی باز آورد ؟ دقیق

تر بگویم ، چگونه می توان رفتار یا اندیشه ای پست ، عقب مانده و چه بسا شرم آور را حتا در جامعه ای نیمه مدرن مثل ِ ایران ِ امروز ، شدنی کرد ؟ ... اجازه بدهید پرسشم را از رویکرد ِ عاطفی و ارزشی اش خالی کنم و باز بپرسم : چگونه ممکن است رفتار یا اندیشه ای ناهمگن با دوران ، فراموش شده و مخالف با عرف را در جامعه ای نیمه مدرن مثل ِ جامعه ی ِ امروز ِ ایران ، دوباره بازآوری و احیا کرد ؟ جامعه ای که از مجموعه ی ِ دستاوردها و بنیادهای ِ جهان ِ مدرن، هرچه نداشته باشد لااقل ابزار هایش را دارد . ابزارهای ِ مدرنی که روشن است ، معرفت آفرینند . آیا دست ِ کم وجود ِ همین یک عامل ، یعنی معرفت ِ حاصل از کاربرد ِ ابزارهای ِ مدرن، مثلاً استفاده از انواع و اقسام ِ ماشین ، نباید مانعی در راه ِ تحقق و بازگشت ِ رفتار یا اندیشه ای تاریخ گذشته باشد ؟

آرتور کوستلر نویسنده ی ِ " خوابگردها " معتقد است ما می توانیم به دانایی ِ خود بیفزاییم اما نمی توانیم از دانایی ِ خود بکاهیم . معتقد است ما نمی توانیم معرفت ِ خود را به عناصر و مولفه های ِ سازنده اش تجزیه کنیم، آنگاه عناصری را نگه داریم و عناصری را دور بریزیم . بر این اساس دانایی یا معرفت ِ ما واحدی ارگانیک است که پا در فراز ِ تکامل دارد، نه سر در نشیب ِ نقصان . ما پس از گذر از دوره ی ِ قبلی و ورود به دوره ی ِ بعدی، ناگزیر دانا تر می شویم . چه بخواهیم چه نخواهیم دانا تر می شویم . پس ناگزیر از دانایی هستیم . حال اگر ما دانایی ِ مرحله ی ِ قبل را X و دانایی ِ مرحله ی ِ بعد را X +a بنامیم ، سوال این است که چگونه می توان دانایی ِ مرحله ی ِ بعد را تحت الشعاع ِ عوامل ِ کاهنده قرار داد و آن را به دانایی ِ مرحله ی قبل یا حتا کمتر از آن فرو کاست و از این رهگذر به ترویج و نشو و نمای ِ رفتار یا نگرشی واپس مانده پرداخت ؟
اجازه بدهید منظورم را با آوردن ِ مثالی روشن کنم . در دوره ای از زندگی بشر، برده داری در برخی جامعه های انسانی رواج داشت . اما به مرور ِ زمان تلقی ِ آدمی از حقوق ِ انسان تغییر یافت . آگاهی او نسبت به ضرورت ِ آزادی ِ بشر پُر دامنه تر شد و پس از قیام ها و مبارزه های ِ بسیار ، برده داری از میان رفت . امروز اگر مرتجعی بخواهد دوباره برده داری را باب کند با کوهی از مشکلات روبروست . زیرا باور به مفهوم ِ " انسان ِ آزاد " بخشی از معرفت و دانایی ِ انسان ِ امروز است که قابل ِ تجزیه و فرو کاستن نیست . اما به رغم ِ این نظریه ما سال هاست که در جامعه ی ِ خود شاهد ِ رجعت ِ رفتارها و نگرش های ِ پوسیده و عقب مانده هستیم . شاهدیم که هر از گاه تعدادی از این مُرده ها، نبش قبر و در جامعه رها می شوند . شماری از افراد ـ که متاسفانه عددشان روز به روز بیشتر می شود ـ آن نگرش های ِ ارتجاعی را قبول می کنند و آن رفتار های ِ موهن را انجام می دهند . چگونه می توان این مساله را توضیح داد ؟ آخر چه بر سر ِ آن آگاهی ِ رو به تزاید ِ آدمی آمده ؟ بی گمان طرفداران ِ ارتجاع برای ِ رسیدن به مقصود ِ خود ساز و کارهای ِ متنوعی اختراع کرده اند ولی من در این یادداشت تنها به بازشکافی ِ یکی از آن ها می پردازم .
همان طور که گفتم آرتور کوستلر معتقد است ما می توانیم به معرفت ِ خود بیفزاییم اما نمی توانیم از آن بکاهیم . او همچنین می افزاید " وقتی فکر دو پاره شد ، هر دو نیمه ارزش ِ خود را از دست می دهد . " و این درست همان نکته ای است که من بر سر ِ آن با نویسنده ی ِ خوابگردها اختلاف ِ نظر دارم . به نظر ِ من وقتی فکر دو پاره شد ( مثلاً نیمی مدرن و نیمی سنتی ) تنها یک نیمه، یعنی نیمه ی ِ برتر ارزش ِ خود را از دست می دهد و خنثا می شود ولی نیمه ی ِ عقب مانده که من نامش را " نیمه ی گندیده ی ِ معرفت " می گذارم تبدیل به ضد ِ ارزش و عامل ِ تباهی می شود . به دیگر سخن، نیمه ی گندیده ی ِ معرفت به آسانی بستری فراهم می آورد که هرگونه واپس گرایی در سایه ی ِ آن ممکن می شود .
حال ببینیم واپس گرایان خواسته های ِ ناهمساز ِ خود را چگونه در جامعه متحقق می کنند . به نظر ِ من هر فرآیند ِ ارتجاعی در دو مرحله انجام می گیرد . اول سلبی و دیگر ایجابی . در مرحله ی ِ سلبی واپس گرایان حقوق ِ پذیرفته شده ی ِ افراد را نفی می کنند . حقوق ِ پذیرفته شده نیز خود شامل ِ دو گونه حق است : الف ـ حقوق ِ طبیعی مثل ِ غرایز ِ آشنای ِ انسانی ب ـ حقوق ِ اکتسابی که خردگرایانه تر هستند و در هر دوره نسبت به دوره ی ِ قبل به لحاظ ِ کیفیت و کمیت رشد می کنند . این حقوق معمولاً با مبارزات ِ مدنی ، سیاسی ، نظامی و ... به دست می آید، مثل ِ حق ِ برده نبودن ِ انسان . ( البته ممکن است برخی از حقوق طبیعی و غریزی نیز از راه مبارزه کسب شوند، مثل ِ حق ِ ازدواج ِ همجنس بازان با یکدیگر ؛ برای ِ همین است که غرایز ِ " آشنا " را از غرایز ِ " غریب " جدا کردم .)
پس از این که حقوق ِ انسانی ِ افراد اعم از طبیعی و اکتسابی نفی شد و لطمه خورد ، محملی برای ِ دوپاره کردن ِ برداشت ِ ذهنی ِ انسان ها از وضعیت ِ خودشان به وجود می آید . از سویی نیاز های ِ افراد که قبلاً در ذیل ِ حقوق ِ رسمیت یافته شان برطرف می شد به جنبش در می آید و از سوی ِ دیگر در وضعیت ِ جدید از طریق ِ شیوه های ِ پیشین ، راهی برای ِ ارضای ِ نیازها وجود ندارد . در اینجاست که بخش ِ گندیده ی ِ معرفت آغاز به حرکت می کند و ذهن ِ افراد را با افق ِ مرتجعان همسو می نماید . چرا که اگر افراد ِ جامعه با جهان بینی ِ مرتجعان همدلی کنند ، امکان ِ بر آوردن ِ نیاز هایشان در آتمسفری دیگر وجود دارد . واضح است که ورود به فضای ِ جدید لوازم ِ خود را در پی دارد . در اینجاست که می بینیم اشخاص، دانایی ِ خود را موقتاً کور می کنند و برای ِ ارضای ِ خواسته های ِ حیاتی ِ خود رفتار و اندیشه ی ِ واپس گرایانه را پیشه می کنند . به زشتی و عقب ماندگی ِ رفتار ِ خود کمترین اعتنایی نمی کنند چرا که پای ِ به دست آوردن ِ حقوق ِ منتفی در کار است .
برای ِ نمونه در این روزها شاهد بودیم که وزیر ِ کشور ، مصطفی پور محمدی ، قصاب ِ 67 و عامل ِ کشتار ِ دگر اندیشان و زندانیان سیاسی در روزنامه ها اعلام کرده که باید صیغه را با تمام ِ توان در جامعه رواج داد .این نظریه هرچند واپس گرا ، مخالف ِ عرف و ضد ِ خرد ِ جمعی است اما احتمالاً از سوی ِ جامعه با استقبال مواجه خواهد شد . زیرا وقتی در جامعه ای آزادی ِ جنسی که از حقوق ِ طبیعی ِ افراد ِ بشر است نفی شود و زیر ِ ضربه قرار گیرد ، نیاز ِ طبیعی برای ِ پاسخ شنیدن خود را با فضایی که پاسخگوی ِ اوست هم خوان و همداستان می کند . در اینجاست که نیمه ی ِ گندیده ی ِ معرفت در نقش ِ فعال ِ مایشاء وارد ِ میدان می شود و برای ِ برطرف شدن ِ نیاز ِ طبیعی راه حل ارائه می دهد : صیغه ! آری ، یک رفتار و نگرش عقب مانده وارد ِ فضای ِ ذهنی و عینی ِ جامعه می شود بدون ِ این که معرفت ِ به خواب فرو زده ی ِ ما خودش را در ماجرا دخالت دهد . کسانی که از پیشنهاد ِ قصاب ِ 67 استقبال می کنند ، نه دانایی ِ خود را تجزیه می کنند و نه آن را فرو می کاهند بلکه در لحظه ای خاص ، یکسره آن را نادیده می گیرند . سپس با دستیاری ِ نیمه ی ِ گندیده ی ِ معرفت ، نکبت ِ ارتجاع را صورت می بخشند .

معتقدات ِ اسلامی ، نیمه ی ِ گندیده ی ِ وجود ِ ما است .


سرانگشت

(نامه هایش (1

یکی از دوستان ِ گرامی نامه ای برایم فرستاده که پژوهشی است درباره ی ِبرخی تردامنی های ِ پیامبران ِ سامی . نامه را خواندم و از دوست ِ عزیز خواستم اجازه دهد آن را در انگشت چاپ کنم . لطف کرد و اجازه داد . مانده بودم چه عنوانی برای ِ نوشته اش انتخاب کنم، دیدم از آنجا که خودش احتمال داده از این قبیل نوشته ها باز هم برایم بفرستد ، بهتر است اسمش را بگذارم : نامه هایش ، شماره ی ِ یک

" پیامبرانِ سامی یا جاکشانِ تاریخ:
با نگاهی گذرا به بخش اولِ عهدِ عتیق (کتابِ سفر پیدایش) دانسته می گردد که ابراهیم خلیل جاکشی ِ ساره، همسرش، را می کرده است و چنان هم غیرتمند و دلیر بوده که به هر شهری در می آمده، از خوف ِ آنکه به سببِ طمع ساکنین آن سرزمین در زیبایی و دلربایی ِ ساره قصدِ جانِ ابراهیم کرده و او را هلاک سازند، به همسرش امر می کرده بگوید خواهر ِ ابراهیم است و حاضر بوده همسرش را بگایند اما خودش جان در امان داشته باشد. از همه عبرت آموزتر نیز توجیهِ اوست پس از اعتراض فریب خوردگان که مدعی می شود در میانِ قوم آنان خداترسی نبوده و الا او مجبور نمیشد همسرش را اینچنین در آغوش والیانِ شهرها وانهد. لابد از نحوه یِ رفتار ابراهیم باید به این نتیجه دست یابیم که سپر بلا ساختن دامن و دنبلانِ ساره بجهتِ نگاهداریِ جانِ خودش نشانه ای از خداترسی اوست و به واقع که خداترسی راستین نیز فرجامی جز این ندارد.
دو فقره از این جاکشی بر من مکشوف گردید: اما فقره یِ اول در سفر به مصر است که ابراهیم جاکشی ِ ساره را برای ِ فرعون می نماید ، که چنانکه از سفر ِ پیدایش هویداست، فرعون به ساره در نیز آمده و او را گاییده چرا که خداوند به فرعون ندا می دهد که او و اهل اش را به این سبب به لعنت ِ ابدی گرفتار خواهد ساخت. ( ولی مگر گناه از آنِ فرعون بود؟ آیا این ابراهیم ِ جاکش نبود که همسرش را به اسم خواهرش به رختخواب ِ فرعون فرستاد؟) فقره ی ِ دوم آنگاه بود که ابراهیم به زمین ِ جرار در آمد و باز هم به ابی ملک، پادشاه ِ جرار، گفت که ساره خواهرش است اما اینبار گویا یهوه زودتر از اینکه ساره گاییده گردد، خبردار شد و به ابی ملک ندا داد که اگر به ساره در آیی روزگارت سیاه است . من اما اگر بجای ِ ابی ملک بودم به خداوندگار خدا می گفتم: خاموش فریبکار! هم خودت و هم پیامبرت به عارضه یِ جاکشی شریرانه مبتلا هستید.
پیامبر ِ الهی ِ دوم که جاکشی می فرموده حضرت ِ لوط است که زمانی که سه فرشته در هیأت ِ جوانانی دلفریب به شهر ِ او در آمدند و مورد ِ طمع ِ اهل ِ سدوم قرار گرفتند، لوط از روی ِ مهمان نوازی به جاکشی روی آورد و به اهل ِ سدوم چنین گفت " : اینک من دو دختر دارم که مرد را نشناخته اند. ایشان را الان به نزد ِ شما بیرون آورم و آنچه در نظر ِ شما پسند آید، با ایشان بکنید!" چنانکه می بینید لوطِ نبی در این مقام بروشنی قوم ِ خود را به آمیزش دسته جمعی آنهم به نحو ِ وحشیانه ی ِ یک شهر مرد و دو عدد دختر دعوت می کند. از جمله یِ "آنچه در نظر ِ شما پسند آید با ایشان بکنید! " نیز مستفاد می گردد دعوت ِ لوط به ورود ِ قوم از در ِ عقب به دو دخترش. از همه شگفت انگیزتر اینکه در ادامه متوجه می شوید که این دو دختر، شوهر هم داشته اند. البته شاید دو داماد ِ لوط نیز موردِ التفاتِ اهالی سدوم قرار گرفته باشند و میل به زنان در آنان خاموش گردیده باشد که چنین معجزاتی از قدرتِ خداوندِ ابراهیم بدور نیست. اما به واقع اگر لوط می خواست حرمتِ میهمانان اش را نگاه دارد، چرا از دختران اش مایه گذاشت و آنان را چون گوشتِ قربانی به عمودهایِ سدومیان پیشکش کرد؟ این چه انسان دوستی ست که بابت اش باید انسانهایی دیگر قربانی گردند؟ آیا دخترانِ لوط به این کار پدر رضایت داشتند؟ اگر لوط براستی نگرانِ هتکِ حرمت از میهمانان اش بود چرا خودش را به اهالی سدوم پیشکش نکرد؟ خصوصاً که سدومیان به مرد رغبت داشتند نه به زن. بفرجام اما لوط نیز پاداش ِ این جاکشی را از یهوه دریافت می کند و دختران اش که بی کیر مانده بودند به بهانه ی ِ آنکه نسل ِ پدر از بین نرود او را دو شب شراب می نوشند، شب ِ اول خواهر ِ بزرگ سوار عمودِ نبی می گردد و شب ِ دوم خواهر ِ کوچک .
این بخش از عهدِ قدیم روایتگر پیامبرانِ فریبکار و جاکشانِ موحد است."

به دنبال ِ بیست و پنج گرم عدالت ِ مسروقه

دکتر حیدری طرفدار ِ چاک خورده ی ِ پرولتاریا بود . معتقد بود آن ها باید به حق شان

برسند . وقتی پشت میز ِ مطب ، زیر ِ چنگک و میان ِ مولاژ ها * خطابه می خواند و با حرارت از حقوق محرومان دفاع می کرد ، ناخودآگاه تشنه اش می شد . آن وقت بود که مستخدمش آقای ِ رموکی ـ همان پیرمرد ِ خمیده با یک جفت چشم ِ وق زده ـ طبق ِ وظیفه در می زد و به اتاق می آمد . سینی ِ دستش را که در آن یک پارچ آب ِ غلیظ ِ آلبالو بود، کنار ِ دست ِ دکتر می گذاشت و ناله می کرد . وقتی ناله می کرد، یعنی اجازه ی ِ رفتن می خواست . دکتر حیدری به التماس ِ وق زده ی ِ رموکی خیره می ماند و پارچ را قلپ قلپ سر می کشید . سرخی ِ آلبالو از لبانش راه می گرفت و پایین می آمد . ضربات ِ کابل هم پایین می آمد و بالا می رفت . این مال ِ بیست سال ِ پیش بود . حالا کسی به او کابل نمی زد . اینجا اوین نبود . امروز وقتی در مطبش شربت ِ سرخرنگ ِ آلبالو را سر می کشید فقط تیزی ِ دماغش تیز تر می شد . مثل ِ ماهی ِ اوزون برون . رموکی خیس ِ خواستن بود . علی القاعده می باید دکتر حیدری کشوی ِ میز را جلو می کشید و یک پرتقال ِ خونی در سینی قاچ می کرد تا مزه ی ِ ودکایش باشد . بعد در عالم ِ مستی رموکی را مرخص می کرد . دکتر قاعده را رعایت می کرد اما تنها نیمش را . یعنی کشو را جلو می کشید اما از آنجا که بارها، اول ِ پیاله بدمستی کرده بود و زنش او را از شرابخواری منع کرده بود ، به جای ِ پرتقال ِ خونی، طومار ِ خطابه ای از کشو بیرون می آورد و به مدت ِ پنجاه و سه دقیقه برای ِ رموکی قرائت می کرد . اواسط ِ خواندن ِ خطابه باز تشنه می شد و ناگزیر آقای ِ رموکی را مرخص می کرد تا باز برایش شربت ِ آلبالو بیاورد و باز سر بکشد و باز اوزون برون شود .


یک روز دکتر حیدری بالاخره فهمید ، حالا که مولاژها این همه نطق های ِ او را خوش دارند و مطبش از اغیار یعنی از بیماران خالی است چه بهتر که از فواید ِ آزادی ِ بیان استفاده و حجم ِ خطابه ها را دو برابر کند . فقط نفهمید چرا تیزی ِ دماغش ناگهان او را به هوس ِ خوردن ِ خاویار انداخت . رموکی را صدا کرد و یک دسته اسکناس را که هفته ی ِ پیش از حساب ِ زنش برداشت کرده بود به دستش داد و خواست برایش بیست و پنج گرم خاویار بخرد . رموکی هم دسته ی اسکناس را گرفت و قبل از این که تای ِ سوم را بخورد ، قامت ِ دوتایش را برداشت و از دستگاه ِ حیدری فرار کرد . خوشبختانه هشیاری ِ دکتر نگذاشت فراری خیلی دور شود . خاویار فروش، اطلاعات را تمام و کمال داده بود و آقای ِ رموکی قبل از این که به پتل پورت برسد به دام افتاده بود .

فردا روز مولاژها که پیشتر فقط شنونده ی ِ خطابه های ِ دکتر حیدری بودند، به درک ِ حقیقتی بینا شدند . دکتر حیدری ، آقای ِ رموکی را از چنگک آویخته بود ، شکمش را پاره کرده بود و دهانش را زیر ِ فرو ریزش ِ امعاء و احشای ِ پیرمرد باز نگه داشته بود . بیست و پنج گرمی که از محرومان دزدیده شده بود باید به جریان ِ گوارش ِ دکتر حیدری باز می گشت و صرف ِ دفاع از آنان می شد .
دکتر حیدری طرفدار ِ قسم خورده ی ِ پرولتاریا بود . معتقد بود آن ها باید به حق شان برسند .


سرانگشت

* مولاژ : مجسمه ی ِ قابل ِ جداسازی از اندام ِ انسانی که از پلاستیک ، گچ یا ... می سازند تا آناتومی ِ بدن ِ انسان را به دانشجویان نشان دهند .

برای مخلوق که زنده است

.... اینجا دیگر خواستار ِ چیزی نیستم

جز چشمانی به فراخی گشوده

برای ِ تماشای ِ این تخته بند ِ تن که امکان ِ آرامیدنش نیست

اینجا خواهان ِ دیدار ِ مردانی هستم که آوازی سخت دارند

مردانی که هیون را رام می کنند

و بر رودخانه ها ظفر می یابند

مردانی که استخوان هاشان به صدا در می آید

و با دهانی پر از خورشید و چخماق می خوانند *
...

* بخشی از چکامه ای برای ایگناسیو سروده ی ِ فدریکو گارسیا لورکا

ملحد ِ پیر چه گفت ؟

دانی چه گفت ملحد ِ پیر ِ فقیر ؟ گفت :
گردون مرا شکست و زبون در قفس گرفت

از گوش و هوش مقدرت،از دست و پا توان
وز این دو دیده روشنی ِ مُقتبس گرفت

سر،پاک پیر و گر شد و دندان بسود و ریخت
گلبرگ ِ روی ، منزلت ِ خار و خس گرفت

خورشید خفت و سرو خمید و چراغ مرد
هان ! مرگ آمد اینک و راه ِ نفس گرفت

گنجی اگر به هیچ کسی داد قحبه ای
نشنیده ام که باز پس از هیچ کس گرفت

دیگر مگو خدای کریم است و مهربان
کاین سفله هرچه داد به من باز پس گرفت


مهدی اخوان ثالث / سر ِ کوه بلند / ص 152

بی قراری های ِ یک عاشق ِ عام الفیل

نمی دانم این درد از کجا به جان ِ من افتاد ؟ این فراموشکاری ِ جانکاه ، این زیان ِ غیر قابل ِ جبران ، این غفلت ِ سارق ! ... خانم ها ! آقایان ! من شادی ام را گم کرده ام . کدام شادی ؟ شادی ِ روز ِ هفدهم ربیع الاول را از سال ِ عام الفیل مطابق با جشن ِ تولد ِ پیامبر ِ عزیز ِ اسلام .

سال ِ اول که هفدهم ِ ربیع الاول آمد و شاد نشدم ، خیال کردم به قول ِ معروف پیشامد کرده . اتفاقی بوده . بنابراین زیاد جدی اش نگرفتم . اما در سال ِ دوم به خودم نهیب زدم که فلانی ! مگر نمی دانی در اثر ِ این روز چه برکاتی بر جهانیان فرود آمده ؟ مگر نمی دانی اگر این روز ِ فرخنده نبود، هیچ گاه نیاکانت زمهریر ِ ظلمات را ول نمی کردند و به سوی ِ زندگی ِ نورانی نمی آمدند ؟ تازه چطور این همه عزت و شرافت را انکار می کنی که امروز تو و هموطنانت از صدقه ی ِ سر ِ مولود ِ هفدهم ِ ربیع الاول دارید ؟ بعد به این نتیجه رسیدم که حتماً دچار ِ غفلت ِ عوام الناس شده ام یا مظاهر ِ بیرونی ِ غفلت چنان دوره ام کرده اند که پرتوهای ِ شادی بخش نتوانسته اند از سوی ِ طبیعت به حیطه ی ِ جانم برسند . دقایقی گم و گیج بودم تا دوباره وسوسه هجوم آورد . بارالها به تو پناه می برم از شرّ ِ وسواس ِ خنّاس ! وسوسه پرسید : بر فرض که روزنه های ِ بیرونی بسته باشد ، بر فرض که مظاهر ِ غفلت محاصره ات کرده باشند ، چرا از درون ِ صاحب مرده ات چیزی نمی جوشید ؟ مگر تراوش ِ ذاتی نیازمند ِ اماله است ؟ هرچه باشد حساب ِ این روز از سایر ِ روزها جداست . آن روزها اگر خوب هم نباشند روزهای ِ عادی اند . اما زادروز ِ پیامبر ِ اسلام بر صفحات ِ لوح ِ محفوظ سروری می کند ... حرف ِ حساب جواب ندارد !
راستش را بخواهید این ماجرا باعث شد تا بسیار اندوهگین شوم . آنقدر غصه دار که یقین کنم اصالت با غم و غصه است . برای ِ همین مدتی در خودم خزیدم و قید ِ شادی را زدم . زهد و اعتکاف پیشه کردم و بیشتر ایام را به ندبه و زاری گذراندم . در اعتکاف ها و مسجد رفتن ها با چند تن دوست شدم . با هم نماز می خواندیم ، با هم روزه می گرفتیم ، با هم گریه می کردیم . هفدهم ربیع الاول که نزدیک شد تصمیم گرفتیم به استقبال ِ شادی ِ مخصوص ِ آن روز برویم . دور هم نشستیم و شروع کردیم به جک گفتن . اولش جک ها پاستوریزه بودند اما کم کم سکسی شدند . می گفتیم و می خندیدیم . یکهو خبر شدم که دارم قاه قاه می خندم . آن هم به چه حرف های ِ زشت و شرم آوری ! زود خودم را جمع و جور کردم . آیا وحشتناک نبود که برای ِ ایجاد ِ بهجت معنوی از آلوده ترین هوس ها استفاده کنم ؟ آیا آن هدف این وسیله ها را توجیه می کرد ؟! بی گمان نمی کرد . بنابراین سراسیمه و بدون ِ خداحافظی از آن جمع بیرون زدم و به خلوت ِ خودم برگشتم . آن جا هرچه می کردم لااقل گناه نمی کردم . اما باز یک سوال ِ سمج ول کنم نبود . می گفتم قبول که اصالت با غم و اندوه است ،اما در روز ِ هفدهم ِ ربیع الاول آیا شادی و سرور حتا به صورت ِ مصنوعی و عرضی هم نباید به سراغ ِ من بیاید ؟ این چنین بود که احتمال دادم بیمار شده باشم . نیازمند ِ پزشک بودم . بالاخره یک نفر باید نقاب را می درید و من را با خود ِ حقیقی ام مواجه می کرد .
وقت گرفتم و پیش ِ روانپزشک رفتم . گوشه ای از مطب ِ دکتر ، ماهواره روشن بود . عده ای زن و مرد می زدند و می رقصیدند . با آن که حجابشان کامل نبود و تقریباً لخت بودند ولی شاد به نظر می رسیدند . معلوم بود که شادی ِ ربیع الاول در وجود ِ آن ها دمیده شده . ناگهان دلم لرزید :

ای کریمی که از خزانه ی ِ غیب
گبر و ترسا وظیفه خور داری

دوستان را کجا کنی محروم
تو که با دشمن این نظر داری ؟ *

نوبتم رسید . دکتر مشکلم را پرسید . گفتم :
ـ می خواهم خنده و شادی را پیدا کنم . آن هم یک شادی ِ مخصوص و منحصر به فرد .
روانپزشکم نسخه ای نوشت و گفت :
ـ این قرص ها را بخور توی ِ کونت عروسی می شود !

ببخشید ! یادم رفت بگویم روانپزشکم قدری بی نزاکت است یا بی نزاکت بود . به هر حال حالا دیگر او دکتر ِ من نیست و قرص هایش را نمی خورم . زیرا بعد از چند بار مراجعه دریافتم که از بیمارانش ، بیمار تر است . قرص های ِ او خارخار ِ شادمانه ای در من ایجاد می کرد بدون ِ آن که ربطی به هفدهم ِ ربیع الاول داشته باشد . قبول کنید برای ِ کسی که معتقد به اصالت غم و اندوه است خارخار های ِ نابهنگام جز مایه ی ِ عذاب و سردرگمی نیست . البته می پذیرم که شاید این خارخار ها یک پا در حقیقت داشته باشند . مثلاً در زاد روز ِ عُمَر که بیرق ِ اسلام را بلند کرد و ما را از کفر و تباهی نجات داد ، خارخار ها اوج بگیرند . اما این تشخیص ها نیازمند ِ آگاهی از غیب است . در ثانی باید دید این خارخارهای ِ مصنوعی تا چه حد شرعی اند و تا چه حد غیر شرعی . از شما چه پنهان من اوایل ِ کار به کتاب های ِ حدیث مراجعه کردم اما جواب ِ روشنی دریافت نکردم . سهل است که دچار ِ تناقض شدم . مثلا از حضرت ِ صادق منقول است که " هیچ مومنی نیست مگر آن که در او مزاح و خوش طبعی باشد ." باز از ایشان منقول است که : " مزاح کردن آبرو را می برد و مهابت ِ مردان را برطرف می کند ." خب ! این یعنی چی ؟ یعنی مومن آدمی بی آبروست ؟! مگر غیر از این است که این دو حرف را یک نفر زده ؟ آن هم امام معصوم ؟ بالاخره کدام یک از این ها به قول ِ تُرک ها " منگول " است ؟!

دردسرتان ندهم . ربیع الاول ها می آمدند و می رفتند اما از شادی ِ روز ِ هفدهم خبری نبود . آنقدر به شادی ِ گمشده ی ِ این روز فکر کردم که روزهای ِ دیگرم تلخ و تار شد . شنیده بودم جراحانی هستند که لبخند را بر صورت ِ انسان ثبت می کنند . اگر چه من با این اداهای ِ طاغوتی میانه ای ندارم اما باور کنید اگر مطمئن بودم لبخند ِ دروغین روانم را تنظیم و طنزیم می کند خودم را به تیغ ِ جراحی می سپردم . حسرت ِ هیمنه ای را داشتم که مرا به خنده که هیچ ، لااقل به سکسکه بیندازد تا پشت بندش سر کشیدن ِ لیوان ِ آبی باشد و آروغی و الحمداللهی .
بعد از آن هر روز به خیابان می رفتم تا خنده و شادمانی را از لبان ِ مردم شکار کنم و به درون ِ خودم بریزم . اما متاسفانه از عابران ِ خیابان چیز زیادی به دست نمی آمد . یک روز سوار تاکسی بودم . ضبط صوت روشن بود و خواننده ای می خواند :
ـ شادی نزدیک است ... شادی نزدیک است !

ناگهان یکه خوردم . گوشم را تیز کردم تا نشانی ِ شادمانی را پیدا کنم . خواننده خواند :

ـ رفراندوم ! رفراندوم ! این است شعار ِ مردم ! **

انگار آب ِ سرد بر روی ِ سرم ریخته باشند . عجب آدرس ِ دقیقی گرفتم ! راننده پرسید :
ـ نظرت چیست ؟
گفتم : درباره ی ِ چی ؟
گفت : رفراندوم ! شعار ِ مردم !
گفتم : یک بار در سال ِ 58 انجام شد ، فکر می کنم نتیجه اش مطلوب بود .

دیگر لال شد . مردک ِ حقه باز ! خیال می کند نمی دانم امثال ِ او حقوق شان را از کجا می گیرند . از صندوق ِ وزارت ِ اطلاعات . مگر غیر از این است ؟ خودشان را مخالف ِ حکومت جا می زنند و خبرکشی می کنند . نابکار خیال می کند من اسلام را با جمهوری ِ اسلامی یکی فرض می کنم و کج روی ِ آخوندها را به پای ِ شرع ِ انور می نویسم . زهی سفاهت !

* * *

خدا رحمت کند عالم ِ ربانی مرحوم علامه محمد باقر مجلسی را که کتاب ِ حلیة المتقین را نوشت و به تمام ِ سرگردانی های ِ من پایان داد. در این کتاب حدیثی هست که مشکل ِ شادمانی و خنده را تا ابد حل می کند :
" حضرت رسول (ص) فرمود که عجب دارم کسی که ایمان به جهنم دارد چرا می خندد . " ***

پس معلوم شد که در این مدت غایت ِ ایمان ِ من باعث شده بود که شادمانی و خدای ِ ناکرده خنده به سراغم نیاید . روشن است که من به جهنم اعتقاد دارم . معلوم است که من به روز ِ جزا معتقدم . این که سوال ندارد . چه احمق بودم که به شک و وسوسه اجازه ی ِ طرح سوال و ایجاد ِ شبهه می دادم ! بله ... متولد ِ هفدهم ِ ربیع الاول ِ سال ِ فیل نمی خواسته مرا در جهنم ببیند . بنابراین به دست ِ مبارک ِ خود سپاه ِ خنده و شادی را تار و مار کرده . چه سعادتی از این بالاتر که انسان نظر کرده ی ِ سرور ِ کائنات و مفخر ِ موجودات ِ عالم باشد ؟

اگر با من نبودش هیچ میلی
چرا ظرف ِ مرا بشکست لیلی ؟ ****


سرانگشت

* سعدی ، مقدمه ی ِ گلستان
** ترانه ای با صدای ِ شاهرخ
*** حدیث ها از حلیة المتقین باب 11 فصل 7
**** مولوی

Waw ! it is coca cola - chips !

" احمدی نژاد : گران شدن ِ گوجه فرنگی توطئه ی ِ خارجی هاست . "


بسمه تعالی .... اینجانب گوجه ی ِ فرنگی مشهور به تومی در کمال صحت و سلامت اقرار می کنم که با دستگاه های ِ اطلاعاتی ـ امنیتی ِ دشمن همکاری می کرده ام .

گوجه ی ِ مزدور ِ فرنگی منم
مظهر ِ دستان و دورنگی منم

گرچه بود سبزه کُلا بر سرم
شمر ، پرُو کرده قبا در برم

در برابر ِ امت ِ شهید پرور اعتراف می کنم که به علت ِ ضعف ِ نفس و عقده ها و حسادت های ِ شخصی بارها مورد ِ سوء استفاده ی ِ دشمنان قرار گرفته ام . مثلاً خارجی ها با من رب درست کردند تا به سرخی ِ خون ِ شهدا توهین کنند . یا با کنسرو کردنم از من به عنوان ِ یکی از عناصر ِ شبیخون ِ فرهنگی شان استفاده کردند .
اقرار می کنم به علت ِ سیرت ِ ناپاک و اجنبی پرست ، سال ها موذیانه در داخل ِ کشور علیه ِ دوستان و مومنان به نظام ِ اسلامی توطئه می کردم . یکی از خائنانه ترین دسیسه های ِ من بر ضد ِ گوجه سبز انجام گرفت .

من زدم آفت به تن ِ گوجه سبز
دوختم آخر کفن ِ گوجه سبز

سید و سادات ِ همه گوجه ها
قبله ی ِ حاجات ِ همه گوجه ها

پول ِ کلان داد به بنده سیا
تا که علیه اش بکنم کودتا

چون که به اسلام دلی بسته داشت
ریز بدن بود ولی هسته داشت

سرویس های ِ جاسوسی ِ بیگانه به من اطلاع دادند که لازم است مراقب ِ تحرکات ِ گوجه سبز ، این یار ِ مخلص و فداکار ِ انقلاب باشم . زیرا از جانب ِ هسته ی ِ گوجه سبز احساس ِ نگرانی می کردند . آن ها به من اطلاع دادند که :

دخترکی خورد شبی گوجه سبز
منفجرش کرد کمی گوجه سبز

نظام این مساله را با دانشمندان ِ هسته ای ِ خود که متوسط ِ سن شان بیست و پنج سال است در میان گذاشته و از آن ها خواسته بود در این باره اظهار ِ نظر کنند . من هم مامور شدم تا بر سر ِ سفره ی ِ این دانشمندان جا بگیرم و اخبار این جریان را به اطلاع ِ دشمنان برسانم . نتیجه ی ِ تحقیقاتم درباره ی ِ دختری که گوجه سبز خورده و مرده بود این شد :

پرفسوری گفت : "چو خوابیده بود
در شکمش هسته شکافیده بود

فوزیون و فیسیون به تحقق رسید
تکنولوژی معده ی ِ او را درید

ما پس از این صاحب ِ این قدرتیم
مرگ و فنای ِ همه را مهلتیم "

این خبر ِ خوش به ولایت رسید
شادی ِ رهبر به نهایت رسید

گفت : پس از این به خداوندگار
منفجرت می کنم ای روزگار !

این عین ِ گزارش ِ مغرضانه و سراسر دروغ پردازانه ی ِ من بود که هر قلم ِ شریفی از نوشتنش شرم دارد . نتیجه این که دشمنان ِ انقلاب از اقدامات ِ سازنده ی ِ حکومت آگاه شدند اما به دلیل ِ سوء نیت ِ همیشگی برنامه های ِ صلح آمیز ِ نظام مقدس اسلامی را دگرگونه بازتاب دادند . متاسفم که این جاسوسی ِ پلید باعث وهن ِ نظام و مشوه جلوه دادن ِ چهره ی ِ دلپذیر و صلح دوست ِ آن در عرصه ی ِ بین المللی شد .
پس از آن دستگاه های ِ جاسوسی ِ غرب که فهمیده بودند : از برقان تا یرقان دور نیست ، ترتیبی دادند که گوجه سبز ِ وفادار آفت پذیر شود و تنها دو ماه از سال در صحنه حاضر باشد . در مقابل من در تمام ِ چهار فصل به سبد ِ غذایی ِ امت راه داشته باشم و نقش ِ مخرب و موذیانه ی ِ خود را ایفا کنم .
باری ، آن ها در امتداد ِ دشمنی های شان با برنامه های ِ صلح آمیز ِ هسته ای ِ ایران که باعث ِ سعادت و سربلندی ِ امت ِ اسلامی است ، تغییراتی در کشت من صورت دادند . در این روش ِ تازه ی ِ آزمایشگاهی قرار بود هسته ی ِ من کوچک و کوچک تر و به تدریج محو شود . چیزی که از اعتراف ِ آن شرم دارم این است که با کمال ِ وقاحت به من گفتند :

تازه شود مرحله ی ِ شخم ِ تو
تا نخورد خامنه ای تخم ِ تو !

البته خوشبختانه قبل از آن که آنان به نیت ِ شوم ِ خود برسند من به وسیله ی ِ سربازان ِ گمنام ِ امام ِ زمان ( عج ) شناسایی و دستگیر شدم . اکنون هم در گلخانه دوران محکومیت ِ خود را می گذرانم . لازم به ذکر است نه تنها در طول ِ دوران ِ دستگیری کوچکترین رفتار ِ خشنی با من صورت نگرفته بلکه روزی سه بار پای ِ بوته ی ِ من آب داده اند . اگرچه همان دستگاه های ِ بیگانه با جنجال ِ بیهوده بر سر ِ دستگیری ِ من دردسر ِ دیگری برای ِ ملت ِ سرافراز ِ ایران درست کرده اند تا جایی که قیمت ِ من را به چند برابر رسانیده . آن ها هر روز به این تبلیغات ِ دروغین دامن می زنند تا بهانه ای به دست ِ تروریست های ِ اقتصاد ِ جهانی داده باشند .
در اینجا به منظور ِ قدردانی از باغبانان ِ عزیزم که کوچکترین رفتار ِ بدی با من انجام ندادند لازم است اعلام کنم که در این اقدامات ِ موهن تنها نبودم و همدستی به نام ِ سیب زمینی داشتم .

پیش ِ من و سیب ِ پُتیتو خصال
رابطه با غرب بود ایده آل

ما در حال ِ انجام ِ یک عملیات ِ خرابکارانه بودیم با رمز ِ : Waw ! it is coca cola – chips ! که خوشبختانه من دستگیر شدم ولی او متواری شد . درباره ی ِ محل ِ اختفای ِ سیب زمینی و نیز هویت ِ واقعی ِ او یادداشتی جداگانه تقدیم ِ باغبانان ِ عزیز خواهم نمود .

در پایان ضمن ِ عذرخواهی از ملت ِ شریف و مسلمان به همه ی ِ کسانی که علیه ِ مردم و خواسته های ِ بر حق ِ ایشان دسیسه می کنند هشدار می دهم دست از رفتار ِ شنیع ِ خود بردارند و به این سیل ِ اصیل و خروشان بپیوندند . همچنین از باغبانان و مسوولان ِ محترم ِ گلخانه درخواست می کنم این اعترافات را در اختیار ِ مطبوعات و صدا و سیما قرار دهند ، باشد تا با پخش ِ آن ها چهره ی ِ زیبای ِ حقیقت قدری نمایان شود .

با تشکر و قدردانی ِ بسیار : تمیتو معروف به تومی


سرانگشت

از لا به لای ِ ورق پاره ها

گفت : بیچاره، در این دنیا فقط خدا را دارد .
گفتم : آن تحفه را که همه دارند . مازاد بر آن چه دارد ؟

* * *

عدالت ِ الهی را تنها در میان ـ پای ِ زنان می توان مشاهده کرد . آنجا که باریتعالی چندین گرم گوشت را با یک ضربت ِ جانانه به دو قسمت ِ کاملاً مساوی تقسیم کرده است .

* * *

ژانر ِ سکسی تنها گونه ی ِ سینمایی است که نیازی به دانستن ِ زبان ِ خارجی ندارد . اصوات ، تکلیف ِ بیننده را مشخص می کنند .

* * *

حرف های ِ خمینی را اگر روی ِ کاغذ بنویسند ، به لحاظ ِ ادبی خنده دار است . اما وقتی خودش بر زبان می آورد ، مخاطبانش گریه می کردند .

* * *

باید آب ِ توبه بر سر ِ شناسنامه ام بریزم . چند مُهر ِ انتخابات دارد .

* * *

دزدی را دیدم که دزدگیر می فروخت .

* * *

هراکلیتوس : در یک رودخانه تنها یک بار می توان قدم گذاشت .
شاگرد ِ هراکلیتوس : در یک رودخانه حتا یک بار هم نمی توان قدم گذاشت .
شاگرد ِ شاگرد ِ هراکلیتوس : رودخانه کجا بود ؟

* * *

دشمنت را بکش آنگاه او را با احترام و تشریفات به خاک بسپار !

* * *

نیچه فیلسوف ِ خوبی است . یادآوری می کند که سری به جنده خانه بزنم .


سرانگشت

بسم الله الرحمن الرحیم ... پشکل

دو ـ سه سالی ست که گویندگان ِ خبر در ایران مکلف شده اند پس از گفتن ِ بسم الله الرحمن الرحیم ، اخبار را این گونه آغاز کنند : " با سلام و صلوات بر محمد و آل ِ محمد ... " . این شیوه ی ِ معرکه گیری، من را به یاد ِ اتفاق ِ بانمکی می اندازد که می گویند در سال های ِ نخستین ِ انقلاب رخ داده .
اگر یادتان باشد در آن سال ها، لقلقه ی ِ بسم الله پرانی همراه با شور ِ مذهبی و انقلابی تا فیها خالدون ِ مردم نفوذ کرده بود . به علاوه جهاد سازندگی هم داشت روستا های ِ به قول ِ خودش "ویرانه " را به هاید پارک تبدیل می کرد . در آن اوضاع و احوال، صادراتچیان ِ اسپرم ِ انقلاب ، ده نشینی را پشت ِ رادیو یا تلویزیون آورده بودند تا با او مصاحبه کنند . برادران ِ انقلابی، از مرد ِ روستایی که کشاورز ِ نمونه شناخته شده بود ، پرسیده بودند: چه چیز باعث شده تا امسال محصول ِ شما این همه با برکت شود ؟
کشاورز هم در کمال معصومیت غنچه ی ِ لبانش را به میکروفون چسبانده بود و گفته بود : " بسم الله الرحمن الرحیم ... پشکل ! "

گرچه شنیدن ِ جفنگ هایی چون صلوات و بسم الله، بی مقدار تر از آن است که من را متاسف کند، اما صداقت ِ آن مرد ِ روستایی بعد از نزدیک به سی سال، نوستالژیایی توام با دریغ در آدمی ایجاد می کند . حال بگذریم که احتمالاً آن کشاورز ِ نمونه تا کنون یکی از مشاوران ِ اعظم شده و برای ِ انجام ِ آزمایش ِ مدفوع نیز به لندن می رود و ناگزیر صداقتش را هم به لابراتوار های ِ ام القراء سپرده . ولی صحبت ِ ما بر سر ِ چیز ِ دیگری است . در آن زمان، صدا و سیمای ِ جمهوری اسلامی ، در لحظاتی ناهماهنگ پس از پرتاب ِ " بسم الله " ، دست ِ کم " پشکل" به مخاطبان تحویل می داد . پشکل که فرآورده ای است بارآورنده ی ِ خاک ، حاصل ِ فعالیت ِ طبیعی و بی دوز و کلک ِ یک دستگاه ِ بسامان ِ حیوانی . اما امروز پس از بسم الله ِ کذایی، مشتی دروغ و پوچ و یاوه به خوردمان داده می شود که در یک فرآیند ِ ریقماسی و بیمار به عمل آمده است . هجومی هستی مکنده که نه تنها خاک ِ وجود ِ انسان و سرزمین را بارور نمی کند که آن را تهی و تنُک می سازد . اول شنیدن ِ اسم ِ خاندانی که هزار و چهارصد سال جز واماندگی و تباهی چیزی برای ِ ایرانیان نداشته اند و سپس اخباری یکسره بی ربط به روزگار ِ بدفرجام ِ ایرانیان . نه تنها بی ربط که شرح ِ حماقت های ِ خانه برانداز ، خیانت های ِ آشکار و تقیه های ِ شیعی ـ انیران . چندان که گویی سودا زده ی ِ مشنگی گزارش ِ کارهای ِ روزانه اش را به دیگران عرضه می کند یا همزمان شیاد ِ آبرو باخته ای مغلطه نامه ی ِ خود را به هم می بافد . سم پاشی هایی که سالهاست و به شتاب همه چیز را به سوی ِ فاجعه می برد ... سمفونی ِ سم ! ... آری ، در عصر ِ ترقی همگی واترقیده ایم . پس دور نیست که هریک از ما ملولان ، فانوس در دست، گرد ِ شهر بگردیم و پشکل آرزو کنیم .

سرانگشت

در مثل مناقشه نیست

من یک آدم ِ عدالت گرا هستم . به این معنا که حتا پس از شناخت ِ آغازین به همه امکان ِ عرضه شدن و صاحب ِ فرصت شدن را می دهم . من مثل ِ سمساری هستم که در مغازه اش همه چیز دارد . از مجسمه های ِ آنتیک گرفته تا سفال شکسته های ِ بی ارزش . سمساری که درهم ریختگی ِ مغازه اش به همه ی ِ اجناس امکان می دهد به طور برابر دیده شوند . برای ِ من ذات ِ وجود ِ اشیا مهم است نه چگونگی ِ وجود ِ آن ها . شناخت ِآغازینم را نتیجه ی ِ پایانی نمی دانم و ساده گیرانه معتقدم انقلاب در ذاتیات محال نیست ! ... من آدمی کمیت گرا هستم .

دوست ِ من مردی عدالت ستیز است . به این معنا که پس از شناخت ِ آغازین به امکان ِ عرضه ی ِ مساوی معتقد نیست . او همچون عتیقه فروشی است که در ویترینش تنها اجناس ِ آنتیک اجازه ی ِ نمایش دارند . او بنجل فروش نیست . نه این که بنجل ندارد . بنجل ها را در جایی می گذارد که دیده نشوند . برای ِ دوستم چگونه بودن ِ اشیا اهمیت دارد نه صرف ِ وجودشان . قدرت ِ شناخت ِ او شگفت است ؛ مثل ِ همان عتیقه فروش ِ خبره که با نگاه ِ اول عیار ِ جنس را در می یابد . معتقد است انقلاب در ذاتیات محال است ... او آدمی کیفیت گرا است .

اگر تنها انسان آفریده شدن را ارزش به حساب بیاوریم یا فقط بهره مندی از نفس ِ انسانی برای ِمان ملاک باشد ، داستان ِ عدالت همان است که من طرفدارش هستم . یعنی من می شوم دوست ِ عدالت و رفیقم می شود دشمن ِ عدالت . اما اگر به مراتب ِ نفس معتقد باشیم و درجات ِ کمال را به حساب بیاوریم ، آنگاه قضیه ی ِ عدالت صورت ِ دیگری پیدا می کند . از این منظر من دشمن ِ عدالت هستم و دوستم طرفدار ِ آن . او عادل است و من ظالم . چرا که من با کنار ِ هم گذاشتن ِ صدف و خزف به چشمان ِ مشتریان خیانت کرده ام .

سرانگشت